พิกัดยา 3 สิ่ง

2775

พิกัดยา  3  สิ่ง

1)  พิกัดตรีผลา  คือ  จำกัดจำนวนผลไม้ 3 อย่าง คือ

ลูกสมอพิเภก

ลูกสมอไทย

ลูกมะขามป้อม

สรรพคุณ  แก้ปิตตะวาตะ  สมหะในกองธาตุ  ฤดู  อายุ  และกองสมุฏฐาน

2)  พิกัดตรีกฏุก  คือ   จำกัดจำนวนตัวยาที่มีรสเผ็ดร้อน  3  อย่าง คือ

เหง้าขิงแห้ง

เมล็ดพริกไทย

ดอกดีปลี

สรรพคุณ แก้วาตะเสมหะ ปิดตะวาตะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน

3)   พิกัดตรีสาร  คือ    จำนวนตัวยาที่ให้คุณในฤดูหนาว  3  อย่าง คือ

รากเจตมูลเพลิง

เถาสะค้าน

รากช้าพลู

สรรพคุณ แก้วาตะเสมหะ ปิดตะวาตะในกองธาตุ ฤดู อายุ  และกองสมุฏฐาน

4)   พิกัดตรีสุคนธ์   คือ  จำนวนตัวยามีกลิ่นหอม 3 อย่าง คือ

ใบกระวาน

รากอบเชยเทศ

รากพิมเสนต้น

สรรพคุณ  แก้ไข้สันนิบาต  แก้ไข้เซื่องซึม  แก้ไข้จุกเสียด  แก้ริดสีดวง

5)  พิกัดตรีทิพรส   คือ  จำนวนตัวยารสดี  หรือรสเลิศ 3 อย่าง คือ

โกฐกระดูก

กระลำพัก

ขอนดอก

สรรพคุณ  บำรุงธาตุ บำรุงตับ ปอดและหัวใจ บำรุงกระดูก บำรุงครรภ์รักษา ทำให้ชุ่มชื่น

6)   พิกัดตรีสมอ   คือ   จำนวนสมอ  3  อย่าง คือ

ลูกสมอไทย

ลูกสมอเทศ

ลูกสมอพิเภก

สรรพคุณ         แก้เสมหะ  แก้ไข้  บำรุงธาตุ  ผายธาตุ  รู้ถ่ายรู้ปิดเอง

7)   พิกัดตรีมธุรส   คือ   จำนวนตัวยารสหวาน  3  อย่าง คือ

น้ำตาล

น้ำผึ้ง

น้ำมันเนย

สรรพคุณ บำรุงธาตุ  แก้สะอึก  และแก้ไข้ตรีโทษ  ผายธาตุ เจริญอาหาร

8)   พิกัดตรีสินธุรส   คือ  จำนวนตัวยารสน้ำ 3  อย่าง  คือ

รากมะตูม

เทียนขาว

น้ำตาลกรวด

 สรรพคุณ แก้ร้อนในกระหายน้ำ  แก้พิษไข้พิษฝี  แก้ดีพิการ  แก้นิ่ว  ขับปัสสาวะ

9)   พิกัดตรีญาณรส   คือ   จำนวนตัวยาที่มีรสสำหรับรู้  3  อย่าง  คือ

ไส้หมาก

รากสะเดา

เถาบอระเพ็ด

สรรพคุณ แก้ไข้ดับพิษร้อน ขับปัสสาวะ ขับเสมหะ บำรุงไปธาตุ เจริญอาหาร

10)  พิกัดตรีเพชรสมคุณ   คือ   จำนวนองตัวยาที่มีคุณเสมอเพชร  3   อย่างคือ

รากว่านหางจระเข้

ฝักราชพฤกษ์

รงทอง

สรรพคุณ แก้ปวดหัว แก้กำเดา ถ่ายเสมหะ ถ่ายอุจจาระ แก้โลหิตและน้ำเหลืองเสีย

11)   พิกัดตรีฉินทลมกา   คือ   จำนวนตัวยาแก้ธาตุลามกให้ตกไป  3  อย่าง คือ

โกฐน้ำเต้า

ลูกสมอไทย

รงทอง

สรรพคุณ ถ่ายท้องบำรุงธาตุ  ขับลม  ถ่ายไข้เพื่อเสมหะ ถ่ายโลหิตและน้ำเหลืองเสีย

12)  พิกัดตรีเกสรเพศ   คือ  จำนวนของตัวยามีรสแห่งเกสร  3  อย่าง  คือ

เปลือกฝิ่นต้น

เกสรบัวหลวงแดง

เกสรบัวหลวงขาว

สรรพคุณ คุมธาตุ แก้ไขเพื่อปถวีธาตุกำเริบ ทำตัวให้เย็น แก้คลื่นเหียนอาเจียน

13) พิกัดตรีเกสรมาศ  คือ  จำนวนตัวยาเกสรทอง 3 อย่าง

เปลือกฝิ่นต้น

เกสรบัวหลวงแดง

เกสรบัวหลวงขาว

สรรพคุณ  เจริญอาหาร  บำรุงธาตุ  คุมธาตุ  บำรุงกำลัง  แก้ท้องเดิน

 

 

14)  พิกัดตรีอมฤต  คือ  จำนวนตัวยาที่ไม่ตาย  3  อย่าง คือ

รากมะกอก

รากกล้วยตีบ

รากกระดอม

สรรพคุณ  แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ท้องเดิน

15) พิกัดตรีสัตกุลา (รัตตกุลา)  คือ  จำนวนตัวยาที่มีตระกูลสามารถ  3  อย่าง

เทียนดำ

ลูกผักชีลา

เหง้าขิงสด

สรรพคุณ บำรุงไฟธาตุ ขับลมในลำไส้ แก้อาการธาตุ 10 ประการ แก้อาเจียน

16)  พิกัดตรีทุรนสา   คือ  จำนวนตัวยาแก้มันเหลวพิการ  3  อย่าง

เมล็ดโหระพา

ลูกกระวาน

ลูกราชดัด

สรรพคุณ   แก้บิด  บำรุงน้ำดี  แก้ลม  แก้พิษตาซาง

17) พิกัดตรีสุคติสมุฏฐาน คือ จำนวนตัวยาทำให้มีความสุขเป็นที่ตั้ง 3 อย่าง  คือ

รากมะเดื่อชุมพร

รากเพกา

รากแคแดง

สรรพคุณ   แก้ไข้พิษต่างๆ  บำรุงไฟธาตุ  คุมธาตุ

18)  พิกัดตรีผลสมุฏฐาน คือ จำนวนผลไม้เป็นที่ตั้ง 3 อย่าง (ที่เกิดแห่งผล 3  อย่าง) คือ

ลูกมะตูม

ลูกยอ

ลูกผักชา

สรรพคุณ  แก้สมุฏฐานแห่งตรีโทษ ขับลมต่างๆ แก้อาเจียน  แก้โรคไตพิการ

19) พิกัดเสมหะผล  คือ  จำนวนตัวยาที่มีคุณแก้เสมหะ  3  อย่าง  คือ

ลูกช้าพลู

รากดีปลี

รากมะกล่ำเครือ

สรรพคุณ   แก้เสมหะ  แก้สะอึก  แก้เส้นอัมพฤกษ์อัมพาต  แก้ลม

20) พิกัดปิตตะผล  คือ  จำนวนผลแก้ลม  3  อย่าง  คือ

รากเจตมูลเพลิง

รากกะเพรา

ผักแพวแดง  (บอระเพ็ด)

สรรพคุณ   แก้จตุกาลเตโช  บำรุงธาตุ แก้ลม แก้เส้นประสาทพิการ ปวดเมื่อยตามข้อ

21) พิกัดตรีวาตะผล  คือ  จำนวนผลแก้ลม  3  อย่าง  คือ

ลูกสะค้าน

รากพริกไทย

เหง้าข่า

สรรพคุณ แก้กองลม  แก้เสมหะ  แก้แน่นในทรวงอก  แก้เลือด  บำรุงไปธาตุ

22) พิกัดตรีอากาศผล  คือ  จำนวนผลแก้อากาศธาตุ  3  อย่าง คือ

เหง้าขิง

กระลำพัก

อบเชยเทศ

            สรรพคุณ  แก้อาการธาตุ  10  ประการ  แก้ตรีสมุฏฐาน แก้แน่นในอก      แก้โลหิตเป็นพิษ  แก้ไข้จับ  ขับลม  ปลูกธาตุไฟ

23)  พิกัดตรีธารทิพย์   คือ  จำนวนตัวยาที่มีรสดังน้ำทิพย์  3  อย่าง  คือ

รากไทรย้อย

รากราชพฤกษ์

รากมะขามเทศ

สรรพคุณ  บำรุงน้ำนม  แก้กระษัย  ฆ่าเชื้อคุดทะราด  แก้ท้องร่วง

24)  พิกัดตรีพิษจักร  คือ  จำนวนจักรพิษ  3  อย่าง  คือ

ลูกผักชีล้อม

ลูกจันทน์

กระวาน

สรรพคุณ  บำรุงน้ำนม  แก้กระษัย  ฆ่าเชื้อคุดทะราด  แก้ท้องร่วง

25)  พิกัดตรีชาติ  (ธาตุ)  คือจำนวนวัตถุ 3 อย่าง คือ

ดอกจันทร์

กระวาน

อบเชย

สรรพคุณ  แก้ธาตุพิการแก้ลมเสมหะ  แก้วิงเวียน  บำรุงดวงจิต

26) พิกัดตรีกาฬพิษ  คือ  จำนวนตัวยาแก้พิษตามกาล  3  อย่าง

รากกระเพราแดง

หัวกระชาย

เหง้าข่า

สรรพคุณ  บำรุงธาตุ  บำรุงกำหนัด  ขับลม  แก้ไขสันนิบาต  แก้เลือดเสีย

 

 

            27) พิกัดตรีคันธวาตะ  (กันธวาต)  คือ  จำตัวยาแก้พิษตามกาล 3 อย่าง คือ

ลูกเร่วใหญ่

ลูกจันทน์

ดอกกานพลู

สรรพคุณ  แก้ธาตุพิการ  แก้คลื่นเหียนอาเจียนแก้ริดสีดวงทั้ง 9 แก้ไอหืด

28) พิกัดตรีผลธาตุ  คือ  จำนวนผลแก้ธาตุ  3  อย่าง คือ

เหง้ากะทือ

หัวตะไคร้หอม

เหง้าไพล

สรรพคุณ    บำรุงธาตุไฟ  แก้ไข้ตัวร้อน  แก้กำเดา  แก้ฟกบวมปวดเมื่อย

29)  พิกัดตรีสันนิบาตผล (ตรีโลหิตะพละ) คือ จำนวนผลแก้สันนิบาต 3 อย่างคือ

ผลดีปรี

รากกะเพรา

รากพริกไทย

สรรพคุณ  แก้ไขสันนิบาต  แก้ในกองลม  บำรุงธาตุ  แก้ปถวี  20  ประการ

30)  พิกัดตรีสุรผล  คือ  จำนวนยามีรสกล้า  3  อย่าง  คือ

สมุลแว้ง

เนื้อไม้

เทพทาโร

                        สรรพคุณ  แก้ลมสัมประชวร  บำรุงธาตุ  โลหิต  แก้ลมสลบ  แก้ลมในท้อง ทำให้ปวดท้องจุกเสียดแน่น