ชื่ออื่น : อัตต๊ะ
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Nypa fruticans Wurmb.
ชื่อวงศ์ : Arecaceae

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ต้นจาก เป็นปาล์มแตกกอจากลำต้นใต้ดินหรือลำต้นที่เลื้อยไปบนดิน โดยโผล่ก้านใบและตัวใบขึ้นมาอยู่เหนือดิน ลำต้นจะแตกแขนงอยู่ใต้ดินทำให้ขึ้นเป็นก่อๆ และหลายทอด ต้นจากมีความสูงประมาณ 3 เมตร เจริญเติบโตได้ดีในดินเหนียว มีอินทรียวัตถุสูง และมีน้ำท่วมขัง ชอบแสงแดดจัด
  • ใบจาก ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงตรงข้ามกัน มีใบย่อยเป็นรูปขอบขนาน มีความกว้างประมาณ 5-6 เซนติเมตร และยาวประมาณ 90-120 เซนติเมตร แผ่นใบหนา ปลายใบลักษณะเรียวแหลม โคนใบเป็นรูปลิ่ม (ลักษณะคล้ายใบมะพร้าว) และเป็นรูปรางน้ำคว่ำ ที่ผิวใบด้านบนมีสีเขียวเข้มเป็นมัน ส่วนผิวใบด้านล่างมีสีนวล ส่วนกาบใบใหญ่ห่อโคนต้น ก้านใบที่แตกใหม่จะเป็นสีม่วงแดง ส่วนโคนใบจะมีกะเปาะอากาศ เป็นตัวช่วยพยุงให้ใบชูขึ้นเหมือนชูชีพ ส่วนกาบใบนี้บางครั้งจะเรียกว่า “พอนใบ” ส่วนช่อดอกที่แทงออกมาเรียกว่า “นกจาก”
  • ดอกจาก ดอกมีสีเหลือง ออกดอกเป็นช่อแบบกระจุกแน่นระหว่างกาบใบ ดอกเป็นรูปกลม ดอกเป็นแบบแยกเพศอยู่ในต้นเดียวกัน ช่อดอกจะชูตั้งขึ้นและโค้งลง มีความยาวประมาณ 25-65 เซนติเมตร
  • ผลจาก เป็นจุกเรียกว่า “โหม่งจาก” ลักษณะของผลเป็นรูปทรงไข่กลับ (คล้ายกับผลระกำ แต่ไม่มีหนาม) แบนและนูนตรงกลาง ผลมีสีน้ำตาลเรียบเป็นมัน มีความกว้างประมาณ 3-10 เซนติเมตร และยาวประมาณ 6.5-7.5 เซนติเมตร ผลมีสันแหลมหรือมีร่องผลประมาณ 9-10 ร่อง ข้างในมีเนื้อเมล็ดสีขาว มีปริมาณของเนื้อไม่มากนัก และใช้รับประทานได้ มีรสชาติคล้ายกับลูกตาลสด ภายในผลมีเมล็ดเมล็ดมีลักษณะเป็นรูปไข่ มีสีขาว

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ใบ, นมจาก, น้ำจากต้นที่ยังอ่อนม น้ำจากต้นที่เพิ่งงอกม ขี้เถ้าจากรากและใบ

สรรพคุณจาก :

  • ใบ รสฝาดสมาน ต้มน้ำดื่มแก้อาการท้องร่วง แก้ลมจรต่างๆ แก้เสมหะและดับพิษทั้งปวง
  • นมจาก รสฝาดกร่อย แก้ลมจร ลมป่วง แก้ไข้ท้องเสีย แก้พิษตานซาง ลิ้นเป็นละอองฝ้าขุมขาวต่างๆ (นมจากเป็นปุ่มงอออกมาจากโคนของก้านใบจาก)
  • น้ำจากต้นที่ยังอ่อน รักษาริดสีดวงทวาร
  • น้ำจากต้นที่เพิ่งงอก ผสมกับน้ำกะทิ ในมาเลเซียใช้รักษาโรคเริม
  • ขี้เถ้าจากรากและใบ ใช้ใส่แก้ปวดฟัน
อ่านความคิดเห็นของเพื่อนๆ ..คิดอย่างไรกับเรื่องนี้ เขียนเลย