กระพี้จั่น

กระพี้จั่น เป็นไม้ต้นผลัดใบขนาดเล็กถึงขนาดกลางในวงศ์ถั่ว มีดอกสีขาวปนม่วงหรือม่วงอมชมพูที่ออกเป็นช่อสวยงาม พบกระจายพันธุ์ในประเทศไทย โดยเฉพาะภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นอกจากใช้เป็นไม้ประดับและไม้ใช้สอยแล้ว ลำต้น เนื้อไม้ เปลือกต้น และแก่นกระพี้จั่น ยังปรากฏการใช้ตามภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้าน โดยเฉพาะด้าน บำรุงเลือด บำรุงร่างกาย และบำรุงกำลัง

ข้อมูลพื้นฐานของสมุนไพร

ชื่อสมุนไพร : กระพี้จั่น
ชื่ออื่น : จั่น, พี้จั่น, ปี้จั่น, ปี๊จั่น, กระพี้, กระพี้จัน, กระพี่จั่น
ชื่อวิทยาศาสตร์ที่ใช้ในเอกสารไทย : Millettia brandisiana Kurz
ชื่อวิทยาศาสตร์ที่ยอมรับในฐานข้อมูล Kew ปัจจุบัน : Pongamia brandisiana (Kurz) Z.Q.Song โดย Millettia brandisiana Kurz เป็นชื่อพ้อง
วงศ์ : Fabaceae
ลักษณะการใช้ประโยชน์ : เป็นไม้ประดับ ไม้ให้ร่มเงา ไม้ใช้สอย และมีการใช้เป็น สมุนไพรกระพี้จั่น ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
ส่วนที่มีการใช้ทางสมุนไพร : ลำต้น เนื้อไม้ เปลือกต้น และแก่น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้น : ไม้ต้นผลัดใบขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูงประมาณ 8–20 เมตร เรือนยอดค่อนข้างกลม โคนต้นอาจเป็นพูพอน เปลือกสีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลเทา แตกเป็นสะเก็ดเล็ก ๆ และกิ่งอาจมีรอยแผลจากการหลุดร่วงของใบ
ใบ : ใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียว ปลายคี่ เรียงเวียนสลับ มีใบย่อยประมาณ 7–21 ใบ ใบย่อยรูปรีแกมขอบขนาน กว้างประมาณ 1–3 เซนติเมตร ยาว 3–7 เซนติเมตร ปลายใบเรียวแหลมหรือทู่ โคนมนหรือสอบเรียว แผ่นใบบาง
ดอก : ดอกเป็นช่อแบบช่อแยกแขนง ออกตามกิ่งและง่ามใบหรือบริเวณปลายกิ่ง ดอกมีลักษณะคล้ายดอกถั่ว สีขาวปนม่วง ม่วงแกมขาว หรือม่วงอมชมพู กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันคล้ายรูประฆัง ปลายแยกเป็น 5 แฉก และมีเกสรเพศผู้ 10 อัน
ผล : ผลเป็นฝักแบน โคนแคบกว่าส่วนปลาย กว้างประมาณ 2–2.5 เซนติเมตร ยาว 9–12 เซนติเมตร เปลือกเกลี้ยงและค่อนข้างหนาคล้ายแผ่นหนัง ขอบเป็นสัน ภายในมีเมล็ดประมาณ 1–4 เมล็ด เมล็ดมีสีน้ำตาลดำ
ช่วงออกดอกและติดผล : ข้อมูลจากแหล่งพฤกษศาสตร์ไทยระบุช่วงออกดอกประมาณเดือนกุมภาพันธ์–พฤษภาคม และติดผลในช่วงประมาณเดือนมีนาคม–พฤษภาคม โดยช่วงเวลาอาจแตกต่างกันตามพื้นที่และสภาพอากาศ

ถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์

ถิ่นกำเนิด : มีถิ่นกำเนิดในเอเชียเขตร้อน
การกระจายพันธุ์ : ฐานข้อมูล Kew ปัจจุบันยอมรับ Pongamia brandisiana และระบุถิ่นกำเนิดตั้งแต่บังกลาเทศถึงอินโดจีน ได้แก่ บังกลาเทศ ลาว เมียนมา ไทย และเวียดนาม
ในประเทศไทย : พบในหลายพื้นที่ โดยมีรายงานการกระจายและการปลูกในภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะบริเวณป่าเบญจพรรณและพื้นที่ที่มีสภาพค่อนข้างแห้งแล้ง

การปลูกและการขยายพันธุ์

การปลูก : กระพี้จั่นเป็นไม้ที่เหมาะสำหรับปลูกในพื้นที่เปิดและมีแสงแดดเพียงพอ สามารถใช้เป็นไม้ประดับหรือไม้ให้ร่มเงาได้
การขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด : ใช้เมล็ดที่สมบูรณ์และเพาะในวัสดุเพาะที่ระบายน้ำได้ดี เมื่อต้นกล้าแข็งแรงจึงย้ายปลูก
การขยายพันธุ์แบบปักชำราก : มีรายงานว่าใช้ปักชำรากได้ นอกเหนือจากการขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด
สภาพแวดล้อม : ควรได้รับแสงแดดเพียงพอและมีดินระบายน้ำดี เมื่อต้นตั้งตัวได้แล้วสามารถทนต่อช่วงที่มีความชื้นต่ำได้ในระดับหนึ่ง

ส่วนที่ใช้เป็นยา

ลำต้น
เนื้อไม้
เปลือกต้น
แก่น

สรรพคุณทางสมุนไพร

ตามภูมิปัญญา

เนื้อไม้ : มีการใช้เป็น ยาบำรุงเลือด
ลำต้น : มีการใช้ในตำรับพื้นบ้านอีสาน โดยนำมาต้มเป็นน้ำดื่มเพื่อ บำรุงเลือด
เปลือกต้น : นำมาต้มน้ำใช้ชำระล้าง บาดแผลเรื้อรัง
แก่น : ใช้เป็น ยาบำรุงกำลัง บำรุงร่างกาย บำรุงโลหิต บำรุงธาตุ และช่วยเจริญอาหาร

ตำรายาไทย

บำรุงโลหิต : มีข้อมูลการใช้ลำต้นและเนื้อไม้ของกระพี้จั่นเป็นสมุนไพรสำหรับ บำรุงเลือดหรือบำรุงโลหิต ในภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านไทย

ภูมิปัญญาพื้นบ้าน

ยาพื้นบ้านอีสาน : ใช้ลำต้นกระพี้จั่นต้มเป็นน้ำดื่มเพื่อ บำรุงเลือด
การดูแลบาดแผล : มีการใช้เปลือกต้นต้มน้ำสำหรับชำระล้างบาดแผลเรื้อรัง

หมายเหตุ : สรรพคุณข้างต้นเป็นข้อมูลจากภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรและเอกสารท้องถิ่น ไม่ควรตีความว่าเป็นข้อบ่งใช้ทางการแพทย์ที่ได้รับการยืนยันจากการทดลองทางคลินิกในมนุษย์

วิธีใช้

การใช้ลำต้นหรือเนื้อไม้ : ตามภูมิปัญญาพื้นบ้านนำส่วนของลำต้นหรือเนื้อไม้มาต้มเป็นน้ำดื่ม โดยมีจุดประสงค์เพื่อ บำรุงเลือด
การใช้เปลือกต้น : นำเปลือกมาต้มน้ำแล้วใช้ภายนอกสำหรับชำระล้างบาดแผลตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน

หมายเหตุ : ไม่ควรนำวิธีใช้จากตำรับพื้นบ้านไปกำหนดเป็นขนาดรับประทานมาตรฐาน เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกเพียงพอสำหรับกำหนดขนาดยา ระยะเวลาการใช้ และความปลอดภัยในมนุษย์

สาระสำคัญ

กระพี้จั่น เป็นพืชในวงศ์ Fabaceae ที่มีการศึกษาทางเภสัชเคมีค่อนข้างน่าสนใจ โดยเฉพาะสารกลุ่ม ฟลาโวนอยด์ ไอโซฟลาโวน ชาลโคน โรทีนอยด์ และเพเทอโรคาร์แพน จากส่วนต่าง ๆ ของพืช งานวิจัยพบสารธรรมชาติหลายชนิดที่มีฤทธิ์ในระดับเซลล์หรือการทดสอบในหลอดทดลอง เช่น ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ ยับยั้งเอนไซม์อะโรมาเทส และความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งบางชนิด แต่ข้อมูลดังกล่าวยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่ากระพี้จั่นสามารถใช้รักษาโรคเหล่านั้นในมนุษย์ได้

องค์ประกอบทางเคมี

ฟลาโวนอยด์และไอโซฟลาโวน : มีการแยกสารไอโซฟลาโวนหลายชนิดจากใบ ราก กิ่ง และฝัก
Brandisianins : พบกลุ่มสาร brandisianins A–F จากใบของกระพี้จั่น
Brandisianones : พบสารใหม่หลายชนิด ได้แก่ brandisianones A–H จากรากและกิ่ง
Rotenoids : พบสารกลุ่มโรทีนอยด์จากใบและฝัก
Chalcones : พบสารกลุ่มชาลโคน โดยมีการศึกษาฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็ง
Pterocarpans : เป็นอีกกลุ่มสารฟลาโวนอยด์ที่พบในพืชชนิดนี้
Flavones และ flavanones : พบจากการศึกษาสารสกัดและการแยกสารบริสุทธิ์จากหลายส่วนของต้น

งานวิจัยและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

การศึกษาสารจากราก : งานวิจัยปี 2019 แยกสารฟลาโวนอยด์จากรากได้ 31 ชนิด รวมสารใหม่ brandisianones A–E และพบว่าสารบางชนิดมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ยับยั้งเอนไซม์ aromatase และมีความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งบางชนิดในการทดสอบระดับห้องปฏิบัติการ
การศึกษาจากใบ : พบสารกลุ่ม isoflavones และ rotenoids หลายชนิด โดยสาร 12a-hydroxy-α-toxicarol แสดงฤทธิ์ต้านการอักเสบในการทดสอบทางเภสัชวิทยา
การศึกษาเกี่ยวกับ TRAIL/DR5 : สาร isoflavone บางชนิดจากกระพี้จั่นมีผลต่อการแสดงออกของ death receptor 5 และทำให้เซลล์มะเร็งบางชนิดไวต่อการกระตุ้น apoptosis ในระบบทดลอง
การศึกษารากและฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็ง : งานวิจัยพบสาร brandisianones F และ G รวมถึงสารอื่น ๆ และประเมินความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งตับและมะเร็งท่อน้ำดีในระดับเซลล์
การศึกษากิ่ง : พบ brandisianone H และสารไอโซฟลาโวนอื่น ๆ โดยสารบางชนิดแสดงความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งตับและเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีในหลอดทดลอง
การศึกษาใบและฝัก : พบโรทีนอยด์และไอโซฟลาโวนใหม่หลายชนิด และมีการทดสอบความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งปอด ลำไส้ใหญ่ และเม็ดเลือดขาว
การศึกษาเกี่ยวกับโรคอัลไซเมอร์ : มีการนำสารฟลาโวนอยด์จาก Millettia brandisiana จำนวน 15 ชนิดมาประเมินฤทธิ์ที่เกี่ยวข้องกับพยาธิกำเนิดของโรคอัลไซเมอร์ เช่น การยับยั้ง BuChE การยับยั้งการรวมตัวของ amyloid-β และการปกป้องเซลล์ประสาทในระบบเซลล์ทดลอง

ระดับหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

ระดับหลักฐานปัจจุบันอยู่ในระดับก่อนคลินิกเป็นหลัก โดยมีข้อมูลจากการแยกสาร การทดสอบทางชีวภาพในหลอดทดลอง และการศึกษาในระดับเซลล์ แต่ยังไม่มีหลักฐานทางคลินิกในมนุษย์ที่เพียงพอสำหรับยืนยันประสิทธิผลของกระพี้จั่นในข้อบ่งใช้รักษาโรคต่าง ๆ ดังนั้นผลการศึกษาด้าน ต้านมะเร็ง ต้านการอักเสบ ต้านอนุมูลอิสระ และยับยั้ง aromatase ควรถือเป็นข้อมูลสำหรับการวิจัยต่อยอด ไม่ใช่คำแนะนำในการรักษาโรค

การศึกษาทางเภสัชวิทยา

ฤทธิ์ต้านการอักเสบ : สาร 12a-hydroxy-α-toxicarol ที่แยกได้จากใบแสดงฤทธิ์ต้านการอักเสบในการทดลอง
ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ : สารกลุ่ม pterocarpans จากรากบางชนิดแสดงฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในการทดสอบ ORAC
ฤทธิ์ยับยั้ง aromatase : สารฟลาโวนอยด์บางชนิดจากรากแสดงฤทธิ์ยับยั้ง aromatase ซึ่งเป็นข้อมูลระดับการศึกษาทางชีวภาพ ไม่ใช่หลักฐานว่ารักษามะเร็งเต้านมได้
ฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็ง : สารหลายชนิดแสดง cytotoxicity ต่อเซลล์มะเร็งหลายสายพันธุ์ในการทดลอง เช่น HepG2, KKU-M156, A549, SW480 และ K562
ฤทธิ์เกี่ยวข้องกับ apoptosis : สาร isoflavone บางชนิดสามารถเพิ่มการแสดงออกของ DR5 และส่งเสริมกระบวนการ apoptosis ในระบบเซลล์ทดลอง
ฤทธิ์ที่เกี่ยวข้องกับโรคอัลไซเมอร์ : มีการศึกษาสารฟลาโวนอยด์บางชนิดต่อ BuChE, amyloid-β aggregation และการปกป้องเซลล์ประสาทในระบบทดลอง

ความปลอดภัย

ข้อมูลด้าน ความปลอดภัยของกระพี้จั่นในมนุษย์ยังมีจำกัด โดยเฉพาะข้อมูลขนาดรับประทานที่เหมาะสม การใช้ต่อเนื่อง ผลต่อหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร และปฏิกิริยากับยา จึงควรหลีกเลี่ยงการนำสารสกัดเข้มข้นหรือผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐานมาใช้รักษาโรคด้วยตนเอง งานวิจัยทางเคมีพบสารหลายกลุ่มในกระพี้จั่น รวมถึง rotenoids และสารฟลาโวนอยด์ที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพ จึงไม่ควรสรุปว่าสมุนไพรทั้งต้นมีความปลอดภัยเพียงเพราะเป็นพืชธรรมชาติ

ข้อห้ามใช้

ไม่ควรใช้แทนการรักษามาตรฐาน สำหรับโรคที่ต้องได้รับการวินิจฉัยและดูแลโดยแพทย์
หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานในรูปแบบยาหรือสารสกัด เนื่องจากข้อมูลความปลอดภัยยังไม่เพียงพอ
เด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้มีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ในรูปแบบยา
ผู้ที่ใช้ยาหลายชนิด ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ก่อนใช้สารสกัดกระพี้จั่น

ปฏิกิริยาระหว่างสมุนไพรกับยา

ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่เพียงพอสำหรับระบุ ปฏิกิริยาระหว่างกระพี้จั่นกับยาชนิดใดโดยเฉพาะ อย่างไรก็ตาม กระพี้จั่นมีสารฟลาโวนอยด์และสารธรรมชาติหลายกลุ่มที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพ จึงไม่ควรคาดการณ์ว่าการใช้สารสกัดเข้มข้นจะไม่มีผลต่อยาอื่น โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยารักษามะเร็ง ยาฮอร์โมน หรือยาที่มีช่วงการรักษาแคบ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้สารสกัดกระพี้จั่น

การใช้ในอาหาร

ใบอ่อนกระพี้จั่น มีรายงานว่าสามารถนำมารับประทานได้ในบางพื้นที่ จัดเป็นการใช้ประโยชน์ด้านอาหารตามภูมิปัญญาท้องถิ่น อย่างไรก็ตาม ควรแยกความแตกต่างระหว่างการบริโภคใบอ่อนเป็นอาหารกับการใช้ส่วนต่าง ๆ ในรูปแบบยาหรือสารสกัดเข้มข้น

การใช้ในผลิตภัณฑ์

ไม้ประดับ : นิยมปลูกเนื่องจากมีช่อดอกสีม่วงอมชมพูหรือม่วงแกมขาวที่สวยงาม
ไม้ใช้สอย : เนื้อไม้สามารถนำไปใช้ในงานก่อสร้าง ทำเครื่องมือ เครื่องมือการเกษตร และทำเยื่อกระดาษ
งานหัตถกรรมและของใช้ : มีข้อมูลการใช้เนื้อไม้ทำด้ามเครื่องมือและของเล่น รวมถึงประโยชน์อื่น ๆ ในงานพื้นบ้าน
งานวิจัยผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ : สารฟลาโวนอยด์และสารธรรมชาติจากกระพี้จั่นได้รับความสนใจในงานวิจัยด้านผลิตภัณฑ์ธรรมชาติและการค้นหาสารออกฤทธิ์ใหม่

การเก็บเกี่ยวและการเก็บรักษา

ส่วนที่ใช้เป็นยา : เก็บลำต้น เนื้อไม้ เปลือกต้น หรือแก่นจากต้นที่สมบูรณ์และปลอดจากเชื้อรา สารเคมี หรือสิ่งปนเปื้อน
การเตรียมวัตถุดิบ : ควรทำความสะอาด หั่นเป็นชิ้นตามความเหมาะสม และทำให้แห้งสนิทก่อนจัดเก็บ
การเก็บรักษา : เก็บในภาชนะสะอาด แห้ง ปิดสนิท ป้องกันความชื้น แสงแดด และแมลง
การควบคุมคุณภาพ : หากนำไปผลิตเป็นวัตถุดิบสมุนไพรหรือผลิตภัณฑ์สมุนไพร ควรมีการตรวจสอบเอกลักษณ์ ความชื้น สิ่งแปลกปลอม และการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์และโลหะหนักตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

กระพี้จั่น มีการใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้านไทย โดยเฉพาะการนำ ลำต้น เนื้อไม้ และแก่น มาต้มเป็นยาสำหรับบำรุงเลือด บำรุงกำลัง และบำรุงร่างกาย ส่วน เปลือกต้น มีการนำไปต้มน้ำใช้ภายนอกสำหรับชำระล้างบาดแผลเรื้อรัง

ประวัติและวัฒนธรรม

ไม้ประจำจังหวัดแม่ฮ่องสอน : กระพี้จั่นได้รับการนำเสนอในฐานะพรรณไม้ประจำจังหวัดแม่ฮ่องสอนในแหล่งข้อมูลพฤกษศาสตร์ไทย
ความเชื่อเรื่องชื่อ : มีการกล่าวถึงคำว่า “จั่น” ในภาษาถิ่นเหนือว่าเกี่ยวข้องกับเครื่องประดับหรือสิ่งของมีค่า จึงมีการนำต้นกระพี้จั่นไปเชื่อมโยงกับความเชื่อด้านความเป็นสิริมงคลและความเจริญรุ่งเรือง
การใช้ในภูมิทัศน์ : ด้วยดอกสีม่วงอมชมพูที่ออกเป็นช่อและการผลัดใบตามฤดูกาล จึงนิยมใช้เป็นไม้ประดับและไม้ให้ร่มเงา

สถานะการอนุรักษ์

ตามข้อมูล Plants of the World Online (Kew) ภายใต้ชื่อที่ยอมรับในปัจจุบัน Pongamia brandisiana มีการประเมินจาก Angiosperm Extinction Risk Predictions ว่า ไม่อยู่ในกลุ่มที่ถูกคุกคาม (not threatened) โดยมีระดับความเชื่อมั่นของการประเมินอยู่ในระดับมั่นใจ อย่างไรก็ตาม การอนุรักษ์ประชากรในถิ่นกำเนิดและการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืนยังมีความสำคัญ

ข้อมูลอนุกรมวิธาน

อาณาจักร (Kingdom) : Plantae
ไฟลัม (Phylum) : Tracheophyta
ชั้น (Class) : Magnoliopsida
อันดับ (Order) : Fabales
วงศ์ (Family) : Fabaceae
สกุล (Genus) : Pongamia
ชนิด (Species) : Pongamia brandisiana
ชื่อพ้องที่สำคัญ : Millettia brandisiana Kurz, Millettia laotica Gagnep., Millettia multiflora Collett & Hemsl., Millettia venusta Craib, Phaseoloides brandisianum (Kurz) Kuntze

หมายเหตุ : เอกสารภาษาไทยจำนวนมากยังใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ Millettia brandisiana Kurz ขณะที่ฐานข้อมูล Kew ปัจจุบันยอมรับ Pongamia brandisiana (Kurz) Z.Q.Song เป็นชื่อที่ถูกต้องตามอนุกรมวิธานล่าสุด จึงควรระบุทั้งสองชื่อเพื่อให้ค้นข้อมูลย้อนหลังได้ครบถ้วน

การตรวจสอบเอกลักษณ์สมุนไพร

การตรวจสอบเอกลักษณ์ กระพี้จั่น ควรพิจารณาลักษณะทางสัณฐานวิทยาร่วมกัน ได้แก่

ลำต้น : ไม้ต้นผลัดใบ สูงประมาณ 8–20 เมตร เปลือกสีน้ำตาลหรือเทาน้ำตาล
ใบ : ใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียวปลายคี่ มีใบย่อยหลายใบเรียงสลับ
ดอก : ดอกเป็นช่อ ลักษณะคล้ายดอกถั่ว สีม่วงแกมขาวหรือม่วงอมชมพู
ผล : ฝักแบน โคนแคบ ปลายกว้าง มีขอบเป็นสัน และมีเมล็ดสีน้ำตาลดำประมาณ 1–4 เมล็ด
ชื่อวิทยาศาสตร์ : ตรวจสอบให้สัมพันธ์กับชื่อพ้อง Millettia brandisiana Kurz และชื่อที่ยอมรับปัจจุบัน Pongamia brandisiana (Kurz) Z.Q.Song

สำหรับวัตถุดิบที่นำมาใช้เป็นยา ควรตรวจสอบด้วย กายภาพและจุลทรรศน์ทางเภสัชเวท รวมถึงการตรวจสารสำคัญหรือสารบ่งชี้ด้วยวิธีทางเคมีวิเคราะห์ เพื่อป้องกันการปะปนหรือใช้พืชผิดชนิด

คำเตือนทางการแพทย์

กระพี้จั่น มีข้อมูลการใช้เป็นสมุนไพรตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน โดยเฉพาะด้าน บำรุงเลือดและบำรุงร่างกาย แต่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ของพืชชนิดนี้ส่วนใหญ่ยังเป็นการศึกษาในระดับสารสกัด สารบริสุทธิ์ และเซลล์ทดลอง ดังนั้นไม่ควรนำผลการทดลองเรื่อง ต้านมะเร็ง ต้านการอักเสบ ต้านอนุมูลอิสระ หรือยับยั้ง aromatase ไปใช้แทนการรักษาทางการแพทย์ ผู้ที่มีโรคประจำตัว รับประทานยาประจำ ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือประสงค์จะใช้กระพี้จั่นในรูปแบบสารสกัดเข้มข้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2561). ข้อมูลกระพี้จั่น (Millettia brandisiana Kurz). ฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย.
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ. (ม.ป.ป.). กระพี้จั่น (Millettia brandisiana Kurz).
มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2563). กระพี้จั่น. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ.
Royal Park Rajapruek. (ม.ป.ป.). กระพี้จั่น. องค์การสวนพฤกษศาสตร์.
Arthan, S., Pornchoo, C., Prawan, A., Tontapha, S., Amornkitbamrung, V., & Yenjai, C. (2022). Brandisianones F and G from Millettia brandisiana Kurz and their cytotoxicity. Natural Product Research, 36(5), 1236–1244. https://doi.org/10.1080/14786419.2020.1869971
Arthan, S., Yenjai, C., Pornchoo, C., & Prawan, A. (2023). Chemical constituents from the branches of Millettia brandisiana and their biological activities. Phytochemistry Letters, 53, 222–225. https://doi.org/10.1016/j.phytol.2022.12.019
Jena, R., Rath, D., Rout, S. S., & Kar, D. M. (2021). A review on genus Millettia: Traditional uses, phytochemicals and pharmacological activities. Journal of Saudi Pharmaceutical Sciences, 29(2), 168–181. https://doi.org/10.1016/j.jsps.2020.10.015
Kikuchi, H., Ohtsuki, T., Koyano, T., Kowithayakorn, T., Sakai, T., & Ishibashi, M. (2007). Brandisianins A–F, isoflavonoids isolated from Millettia brandisiana in a screening program for death-receptor expression enhancement activity. Journal of Natural Products, 70(12), 1910–1914. https://doi.org/10.1021/np0703904
Pailee, P., Mahidol, C., Ruchirawat, S., & Prachyawarakorn, V. (2019). Diverse flavonoids from the roots of Millettia brandisiana. Phytochemistry, 162, 157–164. https://doi.org/10.1016/j.phytochem.2019.03.013
Pancharoen, O., Athipornchai, A., Panthong, A., & Taylor, W. C. (2008). Isoflavones and rotenoids from the leaves of Millettia brandisiana. Chemical and Pharmaceutical Bulletin, 56(6), 835–838. https://doi.org/10.1248/cpb.56.835
Plants of the World Online. (2026). Pongamia brandisiana (Kurz) Z.Q.Song. Royal Botanic Gardens, Kew.
Plants of the World Online. (2026). Millettia brandisiana Kurz. Royal Botanic Gardens, Kew.