ชื่ออื่น ๆ : มะควัดดอย (เชียงใหม่), มะตัน, นาวงต้มต้น, หมากทิน (จำปาศักดิ์), มะตค้นหลวง, มะท้อง, มะตอง, มะตันต้น (ภาคเหนือ-พายัพ), มั่งถั่ง (กะเหรี่ยง-ฮ่องสอน), พุดซา (ทั่วไป), มะท้อง (กะเหรี่ยง-กาญจน)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Zizyphus mauritiana Lam.
วงศ์ : RHAMNACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • พุทรา เป็นพรรณไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีความสูงประมาณ 30 ฟุต
  • ใบพุทรา จะมีลักษณะกลมโตประมาณ 1 นิ้วฟุต ตามลำต้น และตามกิ่งก้านนั้น จะเป็นหนาม
  • ดอกพุทรา จะออกเป็นช่อเล็ก ๆ เป็นสีเหลือง และมีกลิ่นเหม็นมาก
  • ผลพุทรา จะมีลักษณะกลมโตเท่าผลมะไฟ บางชนิดจะมีผลกลม ตรงปลายผลนั้นจะแหลม คล้ายผลละมุดไทย และบางชนิดก็มีรสหวานมาก บางชนิดก็มีรสเปรี้ยว และฝาดต่าง ๆ กัน

ส่วนที่ใช้เป็นยา : เปลือก, เมล็ด

สรรพคุณพุทรา :

  • เปลือก จะมีรสฝาด ใช้ต้มกิน รักษาอาการท้องร่วง และอาเจียน
  • เมล็ด ใช้เผาไฟป่นทำเป็นยารักษาซางชักของเด็ก หรือใช้ตำสุมหัวเด็ก รักษาอาการหวัด คัดจมูกเวลาเย็น ๆ นอกจากเปลือกและเมล็ดแล้ว พุทราทั้ง 5 ยังมีรสฝาดเฝื่อน ใช้รักษาอาการบวม รักษาพยาธิ ฝีทั้งปวง อาการลงท้อง และอาการตกเลือด