กระเจียน

กระเจียน เป็นไม้ต้นสมุนไพรพื้นบ้านในวงศ์ Annonaceae ที่มีการใช้ประโยชน์ในภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านของไทย โดยเฉพาะ รากและเนื้อไม้ ซึ่งนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรตามตำรับพื้นบ้านสำหรับอาการเกี่ยวกับกำลังร่างกาย ไข้ ปวดเมื่อย และความผิดปกติของระบบปัสสาวะ นอกจากนี้ยังมีการศึกษาทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสารสำคัญและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสารสกัดจากราก เมล็ด และเปลือกต้นอีกด้วย

ข้อมูลพื้นฐานของสมุนไพร

ชื่อสมุนไพร : กระเจียน หรือ กะเจียน
ชื่อท้องถิ่น : ค่าสามซีก, แคหาง, จันทน์ดง, ทรายเด่น, พญารากดำ, โมดดง, สะบันงาป่า, เสโพลส่า, เหลือง, ไม้เหลือง และชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ
ชื่อวิทยาศาสตร์ที่ยอมรับในปัจจุบัน : Huberantha cerasoides (Roxb.) Chaowasku
ชื่อวิทยาศาสตร์ที่เคยใช้ : Polyalthia cerasoides (Roxb.) Bedd.; Hubera cerasoides (Roxb.) Chaowasku
วงศ์ : Annonaceae
สกุล : Huberantha
ลักษณะการใช้ประโยชน์ : เป็น สมุนไพรพื้นบ้าน โดยมีการใช้ราก เนื้อไม้ และใบในตำรับหรือการใช้แบบพื้นบ้าน

หมายเหตุ : ในเอกสารสมุนไพรไทยและฐานข้อมูลบางแห่งยังใช้ชื่อเดิมว่า Polyalthia cerasoides หรือ Hubera cerasoides ดังนั้นเมื่อนำข้อมูลไปเผยแพร่ควรระบุชื่อพ้องไว้ด้วย เพื่อให้ค้นข้อมูลทางวิชาการได้ครบถ้วน

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้น : ไม้ต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูงประมาณ 5–15 เมตร บางแหล่งระบุว่าสามารถสูงได้ถึงประมาณ 20 เมตร ลำต้นเปลาตรง เรือนยอดค่อนข้างโปร่ง กิ่งอ่อนมีขนนุ่ม ส่วนกิ่งแก่เกลี้ยง และลำต้นหรือกิ่งแก่มีช่องอากาศ
เปลือกต้น : เปลือกค่อนข้างเรียบ สีเทาหรือน้ำตาลอ่อน
ใบ : ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนาน รูปใบหอก หรือรูปรีถึงรูปไข่กลับ ปลายใบแหลมหรือเรียวแหลม ใบด้านบนค่อนข้างเกลี้ยง ส่วนด้านล่างอาจมีขนละเอียด
ดอก : ดอกออกตามซอกใบ โดยมากออกเป็นดอกเดี่ยวหรือมี 1–2 ดอก กลีบมีลักษณะหนา สีเขียวถึงสีครีมอมเหลือง
ผล : เป็นผลกลุ่ม ประกอบด้วยผลย่อยหลายผล ผลย่อยค่อนข้างกลม มีประมาณ 1 เมล็ด ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีแดงถึงดำ
เมล็ด : โดยทั่วไปผลย่อยมีเมล็ดเดียว รูปร่างค่อนข้างกลม

ถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์

ถิ่นกำเนิด : มีเขตกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติในเอเชีย ตั้งแต่อนุทวีปอินเดีย จีนตอนใต้ และภูมิภาคอินโดจีน
ประเทศที่พบ : อินเดีย บังกลาเทศ จีนตอนใต้ ศรีลังกา เมียนมา ไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม
ในประเทศไทย : พบได้หลายภูมิภาค โดยมีรายงานในป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ และบริเวณเขาหินปูน โดยพบได้ตั้งแต่พื้นที่ระดับต่ำจนถึงพื้นที่สูงตามสภาพถิ่นอาศัย

การปลูกและการขยายพันธุ์

การขยายพันธุ์ : มีข้อมูลการขยายพันธุ์ด้วย เมล็ด โดยเก็บเมล็ดจากผลที่สุกและนำไปเพาะ
สภาพแวดล้อม : กระเจียนเป็นไม้ป่าที่เหมาะกับสภาพภูมิอากาศเขตร้อนและพื้นที่ที่มีฤดูแล้ง โดยธรรมชาติพบมากในป่าดิบแล้งและป่าเบญจพรรณ
การอนุรักษ์พันธุ์ : การเพาะกล้าจากเมล็ดและนำไปปลูกเพิ่มในพื้นที่เหมาะสมเป็นแนวทางหนึ่งในการรักษาทรัพยากรพันธุกรรมของพืชสมุนไพรชนิดนี้

หมายเหตุ : ข้อมูลวิชาการด้านวิธีเพาะเมล็ด การงอก และสูตรวัสดุเพาะของกระเจียนยังมีจำกัด จึงควรหลีกเลี่ยงการระบุระยะเวลาในการงอกหรือสูตรการเพาะที่ตายตัวโดยไม่มีแหล่งอ้างอิงรองรับ

ส่วนที่ใช้เป็นยา

ราก : ใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้านสำหรับตำรับยาหลายชนิด
เนื้อไม้ : ใช้ต้มเป็นยาสมุนไพรตามภูมิปัญญาไทย
ใบ : ใช้สด โดยนำมาตำหรือพอกในบางภูมิปัญญาท้องถิ่น

สรรพคุณทางสมุนไพร

ตามภูมิปัญญาและตำรายาไทย

ราก : ใช้เป็นยาตามภูมิปัญญาพื้นบ้านสำหรับ แก้กษัย แก้ไข้ แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย บำรุงกำลัง และบำรุงกำหนัดในบุรุษ
เนื้อไม้ : ใช้เป็นยาบำรุงธาตุ ช่วย เจริญอาหาร แก้อาการปวดเมื่อย ปวดหลัง ปวดเอว และใช้ในภูมิปัญญาสำหรับอาการเกี่ยวกับปัสสาวะ
ใบสด : นำมาตำพอกเพื่อใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้านสำหรับ ลดอาการปวดและอักเสบบริเวณแผลหรือฝี
รากหรือส่วนปลายของราก : มีรายงานการใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้านเกี่ยวกับ การคุมกำเนิดในสตรี แต่ไม่ควรนำข้อมูลดังกล่าวไปใช้แทนวิธีคุมกำเนิดทางการแพทย์ เนื่องจากยังไม่มีหลักฐานทางคลินิกเพียงพอ

ภูมิปัญญาพื้นบ้านร่วมสมัย

ข้อมูลการศึกษาทางชาติพันธุ์พฤกษศาสตร์ในจังหวัดยโสธรพบการใช้ เปลือกต้น ต้มรับประทานเพื่อบรรเทาอาการปวดกล้ามเนื้อและปวดเมื่อยร่างกาย ใช้ ราก ต้มรับประทานเพื่อบำรุงกำลังทางเพศของผู้ชาย และใช้ ใบ ตำพอกบริเวณแผลอักเสบ

หมายเหตุ : สรรพคุณข้างต้นเป็นข้อมูลจากภูมิปัญญาและการศึกษาทางชาติพันธุ์พฤกษศาสตร์ ไม่ได้หมายความว่าได้รับการยืนยันประสิทธิผลในการรักษาโรคในมนุษย์ทุกข้อ

วิธีใช้

เนื้อไม้ : ตามภูมิปัญญาพื้นบ้านนำมาต้มกับน้ำแล้วดื่ม
ราก : มีรายงานการนำมาต้มกับน้ำเพื่อรับประทานในตำรับพื้นบ้าน
ใบสด : ตำให้ละเอียดแล้วใช้พอกบริเวณที่ต้องการตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
การใช้เพื่อคุมกำเนิด : แม้มีรายงานในตำรับพื้นบ้าน แต่ไม่ควรใช้เป็นวิธีคุมกำเนิด เนื่องจากไม่มีข้อมูลทางคลินิกเพียงพอสำหรับกำหนดประสิทธิผลและความปลอดภัย

สาระสำคัญ

งานวิจัยเกี่ยวกับ กระเจียน พบสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพหลายกลุ่ม โดยเฉพาะในรากและเปลือกต้น เช่น อัลคาลอยด์ ฟีนอลิก ฟลาโวนอยด์ สเตอรอล เทอร์พีนอยด์ และไดเทอร์พีน ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ ต้านจุลชีพ และฤทธิ์ทางชีวภาพอื่น ๆ

องค์ประกอบทางเคมี

อัลคาลอยด์กลุ่ม aporphine และ isoquinoline
Cerasoidine
Bidebiline E
Laudanosine
Codamine
Laudanidine
Reticuline
α-Humulene
Caryophyllene oxide
α-Cadinol
Stigmasterol
α-Spinasterol
β-Sitosterol
สารกลุ่ม triterpenes
สารฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์

การศึกษาองค์ประกอบทางเคมีของรากพบอัลคาลอยด์หลายชนิด รวมถึงสารกลุ่ม sesquiterpenes และสารธรรมชาติอื่น ๆ ขณะที่การศึกษาจากเปลือกต้นพบฟลาโวนอยด์ สเตอรอล แทนนินหรือฟีนอลิก ซาโปนิน และควิโนน

งานวิจัยและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

มีการศึกษาสารสกัดจาก Polyalthia cerasoides ซึ่งเป็นชื่อพ้องของกระเจียนในปัจจุบัน โดยงานวิจัยส่วนใหญ่เป็นการศึกษาในระดับ หลอดทดลองและสัตว์ทดลอง ยังไม่ใช่หลักฐานทางคลินิกในมนุษย์ งานวิจัยสารสกัดจากเปลือกต้นพบว่า สารสกัดเอทิลอะซีเตต มีฤทธิ์ลดการอักเสบในแบบจำลองสัตว์ทดลอง และมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ รวมถึงลดการตอบสนองต่อความเจ็บปวดในแบบจำลองทดลอง การศึกษาสารจากรากพบสารอัลคาลอยด์หลายชนิดที่แสดง ฤทธิ์ต้านมาลาเรียและต้านเชื้อ Mycobacterium tuberculosis ในหลอดทดลอง ขณะที่สารบางชนิดแสดงฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็งในแบบจำลองเซลล์ การศึกษาสารจากเมล็ดพบ phytosterols และ clerodane diterpenoid ซึ่งแสดงฤทธิ์ยับยั้งการเพิ่มจำนวนของเซลล์ในแบบจำลองทดลอง และมีการศึกษาฤทธิ์เกี่ยวกับการกลายพันธุ์ในระดับเซลล์

หมายเหตุ : ผลการทดลองระดับเซลล์หรือสัตว์ทดลองยังไม่สามารถสรุปได้ว่ากระเจียนรักษาโรคมะเร็ง วัณโรค มาลาเรีย หรือโรคอื่นในมนุษย์ได้

ระดับหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

ระดับข้อมูลชาติพันธุ์และภูมิปัญญา : มีข้อมูลการใช้เป็นสมุนไพรในประเทศไทยและประเทศในเอเชีย
ระดับสารสกัดและหลอดทดลอง : มีหลักฐานเกี่ยวกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านจุลชีพ ต้านมาลาเรีย ต้านเชื้อวัณโรค และฤทธิ์ต่อเซลล์บางชนิด
ระดับสัตว์ทดลอง : มีข้อมูลสนับสนุนฤทธิ์ต้านการอักเสบ ต้านปวด และต้านภาวะเครียดออกซิเดชัน
ระดับการศึกษาในมนุษย์ : ยังมีข้อมูลจำกัด จึงยังไม่สามารถสรุปประสิทธิผลในการรักษาโรคหรือกำหนดขนาดยาที่มีหลักฐานทางคลินิกได้

การศึกษาทางเภสัชวิทยา

ฤทธิ์ต้านการอักเสบ : สารสกัดจากเปลือกต้น โดยเฉพาะส่วนสกัดเอทิลอะซีเตต ลดการบวมจากการเหนี่ยวนำการอักเสบในหนูทดลองได้อย่างมีนัยสำคัญ
ฤทธิ์ลดปวด : สารสกัดบางส่วนจากเปลือกต้นลดการตอบสนองต่อความเจ็บปวดในแบบจำลองสัตว์ทดลอง
ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ : พบความสามารถในการกำจัดอนุมูลอิสระและลด lipid peroxidation ในการทดลอง
ฤทธิ์ต้านจุลชีพ : สารสกัดจากส่วนต่าง ๆ แสดงฤทธิ์ต่อจุลชีพบางชนิด
ฤทธิ์ต้านเชื้อวัณโรค : สารบางชนิดจากรากแสดงฤทธิ์ต่อ Mycobacterium tuberculosis ในหลอดทดลอง
ฤทธิ์ต้านมาลาเรีย : สารที่แยกได้จากรากบางชนิดแสดงฤทธิ์ต่อ Plasmodium falciparum ในหลอดทดลอง
ฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็ง : มีการศึกษาสารบางชนิดจากรากและเมล็ดในระดับเซลล์

ความปลอดภัย

ข้อมูลความปลอดภัยของ กระเจียน ในมนุษย์ยังมีจำกัด แม้งานทบทวนบางฉบับรายงานผลการศึกษาความเป็นพิษที่ไม่พบพิษรุนแรงในขนาดทดลองบางระดับ แต่ไม่ควรตีความว่า กระเจียนปลอดภัยในทุกขนาดหรือปลอดภัยเมื่อใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ควรใช้ด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่มีสารสกัดเข้มข้นจากรากหรือเปลือกต้น และควรหลีกเลี่ยงการใช้เองในหญิงตั้งครรภ์ เด็ก ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง หรือผู้ที่รับประทานยาหลายชนิดโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์

ข้อห้ามใช้

หญิงตั้งครรภ์ : ไม่ควรใช้กระเจียนเป็นยาสมุนไพรโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์
ผู้ที่ต้องการคุมกำเนิด : ไม่ควรใช้กระเจียนแทนวิธีคุมกำเนิดที่ได้รับการพิสูจน์ทางการแพทย์
ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง : ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
เด็ก : ไม่ควรนำมาใช้เป็นยารับประทานโดยไม่มีคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ
ผู้ที่แพ้พืชในวงศ์ Annonaceae : ควรหลีกเลี่ยงหากเคยมีประวัติแพ้

ปฏิกิริยาระหว่างสมุนไพรกับยา

ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่เพียงพอสำหรับระบุ ปฏิกิริยาระหว่างกระเจียนกับยาชนิดใดโดยเฉพาะ ดังนั้นผู้ที่รับประทานยาประจำ โดยเฉพาะยาที่มีช่วงความปลอดภัยแคบ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยากดภูมิคุ้มกัน หรือยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้สารสกัดกระเจียน

หมายเหตุ : การที่ยังไม่มีรายงานปฏิกิริยาระหว่างยา ไม่ได้หมายความว่าไม่มีโอกาสเกิดปฏิกิริยา

การใช้ในผลิตภัณฑ์

ผลิตภัณฑ์สมุนไพรพื้นบ้าน : รากและเนื้อไม้มีการนำไปใช้ในรูปแบบยาต้มตามภูมิปัญญาท้องถิ่น
ผลิตภัณฑ์จากไม้ : เนื้อไม้มีการใช้ทำด้ามเครื่องมือและเครื่องใช้บางประเภท
ผลิตภัณฑ์จากพืช : มีรายงานการใช้เปลือกในงานเกี่ยวกับเส้นใย และดอกมีการกล่าวถึงการใช้ทำน้ำหอมในบางพื้นที่

การเก็บเกี่ยวและการเก็บรักษา

รากและเนื้อไม้ : หากเก็บเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบสมุนไพร ควรเลือกจากต้นที่จำแนกชนิดถูกต้องและเก็บจากแหล่งที่ได้รับอนุญาต
การทำให้แห้ง : ควรทำความสะอาดและทำให้แห้งอย่างเหมาะสมก่อนเก็บ
การเก็บรักษา : เก็บวัตถุดิบแห้งในภาชนะสะอาด แห้ง ปิดสนิท ป้องกันความชื้น แมลง และแสงแดดโดยตรง
การตรวจสอบคุณภาพ : ควรตรวจสอบลักษณะทางกายภาพและเอกลักษณ์ทางพฤกษศาสตร์ก่อนนำไปใช้เป็นวัตถุดิบยา

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

กระเจียนมีชื่อพื้นเมืองหลากหลายและมีการใช้ประโยชน์แตกต่างกันตามพื้นที่ โดยเฉพาะ รากและเนื้อไม้ สำหรับการดูแลอาการปวดเมื่อย ไข้ กษัย และความผิดปกติของระบบปัสสาวะ ส่วนใบมีการนำมาตำพอกในภูมิปัญญาพื้นบ้านสำหรับบริเวณแผลอักเสบ

ประวัติและวัฒนธรรม

กระเจียนเป็นไม้พื้นถิ่นของเอเชียที่มีความสัมพันธ์กับการใช้ประโยชน์จากพืชป่าในชุมชน ทั้งด้าน สมุนไพร ไม้ใช้สอย และทรัพยากรจากป่า ในประเทศไทยมีชื่อเรียกแตกต่างกันตามภูมิภาค เช่น ค่าสามซีก แคหาง จันทน์ดง ทรายเด่น พญารากดำ โมดดง และสะบันงาป่า สะท้อนถึงการรู้จักและใช้ประโยชน์จากพืชชนิดนี้ในหลายท้องถิ่น

สถานะการอนุรักษ์

กระเจียนเป็นพืชพื้นถิ่นของประเทศไทยและมีการพบในพื้นที่ป่าธรรมชาติหลายประเภท อย่างไรก็ตาม การเก็บรากหรือเนื้อไม้จากต้นธรรมชาติโดยตรงอาจทำให้ต้นเสียหายหรือเสียชีวิตได้ จึงควรส่งเสริม การขยายพันธุ์และปลูกกระเจียนเพิ่ม รวมถึงใช้วัตถุดิบจากแหล่งเพาะปลูกที่เหมาะสม เพื่อลดแรงกดดันต่อประชากรในธรรมชาติ

หมายเหตุ : ไม่ควรสรุปว่ากระเจียนเป็นพืชใกล้สูญพันธุ์จากข้อมูลการใช้ประโยชน์เพียงอย่างเดียว เนื่องจากสถานะการอนุรักษ์ระดับสากลควรอ้างอิงการประเมินประชากรและบัญชีสถานภาพชนิดพันธุ์ที่เป็นทางการ

ข้อมูลอนุกรมวิธาน

อาณาจักร (Kingdom) : Plantae
ไฟลัม (Phylum) : Tracheophyta
ชั้น (Class) : Equisetopsida
อันดับ (Order) : Magnoliales
วงศ์ (Family) : Annonaceae
วงศ์ย่อย (Subfamily) : Malmeoideae
เผ่า (Tribe) : Miliuseae
สกุล (Genus) : Huberantha
ชนิด (Species) : Huberantha cerasoides (Roxb.) Chaowasku

ชื่อพ้องทางอนุกรมวิธาน

Uvaria cerasoides Roxb.
Guatteria cerasoides (Roxb.) Dunal
Unona cerasoides (Roxb.) Baill.
Polyalthia cerasoides (Roxb.) Bedd.
Polyalthia bifaria (A.DC.) Hook.f. & Thomson
Polyalthia crassipetala Merr.
Hubera cerasoides (Roxb.) Chaowasku

หมายเหตุ : ชื่อที่ควรใช้เป็นชื่อวิทยาศาสตร์ปัจจุบันสำหรับฐานข้อมูลอนุกรมวิธานคือ Huberantha cerasoides (Roxb.) Chaowasku ขณะที่ Polyalthia cerasoides เป็นชื่อที่พบมากในเอกสารสมุนไพรไทยรุ่นเก่า

การตรวจสอบเอกลักษณ์สมุนไพร

การตรวจสอบ เอกลักษณ์กระเจียน ควรเริ่มจากการตรวจลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ได้แก่ รูปทรงของต้น ลักษณะกิ่ง ใบ ดอก ผล และเมล็ด โดยเฉพาะลักษณะใบและช่อดอก รวมถึงลักษณะผลย่อยที่มีเมล็ดเดียว สำหรับการตรวจสอบวัตถุดิบสมุนไพรที่ผ่านการแปรรูป ควรใช้การตรวจทางเภสัชเวท เช่น การตรวจลักษณะมหภาค การตรวจลักษณะจุลทรรศน์ และการวิเคราะห์สารเคมีหรือสารบ่งชี้ เพื่อป้องกันการปะปนกับพืชชนิดอื่นที่มีชื่อพื้นเมืองคล้ายกัน

คำเตือนทางการแพทย์

กระเจียนเป็นสมุนไพรที่มีข้อมูลการใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน แต่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่ยังอยู่ในระดับห้องปฏิบัติการและสัตว์ทดลอง ไม่ควรใช้กระเจียนเพื่อรักษาโรคสำคัญ เช่น มะเร็ง วัณโรค มาลาเรีย โรคไต หรือโรคเรื้อรังแทนการรักษามาตรฐาน

การใช้กระเจียนเพื่อคุมกำเนิดตามภูมิปัญญาพื้นบ้านไม่ควรนำมาใช้แทนวิธีคุมกำเนิดที่มีหลักฐานทางการแพทย์ เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่ยืนยันประสิทธิผลและความปลอดภัย

หญิงตั้งครรภ์ เด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง และผู้ที่ใช้ยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ผลิตภัณฑ์กระเจียน โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์สารสกัดเข้มข้น

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช. (2559). กระเจียน. สารานุกรมพืชในประเทศไทย.
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). กระเจียน. ฐานข้อมูลทรัพยากรชีวภาพสิรีรุกขชาติ.
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (ม.ป.ป.). Huberantha cerasoides (Roxb.) Chaowasku: กะเจียน. โครงการพัฒนาคลังข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์.
สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน). (ม.ป.ป.). Huberantha cerasoides (Roxb.) Chaowasku. Thai Biodiversity Information Facility.
Chaowasku, T., Johnson, D. M., van der Ham, R. W. J. M., & Chatrou, L. W. (2015). Huberantha, a replacement name for Hubera (Annonaceae: Malmeoideae: Miliuseae). Kew Bulletin, 70, 23. https://doi.org/10.1007/s12225-015-9571-z
Goudarshivananavar, B. C., Vigneshwaran, V., Somegowda, M., Dharmappa, K. K., & Pramod, S. N. (2015). Therapeutic potential of Polyalthia cerasoides stem bark extracts against oxidative stress and nociception. Journal of Clinical and Diagnostic Research, 9(10), FC01–FC05. https://doi.org/10.4103/0257-7941.171667
Pumsalid, K., Thaisuchat, H., Loetchutinat, C., Nuntasaen, N., Meepowpan, P., & Pompimon, W. (2010). A new azafluorenone from the roots of Polyalthia cerasoides and its biological activity. Natural Product Research, 24(17), 1651–1656.
Tekuri, S. K., Pasupuleti, S. K., Konidala, K. K., & Pabbaraju, N. (2019). Pharmacological effects of Polyalthia cerasoides (Roxb.) Bedd.: A brief review. Journal of Complementary Medicine Research, 10(1), 38–49. https://doi.org/10.5455/jcmr.20190108065022
Kew Science. (2026). Huberantha cerasoides (Roxb.) Chaowasku. Plants of the World Online.
Liu, F., Liu, X., Chen, Y., Su, R., Zhou, M., Liu, J., Jiang, Z., Rao, Y., & Huang, L. (2026). Anti-lipotoxic alkaloids from the roots of Polyalthia cerasoides. Phytochemistry, 249, 114941. https://doi.org/10.1016/j.phytochem.2026.114941