ชื่ออื่น ๆ : คมขวาน, ฝรั่งโคก(กลาง), ขี้เห็น (อุบลราชธานี-เลย),ปลู (เขมร – สุรินทร์)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Vitex glabrata R. Br.
ชื่อวงศ์ VERBENACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : 

  • ต้นไข่เน่า เป็นพรรณไม้ยืนต้นมีทั้งขนาดกลางและขนาดใหญ่ ลำต้นนั้นจะมีความสูงประมาณ 10-12 เมตร ลำต้นจะเกลี้ยงเป็นสีหม่นและมีด่างเป็นดวงขาว ๆ
  • ใบไข่เน่า เป็นในประกอบ มีขนาดไม่เท่ากัน ตรงโคนใบจะเรียวเล็กปลายของมันจะกว้างและมน ยาว ประมาณ 6 ซม. ถึง 33 ซม.ใบจะมีสีเขียว คล้ายใบงิ้ว
  • ดอกไข่เน่า อยู่ ติดกันเป็นช่อยาวๆ ดอกนั้นจะเป็นดอกเล็ก ๆ มีสีม่วงอมชมพู สีขาวมีแดงเรื่อ ๆ ดอกจะมีกลิ่น หอม และมีดอกใกล้ย่างเข้าหน้าฝน
  • เมล็ดไข่เน่า ( ผล ) : ผลอ่อนที่ยังไม่สุกจะมีสีเขียว และแข็ง ผลที่สุกแก่เต็มที่นั้นสีจะเปลี่ยนเป็นสีดำเทาอ่อนนุ่มนิ่ม ผิว จะมัน ผลโตประมาณ 1-1.5 เซนติเมตร และมีรสหวานอมเปรี้ยว กลิ่นจะเหม็นผลนั้นจะแก่ในหน้า ฝน ส่วนเมล็ดโตขนาดเท่าปลายนิ้วก้อย

ส่วนที่ใช้เป็นยา : เปลือกต้น, ราก, ผล

สรรพคุณไข่เน่า :

  • เปลือกต้น รสฝาดหวานเบื่อชุ่ม ใช้รักษาพิษตานซาง ตานขโมย แก้อุจจาระเป็นฟองเหม็นเปรี้ยว แก้ท้องเสีย ขับพยาธิไส้เดือน
  • ราก รสฝาดหวานเบื่อ ขับพยาธิไส้เดือน รักษาท้องร่วง เจริญอาหาร บำรุงธาตุ
  • ผล เมื่อสุกใช้รับประทานกับเกลือ สามารถรักษาโรคเบาหวาน ช่วยบำรุงสมอง ทำให้ความจำดี ช่วยระบบการขับถ่าย