ชื่อสมุนไพร : ยี่โถ
ชื่ออื่น ๆ
: อินโถ(พายัพ), ยี่โถจีน(ไทย)
ชื่อสามัญ : Ceylon tree, South sea rose, Oleander
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Nerium oleander L.
ชื่อวงศ์ : APOCYNACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ต้นยี่โถ เป็นพรรณไม้พุ่มชนิดหนึ่ง  สูง 2-3 เมตร ผิวเกลี้ยง เปลือกสีเทา มักแตกออกเป็นกลุ่มเหมือนกิ่งพุ่งขึ้นไปสุดยอด แตกกิ่งก้านสาขาไม่มากนัก ที่ลำต้นจะมียางสีขาวคล้ายน้ำนม
  • ใบยี่โถ เป็นไม้ใบเดี่ยว ลักษณะของใบเป็นรูปหอก ปลายแหลมและโคนใบสอบ ของเรียบไม่มีจัก มีสีเขียวเข้ม ขนาดของใบกว้างประมาณ 1.5-2 ซม. ยาว 8-14 ซม.
  • ดอกยี่โถ ออกเป็นช่อแบบช่อเชิงหลั่น ตามปลายกิ่ง ประมาณ 20-30 ดอก หลายสีเช่น ดอกสีแดง ดอกยี่โถสีชมพู ดอกสีขาว ดอกสีเหลืองอ่อน มีทั้งชนิดดอกลาและดอกซ้อน กลีบเลี้ยงสีน้ำตาลแดงปลาบแหลม หุ้มโคนกลีบดอกที่รวมกันเป็นหลอด และแยกออกที่ปลายกลีบ 5 แฉก ภายในดอกมีเส้นเล็กๆ โผล่พ้นออกมาจากปากหลอด เกสรเพศผู้เป็นเส้นสีขาว

 

  • ผลยี่โถ เป็นฝักคู่ และเมื่อแก่จัดจะแตกออกเห็นเมล็ดที่อยู่ภายในผลได้ชัด ซึงเมล็ดนี้จะมีขนละเอียดเป็นมันคล้ายเส้นไหมปกคลุมอยู่ และเมล็ดนี้สามารถลอยตามลมกระจายพันธุ์ได้

ส่วนที่เป็นพิษ  น้ำยางสีขาวเหมือนน้ำนม และทุกส่วนของต้น
สารพิษ : 
    เป็น cardiotonic glucosides เช่น neriin, oleandrin เป็นต้น ออกฤทธิ์คล้าย digitalis

การเกิดพิษ ยี่โถ : 

ถ้ารับประทานทำให้ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ตาพร่า มองไม่ชัด ถ้ามากจะเพื่อคลั่ง หัวใจเต้นอ่อน โลหิตลดลง อาจตายได้

การรักษา  

  • ส่งโรงพยาบาลด่วน
  • ทำให้อาเจียนโดยให้ยาพวก ipecac เพื่อเอาเศษพิษที่ยังไม่ถูกดูดซึมออก
  • ให้ activated charcoal (ถ่าน) รับประทานเพื่อเอาเศษพิษที่ยังไม่ถูกดูดซึมออก
  • ต้องตรวจวัดปริมาณ potassium และ magnesium ใน serum ทุกชั่วโมง
  • ตรวจคลื่นหัวใจ ควบคุมอัตราความเร็วของการบีบตัวของหัวใจ
  • รักษาตามอาการ
บทความก่อนหน้านี้ราตรี
บทความถัดไปมันสำปะหลัง