พืชจำพวกผัก

3684

พืชจำพวกผัก  ได้แก่  พรรณไม้ต้นเล็ก ๆ  หรือต้นใหญ่  เป็นกอ  ตันต่ำ  ต้นสูงหรือเลื้อยไปอยู่บนบกก็มี  อยู่ในน้ำก็มี  บางชนิดใช้เป็นอาหารได้  และนิยมเรียกว่า  ผัก  ดังตัวอย่างต่อไปนี้

ผักกระชับ  เป็นไม้พุ่มขนาดย่อม (ซักบ้อเช้า)

  • ราก  รสจืดเย็น  สรรพคุณ  ระงับความร้อน  แก้ไข้  ขับปัสสาวะ

ผักกระเฉด  (ผักรู้นอน)  เป็นไม้เลื้อย

  • ใบ  และ  นม  รสเย็น  สรรพคุณ  แก้ไข้ตัวร้อน  ถอนพิษอักเสบ

ผักกระโฉม

  • ใบ  รสเย็น  สรรพคุณ  แก้ไข้พิษ  ไข้ตัวร้อน  ไข้หวัด  แก้ปวดศีรษะ

ผัดกาด  (หัวไชเท้า)

  • หัว  รสเย็น  สรรพคุณ  ตำคั้นกับน้ำตาลทรายแดง  แก้อาเจียนเป็นโลหิต
  • เมล็ด  รสเผ็ดชุ่ม  ขับเสมหะและโลหิต  ระบายอ่อนๆ  ระงับอาการหอบ  แก้ลมจุกเสียด

ผักกาดนา  ไม้ต้นเล็กๆ

  • ใช้ทั้งต้น รสเย็น  สรรพคุณ  กระทุ้งพิษภายใน  แก้พิษตัวร้อน (ลดความร้อน)  แก้ไข้หัดสุกใสดำแดง  แก้พิษฝีดาษ  ขับเหงื่อ

ผักกาดน้ำ

  • ใช้ทั้งต้น  รสเย็น  สรรพคุณ ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้ช้ำรั่ว แก้กามโรค ระงับความร้อน  แก้ทางเดินปัสสาวะอักเสบ

ผักกูด  ไม้ต้นเล็กขึ้นอยู่ริมน้ำ

  • ใบ  รสเย็น  สรรพคุณ  แก้ไข้  แก้ตัวร้อน  แก้พิษอักเสบ

ผักขึ้นฉ่าย  ไม้ต้นเล็ก

  • ใช้ทั้งต้น  รสเย็นหอม  สรรพคุณ  ความดันโลหิต  บำรุงร่างกาย  แก้เบาหวาน

 ผักโขมหนาม  ไม้ต้นเล็กๆ  มีหนามตามข้อ

  • ราก รสขมเย็นชื่นใจ สรรพคุณ แก้ช้ำใน แก้ไข้ แก้ตัวร้อน แก้เด็กลิ้นเป็นฝ้าละออง เจริญอาหาร

ผักโขมหัด  ไม้ต้นเล็ก

  • ราก รสเย็นชื่น สรรพคุณ แก้พิษร้อนใน ต้มเอาน้ำอาบ แก้เม็ดผื่นคัน ถอนพิษไข้    แก้เสมหะ  ขับปัสสาวะ

ผักโขมหิน  (ผักขมหิน)

  • ต้น  รสเผ็ดร้อน  สรรพคุณ  ผายลมผายเรอ  แก้เสมหะและดีพิการ

ผักขวง  (สะเดาดิน)  ไม้เลื้อยต้นเล็กๆ

  • ใช้ทั้งต้น  รสขม สรรพคุณ บำรุงน้ำดี ระงับความร้อน  ตำให้ละเอียดสุมหัวเด็ก  แก้หวัดขัดจมูก

ผักคราดหัวแหวน  ไม้ต้นเล็ก

  • ใช้ทั้งต้น  รสเอียนเบื่อเล็กน้อย  สรรพคุณ  แก้พิษตานซาง  แก้ริดสีดวง  แก้ผอมเหลือง  แก้เด็กตัวร้อน  แก้ปอดบวม  แก้ต่อมทอนซิลอักเสบ

ผักเค็ด  ไม้พุ่มขนาดเล็ก

  • ใบ  รสขื่นขม  สรรพคุณ ต้มเอาน้ำอาบ  แก้บาดแผล  แพ้ผื่นคัน
  • ราก  รสขมเย็น  สรรพคุณ  แก้พิษร้อนภายในร่างกาย

ผักชีลา  ไม้ต้นเล็กๆ

  • ลูก  รสขมฝาดร้อนหอม  สรรพคุณ  แก้ไข้เนื่องจากซาง  แก้กระหายน้ำ  บำรุงธาตุ  แก้คลื่นเหียน  อาเจียน  ขับลมในลำไส้  แก้สะอึก  แก้ตาเจ็บ
  • ราก  รสหอมเย็น  สรรพคุณ  กระทุ้งพิษไข้หัว  หัดเหือด  สุกใส  ดำแดง แก้ไอ  เจ็บคอ

ผักชีล้อม  ไม้ต้นเล็กๆ

  • เมล็ด  รสผอมร้อนเล็กน้อย  สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ แก้ธาตุพิการ แก้ไอ แก้หอบ บำรุงปอด

ผักตับเต่าน้ำ  ไม้น้ำ

  • ใช้ทั้งต้น  รสจืดเฝื่อน  สรรพคุณ  แก้เสมหะและลม  แก้เพ้อกลุ้ม  แก้ไขเพื่อดี  ช่วยย่อยอาหาร

ผักหนอก  (บัวบก)  ไม้ต้นเล็กๆใบกลม

  • ใช้ทั้งต้น  รสขมเล็กน้อย  สรรพคุณ  ตำคั้นเอาน้ำรับประทาน  บำรุงหัวใจ  แก้ช้ำใน  เนื่องจากพลัดตกหกล้ม  แก้เมื่อยล้า  อ่อนเพลีย  แก้บิด  ท้องเสีย

ผักบุ้งขัน  ผักชนิดนี้มีอยู่ทั้งน้ำจืด  น้ำเค็ม  เป็นเถาเลื้อยตามพื้นดิน

  • เถา  ใบ  รสขื่นเย็น  สรรพคุณ  ถอนพิษลมเพลมพัด  แก้พยาธิตัวจิ๊ด

ผักบุ้งขาว  ไม้เลื้อยทอดยอด

  • ใบ  เถา  รสเย็น  สรรพคุณ  ถอนพิษทั้งปวง  แก้พิษลมเพลมพัด  แก้ตาฟาง
  • ใบ  ตำพอก  แก้พิษฝี  ถอนพิษอักเสบ

ผักบุ้งจีน  ไม้ต้นเล็ก

  • ใช้ทั้งต้น  รสเย็น สรรพคุณ แก้พิษฝี  ถอนพิษยาเบื่อเมา  แก้ตาฟาง  ตามัว

ผักบุ้งแดง  ไม้เลื้อยทอด

  • ใบ  เถา  รสเย็น  สรรพคุณ  ถอนพิษยาเบื่อเมา  แก้ตาฟาง  ตามัว
  • ใบ  ตำพอก สรรพคุณ  แก้พิษฝี  ถอนพิษอักเสบ

ผักบุ้งร้วม  ไม้น้ำ

  • ใช้ทั้งต้น  รสขม สรรพคุณ แก้พิษทั้งปวง ใช้ต้มเข้ากระโจมเอาไอรม ขับเหงื่อ แก้บวม เหน็บชา

 ผักเบี้ย  ไม้ต้นเล็กๆ

  • ใบ  รสเย็น  สรรพคุณ  แก้ไข้  แก้ตัวร้อน  แก้พิษตานซาง

ผักเป็ดขาว  ไม้เลื้อยตามพื้นดิน

  • ใช้ทั้งต้น  รสขื่นเอียน  สรรพคุณ  ดับพิษโลหิต  ทำให้โลหิตเย็น  ฟอกและบำรุง    แก้ระดูสตรีเน่าเหม็น แก้ปวดเอวและท้องน้อย

ผัดเป็ดแดง  ไม้เลื้อยตามพื้นดิน

  • ใช้ทั้งต้น รสขื่นเอียน สรรพคุณ ดับพิษโลหิต ทำให้โลหิตเย็น เป็นยาระบายอ่อนๆ ฟอกและบำรุงโลหิต แก้ระดูพิการดำเหม็น แก้ปวดเอวและท้องน้อย

ผักปอดตัวผู้  ไม้ใบเล็กๆ ขึ้นตามทุ่งนา

  • ราก  รสขื่นเล็กน้อย  สรรพคุณ แก้โลหิตพิการ ขับลมให้กระจาย

ผักปอดตัวเมีย  เหมือนกับผักปอดตัวผู้ แต่ต้นและใบใหญ่กว่า

  • ต้น  รสขื่นเล็กน้อย  สรรพคุณ แก้ปวดมดลูกแก้สันนิบาตหน้าเพลิง

ผักปลัง  ไม้เลื้อยมี 2 ชนิด คือ ชนิดแดง และชนิดขาว  สรรพคุณเหมือนกัน

  • ต้น  รสเย็น  สรรพคุณ แก้พิษฝี แก้อักเสบ
  • ใบ  รสเย็นเบื่อ  สรรพคุณ แก้กลาก
  • ดอก  รสเย็นเบื่อ  สรรพคุณ แก้เกลื้อน
  • ราก  รสเย็นเบื่อ  สรรพคุณ แก้โรคผิวหนัง แก้รังแค แก้ท้องผูก

ผักแพวแดง  ไม้ต้นเล็ก

  • ราก  รสร้อน  สรรพคุณ แก้ลม แก้กระเพาะอาหารพิการ อุจจาระหยาบ แก้ท้องมาน แก้ริดสีดวง แก้หืด ไอ แก้เส้นประสาทพิการ แก้ปวดเมื่อยตามข้อกระดูก

ผักหวานบ้าน  ไม้ยืนต้นขนาดย่อม

  • ราก รสร้อน  สรรพคุณ แก้ตัวร้อน ถอนพิษไข้ แก้ไข้กลับ

ผักหวานป่า  ไม้ยืนต้นขนาดย่อม

  • ราก รสเย็น สรรพคุณ แก้ดีพิการ แก้เชื่อมมัว แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้กระสับกระส่าย

ผักแว่น  ไม้ต้นเล็ก อยู่ริมน้ำ ชูใบ ก้านยาว

  • ใช้ทั้งต้น รสจืด สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้ดีเดือด เจริญอาหาร

ผักเสี้ยนไทย  ไม้ต้นเล็กๆ

  • ต้น รสชื่นร้อนฉุน  สรรพคุณ ขับโลหิตระดูที่เน่าเสีย
  • เมล็ด  รสเมา  สรรพคุณ  สับไส้เดือนในท้อง

ผักเสี้ยนผี  ไม้ต้นเล็กๆ

  • ต้น  รสขมร้อนเหม็นเขียว  สรรพคุณ  ทำให้หนองแห้ง
  • ใบ  รสขม  สรรพคุณ  แก้ปัสสาวะพิการ
  • ดอก  รสขมขื่น  สรรพคุณ  ฆ่าพยาธิผิวหนัง
  • ลูก  รสเมา  สรรพคุณ  ฆ่าพยาธิ
  • ราก  รสร้อนขื่นเล็กน้อย  สรรพคุณ  แก้สตรีผอมแห้งเนื่องจากอยู่ไฟไม่ได้  แก้ฝีในท้อง
  • ใช้ทั้ง  5  สรรพคุณ  คุมธาตุ  แก้ลม  แก้ปวดท้อง  จนเจริญไฟธาตุ  แก้ท้องร่วง    แก้ฝีในตับปอด  ฝีในลำไส้  ขับหนองสี

ผักหูปลาช่อน เป็นไม้ต้นเล็ก ๆ คล้ายโด่ไม่รู้ล้ม แต่เล็กกว่า

  • ต้น รสจืดเหม็นเขียวเล็กน้อย  สรรพคุณ  แก้พิษตานซางแก้ฝีตานซาง เม็ดผื่นคัน แก้ตัวร้อน

ผักหนาม ไม้น้ำเนื้ออ่อน

  • ใช้ทั้งต้น  สรรพคุณ  แก้ปัสสาวะพิการ
บทความก่อนหน้านี้พืชจำพวกหญ้า
บทความถัดไปพืชจำพวกหัว-เหง้า