ขยัน

83

ชื่ออื่น : เครือขยัน, เถาขยัน, สยาน, หญ้านางแดง, ย่านางแดง
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Bauhinia strychnifolia Craib
ชื่อวงศ์ : CAESALPINIACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ต้นขยัน เป็นไม้เถาเนื้อแข็ง เลื้อยพันได้สูงถึงยอดไม้
  • ใบขยัน เดี่ยว ไม่แยก   เป็น 2 พู รูปไข่แกมขอบขนาน กว้าง 3-7 ซม. ยาว 6-12 ซม. ปลายใบเรียวแหลม โคนใบมน ผิวใบเรียบ หูใบโค้งเป็นเส้นงอ คล้ายมือเกาะ
  • ดอกขยัน สีแดง ออกเป็นช่อยาวเรียงกันที่ปลายกิ่ง ช่อดอก ยาวได้ถึง 1 เมตร มีดอกย่อยจำนวนมาก ขนาด 3-4.5 ซม. กลีบเลี้ยง เป็นรูปถ้วย มีขนสั้นปกคลุม ปลายแยก 5 แฉก กลีบดอกสีแดง รูปไข่กลับ เกสรผู้ 3 อัน ก้านชูอับเรณูสีแดงยาวพ้นกลีบดอก เล็กน้อย เกสรผู้ที่เป็นหมัน 7 อัน มีขนาดไม่เท่ากัน
  • ผลขยัน เป็นฝักแบน แกมรูปขอบขนาน กว้าง ประมาณ 3.5 ซม. ยาวถึง 10 ซม. เปลือกแข็ง เมล็ด รูปขอบขนานมี  8-9 เมล็ด

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ลำต้น, ราก

สรรพคุณขยัน :

  • ลำต้นหรือราก เข้ายาบำรุงโลหิตสำหรับสตรีหลังคลอดบุตรขณะอยู่ไฟช่วยให้มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น