กอก

กอก หรือ มะกอกฝรั่ง มะกอกหวาน เป็นไม้ยืนต้นในวงศ์ Anacardiaceae ที่ให้ผลรับประทานได้ มีรสเปรี้ยวอมหวานและมีกลิ่นหอม นิยมรับประทานทั้งผลดิบและผลสุก รวมถึงนำมาแปรรูปเป็นอาหารและเครื่องดื่ม ในทางสมุนไพรมีการใช้ส่วนต่าง ๆ ของต้นตาม ภูมิปัญญาพื้นบ้าน โดยเฉพาะผล ใบ เปลือกต้น ราก และเมล็ด อย่างไรก็ตาม หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบันยังอยู่ในระดับห้องปฏิบัติการและการทดลองในสัตว์เป็นส่วนใหญ่ จึงไม่ควรนำข้อมูลการทดลองมาใช้แทนการรักษาทางการแพทย์โดยตรง หมายเหตุ : ชื่อวิทยาศาสตร์ที่ปรากฏในข้อมูลเดิมของสมุนไพรชนิดนี้คือ Spondias cytherea Sonn. ซึ่งปัจจุบัน Plants of the World Online (Kew) ยอมรับ Spondias dulcis Parkinson เป็นชื่อที่ถูกต้อง และจัด Spondias cytherea เป็นชื่อพ้อง (synonym)

ข้อมูลพื้นฐานของสมุนไพร

ชื่อสมุนไพร : กอก
ชื่ออื่น : มะกอกฝรั่ง, มะกอกหวาน, มะกอก, มะกอกดง, มะกอกเทศ และชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ
ชื่อสามัญ : Ambarella, Golden apple, Jew’s plum, Tahitian apple
ชื่อวิทยาศาสตร์ที่ยอมรับในปัจจุบัน : Spondias dulcis Parkinson
ชื่อวิทยาศาสตร์เดิม/ชื่อพ้อง : Spondias cytherea Sonn.
วงศ์ : Anacardiaceae
ลักษณะการใช้ประโยชน์ : เป็นทั้ง พืชอาหาร ไม้ผล และพืชสมุนไพร
ส่วนที่นำมาใช้ตามภูมิปัญญา : ผล ใบ ยอดอ่อน เปลือกต้น ราก และเมล็ด

ฐานข้อมูลพรรณไม้ของประเทศไทยระบุ Spondias dulcis ในชื่อไทยว่า มะกอกฝรั่ง และมีข้อมูลการพบในประเทศไทย เช่น จังหวัดชลบุรี

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้น : เป็นไม้ยืนต้นผลัดใบหรืออาจคงใบได้ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ลำต้นตั้งตรง เปลือกสีเทาถึงน้ำตาลแดง โดยทั่วไปสามารถเจริญเติบโตเป็นต้นขนาดกลางถึงค่อนข้างใหญ่
ใบ : เป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียงเวียน ใบย่อยหลายคู่ รูปไข่ถึงรูปขอบขนาน ปลายแหลม ขอบใบเรียบหรือหยักมนถี่
ดอก : ออกเป็นช่อแยกแขนงบริเวณปลายยอด ดอกมีขนาดเล็ก สีขาว กลีบดอกประมาณ 4–5 กลีบ และมีเกสรเพศผู้ประมาณ 10 อัน
ผล : เป็นผลสดชนิดผนังชั้นในแข็ง รูปรีถึงค่อนข้างกลม ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือเหลืองอมส้ม เนื้อผลฉ่ำน้ำ มีรสเปรี้ยวอมหวาน
เมล็ด : อยู่ภายในโครงสร้างแข็งและมีเส้นใยแข็งล้อมรอบ ทำให้แยกออกจากเนื้อผลได้ค่อนข้างยาก

ถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์

กอกหรือมะกอกฝรั่ง (Spondias dulcis) มีถิ่นกำเนิดตามข้อมูล Kew อยู่ในเขต มาลีเซียตะวันออกจนถึงหมู่เกาะซานตาครูซ และปัจจุบันมีการนำไปปลูกในเขตร้อนหลายภูมิภาคทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ในประเทศไทยพบการปลูกเป็นไม้ผลและพืชสวน รวมถึงมีข้อมูลพรรณไม้จากพื้นที่ธรรมชาติและแหล่งรวบรวมพันธุกรรมบางแห่ง

การปลูกและการขยายพันธุ์

สภาพแวดล้อม : กอกเหมาะกับพื้นที่เขตร้อน ปราศจากน้ำค้างแข็ง ชอบแสงแดดจัดและดินที่ระบายน้ำได้ดี
การเพาะเมล็ด : สามารถขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดได้ เมล็ดสามารถงอกภายในประมาณ 1 เดือนในสภาพเหมาะสม แต่การงอกอาจไม่สม่ำเสมอ และต้นที่ได้อาจมีความแตกต่างจากต้นแม่
การปักชำ : สามารถใช้กิ่งขนาดใหญ่ปักชำได้ แต่การออกรากอาจไม่สม่ำเสมอ
การตอนกิ่ง : มีรายงานว่าสามารถทำได้
การเสียบยอดหรือทาบกิ่ง : สามารถใช้ต้นตอในสกุล Spondias ได้
การดูแล : ควรได้รับแสงแดดเพียงพอ ดินไม่แฉะ และให้น้ำอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะระยะตั้งตัวของต้นกล้า

งานทดลองด้านการขยายพันธุ์พบว่า การเพาะเมล็ดเหมาะสมกว่าการปักชำ ในเงื่อนไขการทดลองหนึ่ง โดยการปักชำให้ผลสำเร็จค่อนข้างต่ำ

ส่วนที่ใช้เป็นยา

ผล : ใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้านเพื่อช่วยให้ชุ่มคอ แก้กระหายน้ำ และใช้เป็นอาหาร
ใบ : มีการใช้คั้นน้ำตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
ยอดอ่อน : ใช้รับประทานเป็นผัก และมีการกล่าวถึงการใช้เป็นสมุนไพรพื้นบ้าน
เปลือกต้น : ใช้ในตำรับพื้นบ้านสำหรับอาการทางระบบทางเดินอาหารและอาการร้อนใน
ราก : ใช้ตามตำรับพื้นบ้านเพื่อช่วยให้ชุ่มคอและแก้กระหายน้ำ
เมล็ด : มีการใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้าน โดยเฉพาะการนำไปเตรียมเป็นน้ำดื่ม

ข้อมูลการใช้ส่วนต่าง ๆ ของ มะกอกฝรั่ง มีรายงานจากฐานข้อมูลการเกษตรและพืชสมุนไพรของไทย

สรรพคุณทางสมุนไพร

ตาม ภูมิปัญญาพื้นบ้านและตำรายาสมุนไพร มีการใช้กอกในลักษณะต่าง ๆ ดังนี้

ผล : ใช้รับประทานเพื่อช่วยให้ชุ่มคอและบรรเทาอาการกระหายน้ำ
ผล : ใช้เป็นอาหารและมีการกล่าวถึงการใช้เพื่อ บำรุงธาตุ และช่วยในกรณีธาตุพิการตามแนวทางการแพทย์พื้นบ้าน
ใบ : มีภูมิปัญญาการคั้นน้ำใบเพื่อใช้เกี่ยวกับอาการปวดหรืออักเสบของหู
เปลือกต้น : มีการใช้ในตำรับพื้นบ้านสำหรับ ร้อนใน ท้องเสีย และอาการทางระบบทางเดินอาหาร
ราก : ใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้านเพื่อ แก้ร้อนใน แก้กระหายน้ำ และทำให้ชุ่มคอ
เมล็ด : มีการนำไปเตรียมเป็นน้ำดื่มตามภูมิปัญญาพื้นบ้านเพื่อช่วย แก้ร้อนใน กระหายน้ำ และอาการสะอึก

หมายเหตุ : สรรพคุณข้างต้นเป็นข้อมูลจากภูมิปัญญาและการใช้แบบดั้งเดิม ไม่ได้หมายความว่ามีหลักฐานทางคลินิกยืนยันประสิทธิผลในการรักษาโรค

วิธีใช้

ใช้เป็นอาหาร : รับประทานผลสด ผลดิบ หรือผลสุก สามารถนำไปปรุงอาหาร ยำ น้ำพริก ส้มตำ เครื่องดื่ม และผลิตภัณฑ์แปรรูปต่าง ๆ
ใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน : มีการนำผล ใบ เปลือก ราก และเมล็ดมาเตรียมเป็นยาต้ม น้ำคั้น หรือวิธีเตรียมแบบพื้นบ้าน
ใช้ภายนอก : มีข้อมูลพื้นบ้านเกี่ยวกับการใช้เปลือกบดหรือเตรียมในรูปแบบสำหรับทาบริเวณที่มีอาการบางชนิด

หมายเหตุ : ไม่ควรนำส่วนของพืชที่เตรียมเองมาใช้รักษาโรคอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในเด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่รับประทานยาประจำ

สาระสำคัญ

สารสำคัญที่มีรายงานใน กอก (Spondias dulcis) อยู่ในกลุ่มสารพฤกษเคมีหลายประเภท โดยเฉพาะ สารประกอบฟีนอลิก ฟลาโวนอยด์ แทนนิน ซาโปนิน เทอร์พีนอยด์ สเตอรอล และสารประกอบอินทรีย์อื่น ๆ การวิเคราะห์ทางเคมีของพืชในสกุล Spondias พบสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพจำนวนมาก และมีการศึกษา S. dulcis โดยเฉพาะเพิ่มขึ้นในช่วงหลัง

องค์ประกอบทางเคมี

มีรายงานการตรวจพบหรือระบุสารประกอบใน Spondias dulcis ได้แก่

Rutin
Gallic acid และอนุพันธ์
Ellagic acid และอนุพันธ์
Ellagitannins
Flavonoids
Phenolic acids
Tannins
Saponins
Steroids และ phytosterols
Terpenoids
กรดอะมิโน
สารประกอบคาร์โบไฮเดรตและสารประกอบธรรมชาติอื่น ๆ

การวิเคราะห์ด้วยเทคนิค UHPLC-ESI-MS/MS ในงานวิจัยหนึ่งสามารถระบุเมแทบอไลต์ของสารสกัด Spondias ได้จำนวนมาก รวมถึงกลุ่ม gallic acid, ellagic acid, ellagitannins, hydroxybenzoic acids, hydroxycinnamic acids และ flavonoids

งานวิจัยและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

งานวิจัยเกี่ยวกับ กอก (Spondias dulcis) ยังเน้นการศึกษาในระดับห้องปฏิบัติการและสัตว์ทดลองมากกว่าการทดลองในมนุษย์

งานวิจัยสารสกัดจาก ผลและใบ พบกิจกรรมต้านอนุมูลอิสระ และมีการตรวจพบสารกลุ่มฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์ในปริมาณแตกต่างกันตามส่วนของพืชและตัวทำละลายที่ใช้สกัด
มีรายงานการศึกษาฤทธิ์ ต้านจุลชีพ ต้านอนุมูลอิสระ และฤทธิ์ทางชีวภาพอื่น ๆ ของสารสกัดจากผลและใบ
งานวิจัยปี 2023/2024 ศึกษาสารสกัด S. dulcis พบ ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ช่วยเพิ่มการเคลื่อนไหวของลำไส้ในสัตว์ทดลอง และตรวจพบ rutin ในสารสกัด
งานวิจัยด้านองค์ประกอบทางเคมีของ S. dulcis พบสารพฤกษเคมีหลายกลุ่มที่มีศักยภาพทางชีวภาพ แต่ยังจำเป็นต้องศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสารสำคัญ ขนาดที่ใช้ และผลต่อมนุษย์เพิ่มเติม

ระดับหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

ระดับห้องปฏิบัติการ (in vitro) : มีหลักฐานค่อนข้างมากเกี่ยวกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและกิจกรรมทางชีวภาพของสารสกัด
ระดับสัตว์ทดลอง (in vivo) : มีข้อมูลเกี่ยวกับฤทธิ์ทางเดินอาหารและการทดสอบความเป็นพิษเฉียบพลัน
ระดับมนุษย์ : หลักฐานทางคลินิกยังมีจำกัด จึงยังไม่สามารถสรุปว่า กอกสามารถใช้รักษาโรคในมนุษย์ได้
ภาพรวม : จัดเป็นสมุนไพรที่มีศักยภาพทางเภสัชวิทยา แต่ยังต้องการการทดลองทางคลินิกที่มีคุณภาพเพื่อยืนยันประสิทธิผลและขนาดการใช้ที่เหมาะสม

การศึกษาทางเภสัชวิทยา

มีการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของ Spondias dulcis และสารสกัดจากส่วนต่าง ๆ ของพืช เช่น

ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ : พบในสารสกัดจากผลและใบ และสัมพันธ์กับสารประกอบฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์
ฤทธิ์ต้านจุลชีพ : มีรายงานในสารสกัดบางชนิดจากผลและใบ
ฤทธิ์ต่อระบบทางเดินอาหาร : งานวิจัยหนึ่งพบผลต่อการเคลื่อนไหวของลำไส้และมีฤทธิ์ระบายในสัตว์ทดลอง
ฤทธิ์ทางชีวภาพอื่น ๆ : งานทบทวนในสกุล Spondias รายงานฤทธิ์ต้านการอักเสบ ต้านจุลชีพ ต้านเบาหวาน ปกป้องตับ และฤทธิ์อื่น ๆ แต่ไม่ควรเหมารวมว่าผลการศึกษาของ Spondias ทุกชนิดเกิดขึ้นกับ S. dulcis โดยตรง

ความปลอดภัย

ข้อมูลความปลอดภัยของ กอก (Spondias dulcis) ในมนุษย์ยังมีจำกัด งานทดลองความเป็นพิษเฉียบพลันในหนูทดลองรายงานว่า ไม่พบผลข้างเคียงที่สังเกตได้เมื่อให้สารสกัดทางปากในขนาดสูงถึง 2,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ภายใต้เงื่อนไขของการทดลองดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ผลการทดลองความเป็นพิษเฉียบพลันในสัตว์ ไม่สามารถใช้ยืนยันความปลอดภัยของการใช้สารสกัดเข้มข้นในมนุษย์เป็นระยะเวลานาน ได้

ข้อห้ามใช้

หลีกเลี่ยงการใช้ สารสกัดเข้มข้นหรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรจากกอกในปริมาณสูง หากไม่มีคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ
ผู้ที่มีประวัติ แพ้พืชในวงศ์ Anacardiaceae ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ
ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร เด็ก และผู้มีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ในรูปแบบยา
หากรับประทานแล้วเกิดผื่น คัน บวม หายใจลำบาก ปวดท้อง หรืออาการผิดปกติ ควรหยุดใช้และพบแพทย์

ปฏิกิริยาระหว่างสมุนไพรกับยา

ปัจจุบันยังมีข้อมูลทางคลินิกไม่เพียงพอที่จะระบุ ปฏิกิริยาระหว่างกอกกับยาชนิดใดอย่างชัดเจน แต่สารสกัดเข้มข้นอาจมีฤทธิ์ทางชีวภาพหลายด้าน จึงควรระมัดระวังในผู้ที่ใช้ยาหลายชนิดเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคเรื้อรัง หมายเหตุ : การรับประทานผลกอกในปริมาณอาหารทั่วไปแตกต่างจากการใช้สารสกัดเข้มข้นหรือผลิตภัณฑ์สมุนไพร ซึ่งอาจมีขนาดสารสำคัญสูงกว่า

การใช้ในอาหาร

กอกหรือมะกอกฝรั่ง เป็นไม้ผลที่มีการใช้ประโยชน์ด้านอาหารอย่างแพร่หลาย

ผลดิบ : รับประทานสดกับเกลือ น้ำปลาหวาน น้ำพริก หรือเครื่องปรุงรส
ผลสุก : รับประทานสด มีรสเปรี้ยวอมหวานและฉ่ำน้ำ
ยอดและใบอ่อน : ใช้รับประทานเป็นผักในบางท้องถิ่น
แปรรูป : ทำเป็นน้ำผลไม้ แยม เยลลี ของดอง น้ำปรุงรส และผลิตภัณฑ์อาหารอื่น ๆ
อาหารพื้นบ้าน : สามารถใช้เพิ่มรสเปรี้ยวและกลิ่นหอมในอาหารบางชนิด

ฐานข้อมูลพืชของ NParks ระบุว่าผลกอกสามารถรับประทานสดหรือปรุงสุก ทำเป็นน้ำผลไม้ เยลลี และของดอง ส่วนใบอ่อนสามารถรับประทานได้เช่นกัน

การใช้ในผลิตภัณฑ์

กอกมีศักยภาพในการพัฒนาเป็น ผลิตภัณฑ์อาหารและผลิตภัณฑ์สุขภาพจากพืช เนื่องจากผลมีสารประกอบฟีนอลิกและสารต้านอนุมูลอิสระ รวมถึงสามารถนำไปพัฒนาเป็นน้ำผลไม้ แยม เยลลี ผลิตภัณฑ์ดอง และเครื่องดื่มจากผลไม้ได้ นอกจากนี้ งานวิจัยด้านองค์ประกอบทางเคมีและฤทธิ์ทางชีวภาพทำให้ Spondias dulcis มีศักยภาพในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารฟังก์ชันและผลิตภัณฑ์จากสารสกัด แต่ยังจำเป็นต้องศึกษาความคงตัว ปริมาณสารสำคัญ ความปลอดภัย และประสิทธิผลในมนุษย์ก่อนนำไปกล่าวอ้างทางสุขภาพ

การเก็บเกี่ยวและการเก็บรักษา

ผล : เก็บเกี่ยวได้ทั้งระยะผลดิบและผลแก่ตามวัตถุประสงค์การใช้
ผลสำหรับรับประทานสด : ควรเลือกผลที่สมบูรณ์ ไม่มีรอยช้ำหรือเชื้อรา
ใบและยอดอ่อน : ควรเก็บจากต้นที่แข็งแรงและสะอาด
เปลือกและราก : หากนำมาใช้เป็นวัตถุดิบสมุนไพร ควรเก็บจากต้นที่ระบุชนิดได้ถูกต้อง และหลีกเลี่ยงการเก็บจากพื้นที่ที่มีสารเคมีปนเปื้อน
การเก็บรักษา : ผลสดควรเก็บในสภาพที่เหมาะสมเพื่อลดการสูญเสียน้ำและการเน่าเสีย ส่วนวัตถุดิบสมุนไพรที่ทำให้แห้งแล้วควรเก็บในภาชนะปิดสนิท ป้องกันความชื้น แสง และแมลง

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

กอกหรือมะกอกฝรั่ง มีการใช้ประโยชน์ทั้งในฐานะพืชอาหารและสมุนไพร โดยข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่นของไทยกล่าวถึงการใช้ ผล ใบ ยอดอ่อน เปลือกต้น ราก และเมล็ด ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น รับประทานเป็นอาหาร ใช้คั้นน้ำ ต้ม หรือเตรียมเป็นเครื่องดื่มพื้นบ้าน ภูมิปัญญาเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงการใช้ประโยชน์จากพืชแบบครบทั้งต้น แต่สรรพคุณตามภูมิปัญญาควรแยกจาก หลักฐานทางเภสัชวิทยาและหลักฐานทางคลินิก อย่างชัดเจน

ประวัติและวัฒนธรรม

กอกเป็นพืชเขตร้อนที่มีความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมอาหารของหลายประเทศในเอเชียและหมู่เกาะแปซิฟิก ผลถูกใช้เป็นอาหารสด ของดอง เครื่องปรุง และเครื่องดื่ม ขณะที่บางพื้นที่ใช้ใบอ่อนประกอบอาหาร ในประเทศไทย มะกอกฝรั่ง เป็นที่รู้จักในฐานะไม้ผลที่รับประทานได้ และมีการใช้ส่วนต่าง ๆ ของต้นในภูมิปัญญาสมุนไพรท้องถิ่น

สถานะการอนุรักษ์

ข้อมูลจาก Plants of the World Online ระบุว่า Spondias dulcis มีการกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติในเขตร้อนของมาลีเซียตะวันออกและหมู่เกาะแปซิฟิก และมีการนำไปปลูกในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย การใช้ประโยชน์ในประเทศไทยส่วนใหญ่เป็นลักษณะ พืชอาหารและไม้ผลปลูก จึงควรส่งเสริมการเก็บรักษาพันธุกรรมของพันธุ์พื้นเมือง การปลูกทดแทน และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน โดยเฉพาะหากมีการเก็บวัตถุดิบจากแหล่งธรรมชาติ

ข้อมูลอนุกรมวิธาน

Kingdom : Plantae
Phylum : Tracheophyta
Class : Equisetopsida
Order : Sapindales
Family : Anacardiaceae
Genus : Spondias
Species : Spondias dulcis Parkinson

ชื่อพ้องที่สำคัญ : Spondias cytherea Sonn.

การตรวจสอบเอกลักษณ์สมุนไพร

การตรวจสอบเอกลักษณ์ กอก ควรพิจารณาร่วมกันทั้งลักษณะทางพฤกษศาสตร์และข้อมูลทางอนุกรมวิธาน ได้แก่

ลักษณะต้น : ไม้ยืนต้น ลำต้นเปลือกสีเทาถึงน้ำตาลแดง
ใบ : ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ มีใบย่อยหลายคู่
ดอก : ดอกขนาดเล็กสีขาว ออกเป็นช่อแยกแขนง
ผล : ผลสดแบบผนังชั้นในแข็ง รูปรีถึงกลม เมื่อสุกมีสีเหลืองหรือเหลืองอมส้ม
เมล็ด : มีโครงสร้างแข็งและเส้นใยโดยรอบ
ชื่อวิทยาศาสตร์ : ควรตรวจสอบให้ตรงกับ Spondias dulcis Parkinson และไม่สับสนกับ มะกอกป่า (Spondias pinnata) ซึ่งเป็นคนละชนิดกัน

หมายเหตุ : การตรวจสอบวัตถุดิบสมุนไพรเพื่อใช้ในงานวิจัยหรือการผลิตควรใช้ตัวอย่างอ้างอิงจากหอพรรณไม้ (herbarium specimen) ร่วมกับการตรวจสอบทางเภสัชเวทหรือวิธีทางเคมีเมื่อจำเป็น

คำเตือนทางการแพทย์

กอกเป็นทั้งพืชอาหารและสมุนไพรพื้นบ้าน แต่ยังไม่มีหลักฐานทางคลินิกเพียงพอที่จะยืนยันว่าผล ใบ เปลือก ราก หรือเมล็ดสามารถใช้รักษาโรคแทนยาแผนปัจจุบันได้ งานวิจัยที่มีอยู่ส่วนใหญ่เป็นการทดลองในห้องปฏิบัติการและสัตว์ทดลอง แม้มีข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและกิจกรรมทางชีวภาพอื่น ๆ ก็ตาม ผู้ที่มีโรคประจำตัว รับประทานยาหลายชนิด ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีประวัติแพ้พืช ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ กอกในรูปแบบยา สารสกัด หรือผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพ และไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งเพื่อเปลี่ยนมาใช้สมุนไพรด้วยตนเอง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

มหาวิทยาลัยแม่โจ้. (ม.ป.ป.). มะกอกฝรั่ง (Ambarella): Spondias dulcis. สำนักวิจัยและส่งเสริมวิชาการการเกษตร.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (ม.ป.ป.). ข้อมูลสิ่งมีชีวิต Spondias dulcis. ระบบฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย.
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (ม.ป.ป.). ฐานข้อมูลสมุนไพร: มะกอก. ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.
National Parks Board Singapore. (2026). Spondias dulcis. Flora & Fauna Web.
Castillo-Martínez, R., & Cálix-de-Dios, H. (2024). Spondias dulcis propagation by seeds and stem cuttings. Agro Productividad, 17(7), 3–12.
Sameh, S., Al-Sayed, E., Labib, R. M., & Singab, A. N. (2018). Genus Spondias: A phytochemical and pharmacological review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2018, 5382904.
Sinan, K. I., Zengin, G., Zheleva-Dimitrova, D., Gevrenova, R., Picot-Allain, M. C. N., Dall’Acqua, S., Behl, T., Goh, B. H., Ying, P. T. S., & Mahomoodally, M. F. (2021). Exploring the chemical profiles and biological values of two Spondias species (S. dulcis and S. mombin): Valuable sources of bioactive natural products. Antioxidants, 10(11), 1771.
Bora, N. S., Kakoti, B. B., Gogoi, B., & Goswami, A. K. (2014). Ethno-medicinal claims, phytochemistry and pharmacology of Spondias pinnata: A review. International Journal of Pharmaceutical Sciences and Research, 5(4), 1138–1145.
Swathi, S., & Lakshman, K. (2022). Phytopharmacological and biological exertion of Spondias pinnata: A review. Oriental Journal of Chemistry, 38(2), 268–277.
Spondias dulcis pharmacological, toxicological and phytochemical analysis. (2024). Natural Product Research, 38(6), 1049–1053.