สมุนไพรแก้บิด

โมกหลวง

ชื่ออื่นๆ                 ซอทือ, พอแก, ส่าตึ (กะเหรี่ยง – แม่ฮ่องสอน), พุด (กาญจนบุรี), พุทธรักษา (เพชรบุรี), มูกมันน้อย, มูกมันหลวง, มูกหลวง, โมก, โมกทุ่ง (เหนือ), โมกใหญ่ (กลาง), ยางพุด (เลย), หนามเนื้อ (ฉาน – เหนือ)

ส่วนที่ใช้               เปลือกต้น

ขนาด                     ครึ่งกำมือ, 6 – 10 กรัม

วิธีใช้                      เปลือกโมกหลวงผสมกับผลมะตูมแห้ง อย่างละเท่าๆ กัน รวมกับเปือกรากทับทิมครึ่งส่วน ตำให้เป็นผง ผสมกับน้ำผึ้งทำเป็นลูกกลอน รับประทานครั้งละ 1 – 2 กรัม ของยาที่ผสมแล้ว (ประมาณ 3 – 5 เมล็ดพุทธา) หรือใช้ต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว  รับประทาน 2 ครั้ง


ราชดัด

ชื่ออื่นๆ                 กะดัด, ฉะดัด (ใต้), กาจับหลัก, เท้ายายม่อมน้อย, มะขี้เหา, มะดีควาย, ยาแก้ฮากขม (เชียงใหม่), ดีคน (กลาง), พญาดาบหัก (ตราด), เพียะฟาน (นครราชสีมา), มะลาคา (ปัตตานี)

ส่วนที่ใช้               ผลแก่

ขนาด                     5 – 8 ผล

วิธีใช้                      ผลมาทุบต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้เหลือค่อนแก้วรับประทาน


ปรู๋

ชื่ออื่นๆ                 ปรู, ผลู (กลาง), ปรู๋ (เหนือ), มะเกลือกา (ปราจีน), มะตาปู๋ (เชียงใหม่)

ส่วนที่ใช้               เปลือกราก

ขนาด                     2 – 3 กรัม

วิธีใช้                      ต้มกับน้ำ 2 ถ้วยแก้ว ใส่เกลือเล็กน้อย เคี่ยวเหลือ 1 ถ้วยแก้ว รับประทานครั้งละ ½ ถ้วยแก้ว


ปอบิด

ชื่ออื่นๆ                 ช้อ (กะเหรี่ยง – เชียงใหม่), ปอทับ (เชียงใหม่), มะปิด (กลาง – เหนือ), มอลิงไซ (เหนือ), เข้าจี (ลาว – สระบุรี), ลูกบิด

ส่วนที่ใช้               ผลแก่

ขนาด                     6 – 8 ฝัก

วิธีใช้                      ต้มกับน้ำ 2 ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้เหลือ 1 ถ้วยแก้ว รับประทานครั้งละ ½ ถ้วยแก้ว


ขมิ้นเครือ

ชื่ออื่นๆ                 ขมิ้นฤาษี (กลาง), แหนเครือ, มันแดง, ผ้าร้ายห่อทอง (เหนือ), เดิมวอโกรด (เขมร)

ส่วนที่ใช้               ดอก

ขนาด                     1 กำมือ

วิธีใช้                      ต้มกับน้ำรับประทาน 1 ถ้วยแก้ว


ไพล

ชื่ออื่นๆ                 เหมือน 3.12

ส่วนที่ใช้               เหง้าสด

ขนาด                     4 – 5 แว่น

วิธีใช้                      ตำให้ละเอียด คั้นเอาแต่น้ำ เติมเกลือครึ่งช้อนชา ใช้รับประทานหรือใช้ฝนกับน้ำปูนใส รับประทาน


แห้วหมู

ชื่ออื่นๆ                 หญ้าขนหมู (แม่ฮ่องสอน), หญ้าแห้วหมูใหญ่, หญ้าแห้วหมู

ส่วนที่ใช้               หัวแห้ง

ขนาด                     6 – 8 หัว

วิธีใช้                      บดกับขิงแก่แห้ง 4 – 5 แว่น คลุกกับน้ำผึ้ง รับปรัทานเป็นยาลูกกลอน


กระชาย

ชื่ออื่นๆ                 เหมือน 4.12

ส่วนที่ใช้               เหง้าสด

ขนาด                     2 เหง้า

วิธีใช้                      บดให้ละเอียดเติมน้ำปูนใส คั้นเอาแต้น้ำรับประทาน


หญ้าขัดใบป้อม

ชื่ออื่นๆ                 ตานทราย (ประจวบขีรีขันธ์)

ส่วนที่ใช้               ต้น ใบสด

ขนาด                     ต้นสด 1 กำมือ

วิธีใช้                      ตำคั้นเอาน้ำ ผสมกับน้ำผึ้ง รบประทาน 3 – 4 ครั้ง ครั้งละ 2 ช้อนโต๊ะ


สีฟันคนทา

ชื่ออื่นๆ                 กะลันทา, สีฟัน, สีฟันคนตาย, คนทา (กลาง), จี้, จี้หนาม, หนามจี้, สีเตาะ (เหนือ), หนามกะแท่ง (เลย), มีชี (กะเกรี่ยง – แม่ฮ่องสอน)

ส่วนที่ใช้               เปลือกต้น หรือเปลือกราก

ขนาด                     1 กำมือ

วิธีใช้                      สับต้มน้ำ 4 ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้งวดเหลือ 2 ถ้วยแก้ว รับประทานครั้งละ ¼ ถ้วยแก้ว


กะบูน

ชื่ออื่นๆ                 ตะบูน, กระบูนขาว, ตพบูนขาว (กลาง)

ส่วนที่ใช้               เมล็ด

ขนาด                     1 – 2 เมล็ด

วิธีใช้                      ต้มน้ำ 2 ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้เหลือ 1 ถ้วยแก้ว แบ่งรับประทาน 4 ครั้ง


ฟ้าทะลายโจร

ชื่ออื่นๆ                 หญ้าก้นงู (สงขลา), น้ำลายพังพอน, คีปังสี, ชวงซิมน้อย, เจ้กเกี้ยงฮี่, โข่วเช่า, ซี้กังปี (จีน)

ส่วนที่ใช้               ทั้วต้นสด

ขนาด                     10 – 15 กรัม หรือครึ่งกำมือ

วิธีใช้                      ต้มน้ำรับประทาน


ช้าพลู

ชื่ออื่นๆ                 เหมือน 3. 4

ส่วนที่ใช้               ราก ผล

ขนาด                     รากครึ่งกำมือ ผล 3 – 4 หยิบมือ

วิธีใช้                      ต้มกับน้ำ 2 ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้เหลือ 1 ถ้วยแก้ว รับประทานครั้งละ ¼ ถ้วยแก้ว


ปอกระเจา

ชื่ออื่นๆ                 กระเจา (ทั่วไป)

ส่วนที่ใช้               ใบ

ขนาด                     ใบสด 0.5 – 0.8 กรัม ใบแห้ง 0.2 – 0.3 กรัม

วิธีใช้                      บดเป็นผงรวมกับขมิ้นชันอย่างละเท่าๆ กัน รับประทานกับน้ำร้อน


บานไม่รู้โรย

ชื่ออื่นๆ                 กะล่อม, ตะล่อม (เหนือ),  ดอกสามเดือน (ใต้)

ส่วนที่ใช่               ดอกสด แห้ง

ขนาด                     8 – 12 ดอก 3 – 10 กรัม

วิธีใช้                      ต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว รับประทาน 2 ครั้ง ผสมเหล้าโรงเล็กน้อย เหมาะกับบิดชนิดเป็นมูก