กระดอม

กระดอม : ขี้กาดง (สระบุรี), ผักแคบป่า (น่าน), มะนอยจา (เหนือ), มะนอยหก, มะนอยหกฟ้า (แม่ฮ่องสอน) เป็นพืชจำพวกเถา ใบเดี่ยว หลายรูป มีมือเกาะ ลูกอ่อน รสขมเย็น บำรุงน้ำดี แก้ดีแห้ง ดีฝ่อ ดีเดือด คลั่งเพ้อ เจริญอาหาร ทำให้โลหิตเย็น ดับพิษโลหิต บำรุงมดลูก แก้ไข้ รักษามดลูกหลังแท้ง หรือคลอดบุตร แก้มดลูกอักเสบ ถอนพิษผิดสำแดง ใบ รสขม ตำคั้นเอาน้ำหยอดตา แก้ตาอักเสบ รับประทายแก้พิษของลูกสุก แก้พิษบาดทะยัก ...

หมาก

เมล็ด รสฝาด สมานทั้งภายในและภายนอก แก่บิดปวดเบ่ง แก้ปวดแน่นท้อง ฆ่าพยาธิ ขับปัสสาวะ ฝนทาแผลเน่าเปื่อย แผลเป็น แก้ปากเปื่อย รักษาโรคในปาก ฆ่าพยาธิสดแผล หมากสง รสฝาดจัด (หมากแก่) แก้เสมหะในลำไส้เป็นพิษ ปิดธาตุ สมานแผล

เมล็ดโหระพา

สรรพคุณเมล็ดโหระพา : เมล็ด ช่วยในการขับถ่าย ช่วยควบคุมน้ำหนัก ช่วยให้อิ่มนาน รักษาแผลในกระเพาะอาหาร ลดอาการบีบตัวของลำไส้ ต้านเชื้อจุลินทรีย์ที่ก่อโรคในอาหาร  

เร่วน้อย

สรรพคุณเร่วน้อย ผลเร่วน้อย รสร้อนเผ็ดปร่า แก้ไข้ แก้ริดสีดวง แก้หืดไอ เสมหะ แก้ระดูขาว แก้ไข้สันนิบาต เมล็ดเร่วน้อย รสร้อนเผ็ดปร่า ขับลมในลำไส้ แก้ท้องขึ้น อืดเฟ้อ ปวดท้อง แก้คลื่นเหียน อาเจียน แก้ริดสีดวง หืดไอ กัดเสมหะ แก้ไข้สันนิบาต ขับน้ำนม  

ลูกผักชีลา

ผล รสหวานฝากร้อนหอม (สุขุม) แก้พิษตานซาง ขับลม แก้ท้องอืดเฟ้อ บำรุงธาตุ แก้สะอึก แก้กระหายน้ำ แก้คลื่นไส้อาเจียน เป็นน้ำกระสาย ยาแก้อาเจียน แก้ตาเจ็บ แก้ลมวิงเวียน บำรุงกระเพาะอาหาร ทำให้เจริญอาหาร แก้บิด ถ่ายเป็นเลือด

ผักชีล้อม

สรรพคุณผักชีล้อม : ทั้งต้น รสหอมฉุน แก้บวม แก้เหน็บชา ขับเหงื่อ เมล็ด รสหอมร้อน ขับลมในลำไส้ ทำให้ผายเรอ แก้ธาตุพิการ แก้หอบ บำรุงปอด แก้ไอ แก้ลมทำให้สะอึก แก้ลมวิงเวียน แก้อาเจียน

เมล็ดมะกอก

สรรพคุณเมล็ดมะกอก : เนื้อผลมะกอก – มีรสเปรี้ยวฝาด หวานชุ่มคอ บำบัดโรคธาตุพิการ*โดยน้ำดีไม่ปกติ และมี่ประโยชน์แก้โรคบิดได้ด้วย น้ำคั้นใบมะกอก – ใช้หยอดหู แก้ปวดหูได้ ผลมะกอกสุก – รสเปรี้ยว อมหวาน รับประทานทำให้ชุ่มคอ แก้กระหายน้ำได้ดี เปลือก – ฝาด เย็นเปรี้ยว แก้ร้อนในอย่างแรง แก้ลงท้องปวดมวน แก้สะอึก เมล็ดมะกอก – สุมไปให้เป็นถ่าน แช่น้ำ เอาน้ำรับประทานแก้ร้อนใน แก้หอบ แก้สะอึก

ลูกเอ็น

ผล รสเผ็ดร้อน บำรุงธาตุ กระจายโลหิต เสมหะ ขับลม แก้ท้องอืดเฟ้อ แก้อาการเกร็งของลำไส้

คัดเค้า

คัดเค้า เป็นพืชจำพวกเถา ลูก รสเฝื่อนปร่า ขับโลหิตระดูเน่าร้าย บำรุงโลหิต บำรุงผิวให้ผ่องใส ใบ รสเฝื่อนเมา แก้โลหิตซ่าน ดอก รสขมหอม แก้โลหิตในกองกำเดา เปลือกต้น รสฝาด ปิดธาตุ แก้เสมหะ แก้โลหิตซ่าน แก้เลือดออกตามทวารทั้ง ๙ ทั้งต้น รสเฝื่อนฝาด แก้ไข แก้เสมหะ

มะตูม

สรรพคุณมะตูม : ผล รสฝาด หวานชุ่ม เป็นยาเย็น ออกฤทธิ์ต่อกระเพาะและลำไส้ ใช้เป็นยาแก้ท้องเดิน ท้องเสียเรื้อรัง แก้บิดมูกเลือด บิดเรื้อรัง บำรุงธาตุ เจริญอาหาร แก้เจ็บคอ คออักเสบ ร้อนใน ปากเปื่อย ขับเสมหะ ขับลม ผลมะตูมยังมีสรรพคุณพิเศษคือมีฤทธิ์ลดความกำหนัด คลายกังวล และช่วยให้สมาธิดีขึ้น ชาวพุทธจึงนิยมใช้ทำเป็น น้ำปานะ ถวายพระสงฆ์ ผลดิบแห้ง ชงน้ำดื่ม แก้ท้องเสีย แก้บิด ผลสุก รสหวานเย็น เป็นยาระบาย ช่วยย่อยอาหาร บำรุงไฟธาตุ แก้ลมในท้อง แก้มูกเลือด ผลอ่อน รสฝาดร้อนปร่าขื่น บดเป็นผง...