การคัดเลือก การเก็บตัวยา

553

การคัดเลือก,  การเก็บตัวยา

ในการปรุงยาแผนโบราณ  ผู้เป็นเภสัชกรแผนโบราณ  จะปรุงยาให้ได้คุณภาพดีและยามีสรรพคุณดีนั้นจะต้องมีความรู้ความสามารถที่จะพิจารณาคัดเลือกตัวยาสมุนไพรได้อย่างถูกต้อง  และมีสรรพคุณดี  โดยมีหลักเกณฑ์  และวิธีการดังต่อไปนี้

  • ชนิดของตัวยา

การเก็บตัวยานั้น ต้องแน่ใจเสียก่อนว่า ตัวยานั้นถูกต้องถูกชนิดกับชื่อกับชื่อของตัวยาในตำรับยาแผนโบราณ  ตัวยาบางชนิดมีหลายๆ ชื่อ ซึ่งต้องอาศัยประสบการณ์และภูมิความรู้ของเภสัชกรเอง  ที่จะต้องรู้ว่า  ชื่อนี้  ชนิดนี้  มีลักษณะต้น ใบ ลูก ดอก ราก เป็นอย่างไร

  • คุณภาพ

ตัวยาบางชนิด ถูกเก็บไว้นาน คุณภาพของตัวยาก็เสื่อมไปตามกาลเวลา หรือไม่มีสรรพคุณตามที่ระบุไว้  ซึ่งเภสัชกรจะต้องศึกษาถึงระยะเวลาการเก็บรักษาตัวยาต่างๆ  ต้องพิถีพิถันคัดเลือก  ดูตัวยาว่าเก่าหรือใหม่

  • ความสะอาด

ตัวยาที่นำมาปรุงยา ต้องมีความสะอาดไม่ว่าจะเป็นตัวยาสดหรือแห้งก็ตาม ต้องทำความสะอาดให้ปราศจากสิ่งปนเปื้อนต่างๆ เช่น ดิน  ฝุ่นละออง  เชื้อรา  มูลสัตว์  รวมถึงการเก็บยาเพื่อสำหรับใช้ในโอกาสต่อไป  ขึ้นอยู่กับวิธีการเก็บรักษานั้นเป็นประการสำคัญ  ถ้าเก็บยาไว้ถูกวิธีโดยไม่ถูกแสงแดดหรือของร้อนจัด  อากาศชื้น  ถูกน้ำค้าง  น้ำฝน  เก็บรักษาไว้ในที่อากาศถ่ายเทดี  ปลอดโปร่ง  ก็อาจจะเก็บไว้ได้นานสรรพคุณไม่เสื่อม  ใช้ได้นานขึ้นกว่ากำหนด