พิลังกาสา

พิลังกาสา เป็นพืชจำนวนพวกต้น ผล รสร้อนฝาดสุขุม แก้ไข้ท้องเสีย แก้ลมพิษ  แก้ธาตุพิการ แก้ชางขโมย ใบ รสเฝื่อน แก้ตับพิการ แก้ปอดพิการ ดอก รสเฝื่อน ฆ่าเชื้อโรค ต้น รสเฝื่อน ฆ่าพยาธิผิวหนัง เรื้อน กุฏฐัง ราก รสเฝื่อนเปรี้ยวเล็กน้อย แก้กามโรค หนองใน ตำเอากากพอกเอาน้ำกิน แก้พิษงู

มะตูม

สรรพคุณมะตูม : ผล รสฝาด หวานชุ่ม เป็นยาเย็น ออกฤทธิ์ต่อกระเพาะและลำไส้ ใช้เป็นยาแก้ท้องเดิน ท้องเสียเรื้อรัง แก้บิดมูกเลือด บิดเรื้อรัง บำรุงธาตุ เจริญอาหาร แก้เจ็บคอ คออักเสบ ร้อนใน ปากเปื่อย ขับเสมหะ ขับลม ผลมะตูมยังมีสรรพคุณพิเศษคือมีฤทธิ์ลดความกำหนัด คลายกังวล และช่วยให้สมาธิดีขึ้น ชาวพุทธจึงนิยมใช้ทำเป็น น้ำปานะ ถวายพระสงฆ์ ผลดิบแห้ง ชงน้ำดื่ม แก้ท้องเสีย แก้บิด ผลสุก รสหวานเย็น เป็นยาระบาย ช่วยย่อยอาหาร บำรุงไฟธาตุ แก้ลมในท้อง แก้มูกเลือด ผลอ่อน รสฝาดร้อนปร่าขื่น บดเป็นผง...

คัดเค้า

คัดเค้า เป็นพืชจำพวกเถา ลูก รสเฝื่อนปร่า ขับโลหิตระดูเน่าร้าย บำรุงโลหิต บำรุงผิวให้ผ่องใส ใบ รสเฝื่อนเมา แก้โลหิตซ่าน ดอก รสขมหอม แก้โลหิตในกองกำเดา เปลือกต้น รสฝาด ปิดธาตุ แก้เสมหะ แก้โลหิตซ่าน แก้เลือดออกตามทวารทั้ง ๙ ทั้งต้น รสเฝื่อนฝาด แก้ไข แก้เสมหะ

ฝักส้มป่อย

สรรพคุณส้มป่อย : ฝัก รสเปรี้ยว มีสารซาโปนินสูง ตีกับน้ำจะเกิดฟองที่คงทน ฝักแก่ใช้ต้มเอาน้ำสระผมช่วยขจัดรังแค บำรุงผม เป็นยาปลูกผมและกำจัดรังแค ต้มอาบน้ำหลังคลอด ตำพอกหรือชุบสำลีปิดแผลโรคผิวหนัง ใช้ทำขี้ผึ้งปิดแผลแก้โรคผิวหนัง ฝักปิ้งให้เหลือง ชงน้ำจิบเป็นยาขับเสมหะแก้ไอ แก้น้ำลายเหนียว ต้มน้ำดื่มแก้ไข้มาลาเรีย ทำให้อาเจียน ต้มหรือบดกินเป็นยาถ่าย เปลือกฝัก รสขมเปรี้ยว เผ็ดปร่า ช่วยเจริญอาหาร กัดเสมหะ แก้ไอ แก้ซางเด็ก ต้น รสเปรี้ยวฝาด เป็นยาระบาย แก้โรคตาแดง แก้น้ำตาพิการ ใบ รสเปรี้ยว ฝาดเล็กน้อย ต้มดื่ม ขับเสมหะ ขับระดูขาว แก้น้ำลายเหนียว ฟอกโลหิต...

เร่วน้อย

สรรพคุณเร่วน้อย ผลเร่วน้อย รสร้อนเผ็ดปร่า แก้ไข้ แก้ริดสีดวง แก้หืดไอ เสมหะ แก้ระดูขาว แก้ไข้สันนิบาต เมล็ดเร่วน้อย รสร้อนเผ็ดปร่า ขับลมในลำไส้ แก้ท้องขึ้น อืดเฟ้อ ปวดท้อง แก้คลื่นเหียน อาเจียน แก้ริดสีดวง หืดไอ กัดเสมหะ แก้ไข้สันนิบาต ขับน้ำนม  

พริกไทยดำ

พริกไทย เป็นจำพวกพืชเถา เมล็ด รสเผ็ดร้อน แก้ลมอัมพฤกษ์ แก้ลมลั่นในท้อง บำรุงธาตุ แก้ท้องอืดเฟ้อ แก้เสมหะเฟื่อง แก้มุตกิด

ผิวมะกรูด

สรรพคุณมะกรูด : ราก มีรสจืดเย็น แก้ไข้ แก้กำเดา ถอนพิษผิดสำแดง แก้ลมจุกเสียด กระทุ้งพิษไข้ แก้พิษฝีภายใน แก้เสมหะเป็นพิษ ใบ มีรสปร่าหอม แก้ไอ อาเจียนเป็นโลหิต ดับกลิ่นคาว แก้ช้ำใน ผล มีรสเปรี้ยว แก้น้ำลายเหนียว แก้เสมหะในคอ กัดเถาดานในท้อง แก้ประจำเดือนเสีย ฟอกโลหิตประจำเดือน ขับประจำเดือน ขับลมในลำไส้ ผลเอาใส้ออกแล้วใส่มหาหิงส์เข้าไปสุมไฟให้เกรียม บดกวาดลิ้นเด็กอ่อน ขับขี้เทา ขับลม แก้ปวดท้อง ผลปิ้งไฟให้นิ่มใช้สระผม ทำให้ผมดกดำเงางาม แก้คันศีรษะ แก้รังแค ผิวของผล มีรสปร่าหอม ขับลมในลำไส้ ขับประจำเดือน...

พริกไทยล่อน

สรรพคุณพริกไทยล่อน: เมล็ดพริกไทยล่อน รสเผ็ดร้อนใช้เป็นยาขับลม ขับเหงื่อ แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ เป็นยาบำรุงธาตุ ช่วยให้เจริญอาหาร ขับลม ขับเสมหะ บำรุงธาตุ ใช้เป็นส่วนผสมสำคัญในยาอายุวัฒนะ

กระดอม

กระดอม : ขี้กาดง (สระบุรี), ผักแคบป่า (น่าน), มะนอยจา (เหนือ), มะนอยหก, มะนอยหกฟ้า (แม่ฮ่องสอน) เป็นพืชจำพวกเถา ใบเดี่ยว หลายรูป มีมือเกาะ ลูกอ่อน รสขมเย็น บำรุงน้ำดี แก้ดีแห้ง ดีฝ่อ ดีเดือด คลั่งเพ้อ เจริญอาหาร ทำให้โลหิตเย็น ดับพิษโลหิต บำรุงมดลูก แก้ไข้ รักษามดลูกหลังแท้ง หรือคลอดบุตร แก้มดลูกอักเสบ ถอนพิษผิดสำแดง ใบ รสขม ตำคั้นเอาน้ำหยอดตา แก้ตาอักเสบ รับประทายแก้พิษของลูกสุก แก้พิษบาดทะยัก ...

สมอดีงู

ผล รสขมฝาด สรรพคุณแก้พิษดี พิษโลหิต แก้ไอ ขับโลหิตระดูสตรี ถ่ายระบายอุจจาระแรงกว่าสมอชนิดอื่นมาก