มหาพิกัด

มหาพิกัด หรือมหาพิกัดยา คือ พิกัดใหญ่กว่าพิกัดธรรมดา โดยเอาตัวยาหลายสิ่งหลายอย่างมารวมกันเข้าเรียกชื่อเดียวกัน แต่น้ำหนักของตัวยาในมหาพิกัดหนักสิ่งละไม่เท่ากันหนักมากบ้าง หนักน้อยบ้าง ซึ่งสงเคราะห์ไว้แก้ในกองธาตุ กำเริบ หย่อน พิการ รือแก้ในลักษณะโรคแทรก โรคตาม แต่ก็อยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้

มหาพิกัดตรีสาร

  มหาพิกัดตรีสาร ตรีสารเป็นพิกัดยาในเหมันตฤดู (ฤดูหนาว) ถ้าจะใช้แก้ในสมุฏฐานต่างๆ จะใช้ส่วนของตัวยาในพิกัดแตกต่างกัน ดังนี้ 1) มหาพิกัดตรีสาร ถ้าจะแก้เสมหะสมุฎฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้ รากเจตมูลเพลิง 8 ส่วน (ปิตตะ) เถาสะค้าน 4 ส่วน (วาตะ) รากช้าพลู 12 ส่วน (เสมหะ) 2) มหาพกัดตรีสาร ถ้าจะแก้ปิตตะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้ รากเจตมูลเพลิง 12 ส่วน (ปิตตะ) เถาสะค้าน 8 ส่วน (วาตะ) รากช้าพลู 4...

มหาพิกัดตรีกฏุก

  มหาพิกัดตรีกฏุก ตรีกฏุกเป็นพิกัดยาในวสันตฤดู (ฤดูฝน) ถ้าจะใช้แก้สมุฏฐานต่างๆ จะใช้ส่วนของตัวยาในพิกัดแตกต่างกัน ดังนี้ 1) มหาพิกัดตรีกฏูก ถ้าจะแก้เสมะหะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้ เหง้าขิงแห้ง 8 ส่วน (ปิตตะ) เมล็ดพริกไทย 4 ส่วน (วาตะ) ดอกดีปลี 12 ส่วน (เสมหะ) 2) มหาพิกัดตรีกฏุก ถ้าจะแก้ปิตตะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้ เหง้าขิงแห้ง 12 ส่วน (ปิตตะ) เมล็ดพริกไทย 8 ส่วน (วาตะ) ดอกดีปลี 4...

มหาพิกัดตรีผลา

  มหาพิกัดตรีผลา ตรีผลาเป็นพิกัดยาในคิมหันตฤดู (ฤดูร้อน) ถ้าจะใช้แก้ในสมุฏฐานต่างๆ จะใช้ส่วนของตัวยาในพิกัดแตกต่างกัน ดังนี้ 1) มหาพิกัดตรีผลา ถ้าจะแก้เสมหะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้ ลูกสมอภิเภก 8 ส่วน (ปิตตะ) ลูกสมอไทย 4 ส่วน (วาตะ) ลูกมะขามป้อม 12 ส่วน (เสมหะ) 2) มหาพิกัดตรีผลา ถ้าจะแก้ปิตตะสมุฏฐาน มีส่วนและตัวยาดังนี้ ลูกสมอภิเภก 12 ส่วน (ปิตต) ลูกสมอไทย 8 ส่วน (วาตะ) ลูกมะขามป้อม 4...

พิกัดกองปถวีธาตุ

  พิกัดกองปถวีธาตุ ประจำสมุฏฐานปถวี (ธาตุ 20 กอง) 1) แก้ปถวีธาตุกำเริบ มีตัวยาดังนี้ รากช้าพลู หนัก 16 ส่วน ดอกดีปลี หนัก 8 ส่วน เถาสะค้าน หนัก 4 ส่วน รากเจตมูลเพลิง หนัก 3 ส่วน เหง้าขิงแห้ง หนัก 2 ส่วน เมล็ดพริกไทย หนัก 1 ส่วน ลูกสมอพิเภก หนัก 1/2...

พิกัดกองอาโปธาตุ

  พิกัดกองอาโปธาตุ ประจำสมุฏฐานอาโป (ธาตุน้ำ 12 กอง) 1) แก้อาโปธาตุกำเริบ มีตัวยาดังนี้ ลูกมะขามป้อม หนัก 16 ส่วน รากช้าพลู หนัก 8 ส่วน ดอกดีปลี หนัก 4 ส่วน รากเจตมูลเพลิง หนัก 3 ส่วน เถาสะค้าน หนัก 2 ส่วน เหง้าขิงแห้ง หนัก 1 ส่วน เมล็ดพริกไทย หนัก 1/2...

พิกัดกองวาโยธาตุ

  พิกัดกองวาโยธาตุ ประจำสมุฏฐานวาตะ (ธาตุลม 6 กอง) 1) แก้วาโยธาตุกำเริบ มีตัวยาดังนี้ ลูกสมอไทย หนัก 16 ส่วน เถาสะค้าน หนัก 8 ส่วน เมล็ดพริกไทย หนัก 4 ส่วน ดอกดีปลี หนัก 3 ส่วน รากเจตมูลเพลิง หนัก 2 ส่วน รากช้าพลู หนัก 1 ส่วน เหง้าขิงแห้ง หนัก 1/2...

พิกัดกองเตโชธาตุ

  พิกัดกองเตโชธาตุกำเริบ ประจำสมุฏฐานอัคคี (ธาตุไฟ 4 กอง) 1) แก้เตโชธาตุกำเริบ มีส่วนตัวยาดังนี้ ลูกสมอพิเภก หนัก 16 ส่วน รากเจตมูลเพลิง หนัก 8 ส่วน เหง้าขิงแห้ง หนัก 4 ส่วน รากช้าพลู หนัก 3 ส่วน ดอกดีปลี หนัก 2 ส่วน เถาสะค้าน หนัก 1 ส่วน   2) แก้เตโชธาตุหย่อน มีตัวยาดังนี้ รากเจตมูลเพลิง...

ทศเบจขันธ์

ทศเบจขันธ์ แก้ในกองอสุรินธัญญาณธาตุ คือ ธาตุสำแดงให้รู้ดุจผีสิง ให้ระส่ำระสายอยู่ในสมุฏฐานใด แก้ด้วยโสฬสเบญจกูลพิกัดใด จึงจะเหมาะแก่การบำบัดโรคนั้น 1) ทศเบญจขันธ์ ถ้าจะแก้ในกองปถวีธาตุ มีส่วนและตัวยาดังนี้ ดอกดีปลี 5 ส่วน รากเจตมูลเพลิง 4 ส่วน เถาสะค้าน 3 ส่วน รากช้าพลู 2 ส่วน เหง้าขิงแห้ง 1 ส่วน 2) ทศเบญจขันธ์ ถ้าจะแก้ในกองเตโชธาตุ มีส่วนและตัวยาดังนี้ รากเจตมูลเพลิง 5 ส่วน เถาสะค้าน 4 ส่วน รากช้าพลู 3 ส่วน เหง้าขิงแห้ง 2 ส่วน ดอกดีปลี 1 ส่วน 3) ทศเบญจขันธ์...

โสฬสเบญจกูล

  โสฬสเบญจกูล สรรพคุณ แก้ในกองธาตุทั้ง 4 และอากาศธาตุ 1) โสฬสเบญจกูล ถ้าจะแก้ในกองปถวีธาตุ มีส่วนและตัวยาดังนี้ ดอกดีปลี 16 ส่วน รากช้าพลู 8 ส่วน เถาสะค้าน 6 ส่วน รากเจตมูลเพลิง 4 ส่วน เหง้าขิงแห้ง 2 ส่วน 2) โสฬสเบญจกูล ถ้าจะแก้กองอาโปธาตุ มีส่วนและตัวยาดังนี้ ดอกดีปลี 16 ส่วน รากช้าพลู 8 ส่วน เถาสะค้าน 6 ส่วน รากเจตมูลเพลิง 4 ส่วน เหง้าขิงแห้ง 2 ส่วน 3) โสฬสเบญจกูล ถ้าจะแก้ในกองวาโยธาตุ มีส่วนและตัวยาดังนี้ ดอกดีปลี...

ทศเบญจกูล

  ทศเบญจกูล มีส่วนตัวยาดังนี้ ดอกดีปลี 10 ส่วน เถาสะค้าน 10 ส่วน เหง้าขิงแห้ง 10 ส่วน รากช้าพลู 10 ส่วน รากเจตมูลเพลิง 10 ส่วน สรรพคุณ แก้ในกองธาตุทั้งปวงและสงเคราะห์ไปแก้ในโรคสตรี