กล้วยหมูสัง

กล้วยหมูสัง เป็นสมุนไพรพื้นบ้านภาคใต้ที่มีชื่อเรียกหลากหลาย เช่น กล้วยมูซัง กล้วยมดสัง กล้วยมุดสัง และย่านนมควาย แม้ชื่อจะมีคำว่า “กล้วย” แต่ไม่ได้อยู่ในวงศ์กล้วย หากเป็น ไม้เถาเนื้อแข็งในวงศ์ Annonaceae ผลสุกออกเป็นกลุ่มคล้ายหวีกล้วย จึงเป็นที่มาของชื่อพื้นบ้านบางถิ่น นอกจากใช้เป็นสมุนไพรตามภูมิปัญญาท้องถิ่นแล้ว ผลสุกยังสามารถรับประทานได้อีกด้วย

ข้อมูลพื้นฐานของสมุนไพร

ชื่อไทย: กล้วยหมูสัง
ชื่อท้องถิ่น: กล้วยหมูสัง (ภาคใต้), กล้วยมูซัง (สงขลา), กล้วยมดสัง, กล้วยมุดสัง, ย่านนมควาย (ตรัง), นมวัว (สุราษฎร์ธานี), นมแมวใหญ่ (ชุมพร), นมควาย (นครศรีธรรมราช), ลาเกาะ (นราธิวาส), บักผีผ่วน (อีสาน), กล้วยพังพอน และกล้วยมูสัง
ชื่อวิทยาศาสตร์: Uvaria grandiflora Roxb. ex Hornem.
วงศ์: Annonaceae หรือ วงศ์กระดังงา
ลักษณะเด่น: ไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ ดอกสีแดงถึงแดงเลือดนก มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ และผลเป็นกลุ่ม ผลสุกมีสีเหลืองอมส้ม
สถานะการใช้ประโยชน์: เป็นทั้ง สมุนไพรพื้นบ้าน พืชอาหาร และไม้เถาประดับ ในบางพื้นที่

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้น: เป็นไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ สามารถเลื้อยหรือพาดไปตามต้นไม้อื่น กิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลอมเหลืองหนาแน่น เนื้อไม้เหนียวและแข็ง ความยาวของเถาอาจหลายเมตร โดยมีรายงานว่าสามารถเลื้อยได้ประมาณ 5–15 เมตร หรือมากกว่านั้นตามสภาพแวดล้อม
ใบ: เป็นใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปรี รูปรีแกมรูปไข่กลับ หรือรูปขอบขนานแกมรูปใบหอก ขอบใบเรียบ ปลายใบแหลม ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน ส่วนด้านล่างสีเขียวนวลและมีขนนุ่ม
ดอก: ออกเป็นดอกเดี่ยวตามปลายกิ่งหรือบริเวณกิ่ง ตรงข้ามหรือเยื้องกับใบ ดอกมีขนาดค่อนข้างใหญ่ กลีบดอก 6 กลีบ เรียง 2 ชั้น ชั้นละ 3 กลีบ สีแดงสดถึงแดงเลือดนก โคนกลีบสีเหลืองอ่อน ดอกมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ โดยเฉพาะช่วงพลบค่ำและกลางคืน
ผล: เป็นผลกลุ่ม มีผลย่อยหลายผลรวมกันบนแกนกลาง ผลย่อยรูปทรงกระบอกสั้น ผิวมีตุ่มเล็ก ๆ และมีขนประปราย ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมส้ม มีรสหวานอมเปรี้ยวและรับประทานได้
เมล็ด: มีจำนวนมากอยู่ภายในผลย่อย

ถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์

ถิ่นกำเนิด: มีถิ่นกำเนิดครอบคลุมพื้นที่เอเชียเขตร้อน ตั้งแต่จีนตอนใต้และอินโดจีน ไปจนถึงภูมิภาคมาเลเซีย นิวกินี และหมู่เกาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ประเทศไทย: พบในหลายพื้นที่ของภาคใต้ รวมถึงบางพื้นที่ทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ โดยขึ้นตามป่าดิบชื้น ป่าชื้น ชายป่า ป่าละเมาะ และบริเวณใกล้ลำธาร
ระดับความสูง: พบได้ตั้งแต่พื้นที่ระดับใกล้น้ำทะเลจนถึงประมาณ 700 เมตร

การปลูกและการขยายพันธุ์

สภาพแวดล้อม: ชอบพื้นที่ที่มีความชื้นค่อนข้างสูง ดินร่วนระบายน้ำได้ดี และมีแสงแดดเพียงพอ
การขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด: ใช้เมล็ดจากผลสุก นำออกจากผลและเพาะในวัสดุเพาะที่มีความชื้นเหมาะสม
การปักชำ: สามารถใช้กิ่งที่สมบูรณ์มาปักชำเพื่อขยายพันธุ์
การตอนกิ่ง: เป็นอีกวิธีที่มีการนำมาใช้ขยายพันธุ์กล้วยหมูสัง โดยเหมาะกับการรักษาลักษณะของต้นแม่พันธุ์
การทำค้าง: เนื่องจากเป็นไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ หากปลูกเพื่อเป็นไม้ประดับหรือเก็บส่วนต่าง ๆ ควรจัดทำค้างหรือซุ้มที่แข็งแรงเพื่อรองรับน้ำหนักของเถา

ส่วนที่ใช้เป็นยา

ใบ: ใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้าน โดยเฉพาะการนำมาต้มรับประทาน
ราก: ใช้ร่วมกับใบในตำรับพื้นบ้านสำหรับอาการปวดท้อง
เถา: มีการใช้ประโยชน์ในลักษณะวัสดุแทนหวายมากกว่าการใช้เป็นยาตามข้อมูลพื้นบ้านที่เผยแพร่

สรรพคุณทางสมุนไพร

ใบและราก: ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน ใช้เป็นยาบำบัด อาการปวดท้อง โดยนำมาต้มกับน้ำรับประทาน
ใบ: ชาวมลายูมีภูมิปัญญาใช้ใบกล้วยหมูสังต้มกับข้าว รับประทานเพื่อช่วยบรรเทา อาการท้องขึ้นและท้องเฟ้อ
การใช้ดังกล่าวเป็น ข้อมูลจากภูมิปัญญาพื้นบ้าน ไม่ควรตีความว่าเป็นหลักฐานยืนยันประสิทธิผลทางคลินิก

วิธีใช้

ใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน: นำ ใบและราก มาต้มกับน้ำ แล้วใช้เป็นยารับประทานสำหรับอาการปวดท้อง
ใช้ใบในอาหารพื้นบ้าน: มีรายงานการนำใบมาต้มกับข้าวเพื่อใช้เป็นอาหารและตามภูมิปัญญาเพื่อบรรเทาท้องขึ้นท้องเฟ้อ
ปริมาณและระยะเวลาการใช้เป็นยาต้ม ไม่ควรนำมาปรับเป็นขนาดยามาตรฐานเอง เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกเพียงพอสำหรับกำหนดขนาดยาที่เหมาะสม

สาระสำคัญ

กล้วยหมูสังมีสารออกฤทธิ์จากธรรมชาติหลายกลุ่ม โดยมีการศึกษาพบ อัลคาลอยด์ สารประกอบฟีนอลิก ฟลาโวนอยด์ ลิกนานอยด์ และสารกลุ่ม cyclohexene ที่มีออกซิเจนหลายตำแหน่ง
การศึกษากิ่งพบอัลคาลอยด์หลายชนิด เช่น aristolactam AII, aristolactam BI, velutinam, griffithinam, isoursuline และ sinactine
การศึกษารากพบสารกลุ่มฟลาแวนอลและโปรแอนโทไซยานิดิน รวมถึง epicatechin, phlorizin และ eriodictyol
การศึกษาส่วนใบพบสารกลุ่ม highly oxygenated cyclohexenes ซึ่งเป็นกลุ่มสารที่ได้รับความสนใจด้านฤทธิ์ทางชีวภาพ

องค์ประกอบทางเคมี

อัลคาลอยด์: aristolactam AII, aristolactam BI, velutinam, griffithinam, isoursuline และ sinactine
ไตรเทอร์พีน: มีรายงานการพบ suberosol และ lupeol ในส่วนเปลือก
ฟลาแวนอลและฟลาโวนอยด์: epicatechin, eriodictyol และ phlorizin
โปรแอนโทไซยานิดิน: proanthocyanidin A-1 และ proanthocyanidin A-2
ลิกนานอยด์: พบสารกลุ่ม lignanoid หลายชนิดในราก
สารประกอบ cyclohexene: เช่น zeylenone, grandiflorone, grandifloracin และสารอนุพันธ์อื่น ๆ ที่ตรวจพบจากส่วนต่าง ๆ ของพืช

งานวิจัยและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและต้านจุลชีพ: งานวิจัยปี พ.ศ. 2564 แยกสารอัลคาลอยด์ 6 ชนิดจากกิ่งของ Uvaria grandiflora และพบว่า velutinam แสดงฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในการทดสอบ DPPH ขณะที่มีการประเมินฤทธิ์ต้านจุลชีพของสารบางชนิดด้วย
ฤทธิ์ต้านมะเร็งในระดับเซลล์: สารบางชนิดจากกล้วยหมูสัง เช่น zeylenol และ grandifloracin แสดงความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งบางชนิดในการทดลองระดับเซลล์ แต่ผลดังกล่าวยังไม่ใช่หลักฐานว่าพืชหรือสารสกัดสามารถรักษาโรคมะเร็งในมนุษย์ได้
ฤทธิ์ต้านเชื้อวัณโรค: zeylenone ที่แยกได้จาก Uvaria grandiflora แสดงฤทธิ์ต่อ Mycobacterium tuberculosis ในการทดสอบภายนอกร่างกาย โดยมีค่า MIC90 ประมาณ 51.2 µM
ฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ α-glucosidase: สาร 6-methoxyzeylenol จากใบมีฤทธิ์ยับยั้ง α-glucosidase ในการทดลอง โดยรายงานค่า IC50 34.1 µM
ฤทธิ์ต้านการอักเสบ: มีการศึกษาสาร zeylenol จากลำต้นซึ่งแสดงฤทธิ์ต้านการอักเสบในแบบจำลองการทดลองและมีฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็งบางชนิด
การศึกษาร่วมสมัย: งานวิจัยที่เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2569 ศึกษาสารสกัดจากกิ่งและใบของ Uvaria grandiflora พบสารกลุ่ม alkaloids, cyclohexenes และ flavonoids และประเมินฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ และความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งในระดับห้องปฏิบัติการ

ระดับหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

ภูมิปัญญาพื้นบ้าน: มีข้อมูลการใช้ ใบและรากสำหรับอาการปวดท้อง และการใช้ใบสำหรับท้องขึ้นท้องเฟ้อ
ระดับสารบริสุทธิ์: มีหลักฐานจากการแยกและพิสูจน์โครงสร้างสารออกฤทธิ์หลายชนิด
ระดับหลอดทดลอง: มีข้อมูลด้าน ต้านอนุมูลอิสระ ต้านจุลชีพ ต้านการอักเสบ ยับยั้ง α-glucosidase ต้านเชื้อวัณโรค และความเป็นพิษต่อเซลล์
ระดับสัตว์ทดลอง: มีข้อมูลบางส่วนเกี่ยวกับฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสารบริสุทธิ์
ระดับมนุษย์: ยังไม่มีหลักฐานการทดลองทางคลินิกที่เพียงพอสำหรับยืนยันประสิทธิผลของกล้วยหมูสังในการรักษาโรค

การศึกษาทางเภสัชวิทยา

ต้านอนุมูลอิสระ: สาร velutinam จากกิ่งแสดงฤทธิ์กำจัดอนุมูลอิสระในระบบ DPPH
ต้านจุลชีพ: มีการประเมินฤทธิ์ต้านจุลชีพของสารที่แยกได้จากกิ่ง แต่ผลแตกต่างกันตามสารและเชื้อที่ใช้ทดสอบ
ต้านการอักเสบ: zeylenol แสดงฤทธิ์ลดการอักเสบในแบบจำลองการทดลองบางชนิด
ต้านเชื้อวัณโรค: zeylenone มีฤทธิ์ระดับปานกลางต่อ M. tuberculosis ในการทดสอบในหลอดทดลอง
ยับยั้ง α-glucosidase: 6-methoxyzeylenol แสดงฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ดังกล่าวในหลอดทดลอง
ความเป็นพิษต่อเซลล์: สารบางชนิด เช่น zeylenol และ grandifloracin มีฤทธิ์ทำลายเซลล์มะเร็งบางสายพันธุ์ในการทดลองระดับเซลล์

ความปลอดภัย

ข้อมูลด้าน ความปลอดภัยของกล้วยหมูสังในมนุษย์ยังมีจำกัด โดยเฉพาะการใช้สารสกัดเข้มข้นหรือการรับประทานต่อเนื่องเป็นเวลานาน
การศึกษาที่พบฤทธิ์ทางชีวภาพส่วนใหญ่เป็นการศึกษา สารสกัดหรือสารบริสุทธิ์ในระดับห้องปฏิบัติการ ไม่ใช่การศึกษาความปลอดภัยในคน
เนื่องจากมีการตรวจพบสารออกฤทธิ์หลายกลุ่ม รวมถึงอัลคาลอยด์ จึงไม่ควรสรุปว่าการใช้สารสกัดเข้มข้นมีความปลอดภัยเช่นเดียวกับการบริโภคผลสุกเป็นอาหาร
ผู้ที่ต้องการใช้ กล้วยหมูสังเป็นยา ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยก่อน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือรับประทานยาหลายชนิด

ข้อห้ามใช้

ไม่ควรนำ สารสกัดหรือส่วนต่าง ๆ ของกล้วยหมูสังมาใช้เป็นยารักษาโรคโดยไม่มีคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ เนื่องจากยังไม่มีขนาดยามาตรฐานทางคลินิก
หญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตรควรหลีกเลี่ยงการใช้ในรูปแบบยา เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลความปลอดภัยที่เพียงพอ
เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัวควรใช้ด้วยความระมัดระวัง

ปฏิกิริยาระหว่างสมุนไพรกับยา

ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่เพียงพอสำหรับระบุ ปฏิกิริยาระหว่างกล้วยหมูสังกับยารักษาโรคชนิดใดอย่างแน่ชัด
เนื่องจากมีรายงานฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาหลายด้านจากสารสกัดและสารบริสุทธิ์ เช่น ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ และยับยั้งเอนไซม์บางชนิด จึงควรระมัดระวังเมื่อนำสารสกัดเข้มข้นไปร่วมกับยาประจำ
ผู้ที่ใช้ ยาละลายลิ่มเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยารักษาเบาหวาน ยารักษามะเร็ง หรือยาที่มีช่วงการรักษาแคบ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ผลิตภัณฑ์สารสกัดจากกล้วยหมูสัง

การใช้ในอาหาร

ผลสุก: รับประทานได้ มีสีเหลืองอมส้ม กลิ่นหอม และรสหวานอมเปรี้ยว
ใบ: มีรายงานภูมิปัญญาชาวมลายูในการนำใบไปต้มกับข้าว
ผลของกล้วยหมูสังจึงมีทั้งคุณค่าในด้าน พืชอาหารพื้นบ้านและสมุนไพร

การใช้ในผลิตภัณฑ์

สามารถใช้เป็น ไม้เลื้อยประดับ เนื่องจากมีดอกขนาดใหญ่สีแดงสวยและมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ ในช่วงเย็นถึงกลางคืน
เถาที่มีความเหนียวและแข็งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในลักษณะวัสดุแทนหวายตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
สารสกัดจากส่วนต่าง ๆ มีศักยภาพสำหรับการศึกษาต่อยอดด้าน ผลิตภัณฑ์สมุนไพรและสารออกฤทธิ์จากธรรมชาติ แต่ยังควรมีการศึกษาด้านมาตรฐานสารสำคัญ ความปลอดภัย และประสิทธิผลเพิ่มเติมก่อนนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อการรักษา

การเก็บเกี่ยวและการเก็บรักษา

ใบ: เลือกเก็บใบที่สมบูรณ์ ไม่เป็นโรคหรือถูกแมลงทำลาย
ราก: ควรเก็บจากต้นที่สมบูรณ์และไม่ควรขุดทำลายประชากรธรรมชาติในพื้นที่ที่มีจำนวนจำกัด
ผล: หากต้องการบริโภค ควรเก็บเมื่อผลสุกเต็มที่และมีสีเหลืองอมส้ม
การเก็บวัตถุดิบสมุนไพร: ส่วนที่ใช้เป็นยาควรทำความสะอาดและทำให้แห้งอย่างเหมาะสมก่อนเก็บในภาชนะที่ปิดสนิท ป้องกันความชื้น แสง และแมลง
ควรแยกวัตถุดิบ กล้วยหมูสัง จากพืชชื่อคล้ายกัน เพื่อป้องกันการใช้พืชผิดชนิด

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

ภาคใต้: กล้วยหมูสังเป็นพืชพื้นบ้านที่มีชื่อเรียกหลายชื่อ โดยเฉพาะกลุ่มชื่อ กล้วยมูซัง กล้วยมดสัง กล้วยมุดสัง และย่านนมควาย
ภูมิปัญญาด้านยา: ใบและรากนำมาต้มรับประทานเพื่อบำบัดอาการปวดท้อง
ภูมิปัญญาด้านอาหาร: ใบนำมาต้มกับข้าวเพื่อใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้านสำหรับอาการท้องขึ้นและท้องเฟ้อ
ภูมิปัญญาด้านวัสดุ: เถาเนื้อแข็งและเหนียวสามารถใช้ประโยชน์แทนหวายได้

ประวัติและวัฒนธรรม

ชื่อ “กล้วยหมูสัง” หรือ “กล้วยมูซัง” ไม่ได้หมายถึงกล้วยในวงศ์ Musaceae แต่เกี่ยวข้องกับลักษณะผลที่ออกเป็นกลุ่มแน่นและมีรูปร่างคล้ายหวีกล้วย
คำว่า “มูสัง” มีความเกี่ยวข้องกับคำในภาษามลายูที่หมายถึง ชะมด และมีการอธิบายว่าผลสุกเป็นอาหารที่ชะมดชอบกิน จึงเกิดชื่อเรียกในลักษณะ “กล้วยของชะมด”
ชื่อ “ย่านนมควาย” เป็นอีกชื่อหนึ่งที่ใช้ในภาคใต้ โดยเฉพาะพื้นที่จังหวัดตรังและบริเวณใกล้เคียง
ลักษณะดอกขนาดใหญ่ สีแดงสด และมีกลิ่นหอม ทำให้กล้วยหมูสังมีคุณค่าในฐานะ ไม้ป่าที่มีความสวยงามและไม้ประดับพื้นถิ่น ด้วย

สถานะการอนุรักษ์

Uvaria grandiflora เป็นชนิดที่ได้รับการยอมรับทางอนุกรมวิธานในฐานข้อมูล Plants of the World Online ของ Kew และมีการกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติในหลายประเทศของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย
ฐานข้อมูล Kew ระบุผลการประเมิน Angiosperm Extinction Risk Predictions ว่าชนิดนี้มีการคาดการณ์ว่า ไม่อยู่ในภาวะถูกคุกคาม (not threatened) อย่างไรก็ตาม สถานภาพระดับโลกดังกล่าวไม่ควรนำมาใช้แทนการประเมินประชากรในพื้นที่ท้องถิ่นของประเทศไทย
การเก็บจากธรรมชาติควรคำนึงถึงการรักษาต้นแม่พันธุ์และถิ่นอาศัย โดยเฉพาะพื้นที่ป่าชื้นและชายป่าธรรมชาติ

ข้อมูลอนุกรมวิธาน

อาณาจักร (Kingdom): Plantae
ไฟลัม (Phylum): Streptophyta
ชั้น (Class): Equisetopsida
ชั้นย่อย (Subclass): Magnoliidae
อันดับ (Order): Magnoliales
วงศ์ (Family): Annonaceae
สกุล (Genus): Uvaria
ชนิด (Species): Uvaria grandiflora Roxb. ex Hornem.
ชื่อพ้องที่สำคัญ: มีชื่อพ้องทางอนุกรมวิธานหลายชื่อ เช่น Unona grandiflora Lesch. ex DC., Uva grandiflora (Lesch. ex DC.) Kuntze และชื่อพ้องอื่น ๆ

การตรวจสอบเอกลักษณ์สมุนไพร

ลักษณะเด่นที่ใช้ตรวจสอบ: เป็นไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ กิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาล ใบเดี่ยวเรียงสลับ ดอกเดี่ยวขนาดใหญ่สีแดงสดหรือแดงเลือดนก และผลกลุ่มที่มีผลย่อยรูปทรงกระบอก
ใบ: ตรวจสอบรูปใบ ขนาดใบ การเรียงตัว และลักษณะขนบริเวณเส้นกลางใบและด้านใต้ใบ
ดอก: สีแดงถึงแดงเลือดนก กลีบดอก 6 กลีบ เรียงเป็น 2 ชั้น และดอกมีกลิ่นหอมอ่อน
ผล: ผลย่อยหลายผลรวมกันเป็นกลุ่ม ผลอ่อนสีเขียว และผลสุกสีเหลืองอมส้ม
ชื่อวิทยาศาสตร์: ควรตรวจสอบให้ตรงกับ Uvaria grandiflora Roxb. ex Hornem. เนื่องจากชื่อพื้นบ้าน “กล้วยหมูสัง” อาจถูกใช้กับพืชชนิดอื่นในบางพื้นที่
การตรวจสอบระดับห้องปฏิบัติการ: หากนำไปผลิตเป็นวัตถุดิบสมุนไพรเชิงพาณิชย์ ควรมีตัวอย่างอ้างอิง (voucher specimen) และตรวจสอบเอกลักษณ์ทางพฤกษศาสตร์หรือ DNA barcoding ตามมาตรฐานที่เหมาะสม

คำเตือนทางการแพทย์

กล้วยหมูสังเป็นสมุนไพรที่มีข้อมูลการใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน แต่หลักฐานทางคลินิกในมนุษย์ยังไม่เพียงพอ
ผลการวิจัยที่พบฤทธิ์ต้านมะเร็ง ต้านเชื้อวัณโรค ต้านการอักเสบ หรือต้านอนุมูลอิสระ ส่วนใหญ่เป็น การศึกษาในหลอดทดลองหรือการศึกษาสารบริสุทธิ์ จึงไม่ควรนำมาอ้างว่ากล้วยหมูสังสามารถรักษาโรคดังกล่าวได้
สารบางชนิดจากพืชแสดง ความเป็นพิษต่อเซลล์ ในการทดลอง ซึ่งเป็นข้อมูลทางเภสัชวิทยาที่ต้องตีความแยกจากความปลอดภัยในการบริโภคของคน
หมายเหตุ : ข้อมูลสรรพคุณของกล้วยหมูสังในส่วนนี้เป็นข้อมูลจากภูมิปัญญาพื้นบ้านและงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ไม่ควรใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์ และไม่ควรนำไปกำหนดขนาดยาเอง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช. (2560). สารานุกรมพืชในประเทศไทย: กล้วยหมูสัง (Uvaria grandiflora Roxb. ex Hornem.). สำนักหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช.
องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (2560). ย่านนมควาย: Uvaria grandiflora Roxb. ex Hornem. สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2563). Uvaria grandiflora. Thai Biodiversity Information Facility (TH-BIF).
องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (ม.ป.ป.). ย่านนมควาย (Uvaria grandiflora). โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ.
สมุนไพรดอทคอม. (ม.ป.ป.). กล้วยหมูสัง. ฐานข้อมูลสมุนไพรไทย.
Kongkum, N., Thanasansurapong, S., Surapanich, N., Kumutanat, W., Sukkum, C., Kuhakarn, C., Jaipetch, T., Reutrakul, V., & Hongthong, S. (2021). Antioxidant and antimicrobial alkaloids isolated from twigs of Uvaria grandiflora Roxb. ScienceAsia, 47(S1), 14–18. doi:10.2306/SCIENCEASIA1513-1874.2021.S002.
Zhao, W., Fan, C., & Qin, G. (1999). A study on major chemical components of Uvaria grandiflora. Zhongguo Zhong Yao Za Zhi, 24(8), 476–477, 510–511.
Zhu, Q., Huang, Q., Zhang, C., & Cao, Z. (2019). Chemical constituents of Uvaria grandiflora. Journal of China Pharmaceutical University, 50(6), 666–671. doi:10.11665/j.issn.1000-5048.20190605.
Ankisetty, S., ElSohly, H. N., Li, X.-C., Khan, S. I., Tekwani, B. L., Smillie, T., & Walker, L. (2006). Aromatic constituents of Uvaria grandiflora. Journal of Natural Products, 69(4), 692–694. doi:10.1021/np050500b.
Macabeo, A. P. G., Flores, A. I. G., Fernandez, R. A. T., Budde, S., Faderl, C., Dahse, H.-M., & Franzblau, S. G. (2021). Antitubercular and cytotoxic polyoxygenated cyclohexane derivatives from Uvaria grandiflora. Natural Product Research, 35(23), 5229–5232. doi:10.1080/14786419.2020.1741579.
Rujanapun, N., Janta, C., Charoensup, R., & Chusri, S. (2026). Antioxidant, anti-inflammatory, and cytotoxic activities against drug-sensitive and drug-resistant cancer cells of the extracts of Clausena excavata, Millettia pachycarpa, and Uvaria grandiflora. Journal of Health Science and Medical Research. doi:10.31584/jhsmr.20261318.
Kew Science. (2026). Uvaria grandiflora Roxb. ex Hornem. Plants of the World Online.