ชื่ออื่น ๆ: กิมโกยนับ , กิมโกยเล็ก (จีน )
ชื่อสามัญ : Quinine
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cinchona pubescens Vahl (Cinchona succirubra Pav. ex Klotzsch)
วงศ์ : RUBIACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • เป็นไม้ยืนต้นเขียวตลอดปี มีความสูงของต้นได้ประมาณ 8-30 เมตร ลำต้นตั้งตรงถึง 6 เมตร จึงมีการแตกกิ่งก้าน เปลือกลำต้นเป็นสีน้ำตาลค่อนข้างเรียบ
  • ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงตรงข้ามกัน ออกหนาแน่นที่ปลายกิ่ง ลักษณะของใบเป็นรูปรีหรือรูปค่อนข้างกลม ปลายใบแหลมสั้น โคนใบมน ส่วนขอบใบเรียบ ใบยาวประมาณ 30 เซนติเมตร หลังใบเรียบสีเขียวเป็นมัน ส่วนท้องใบเรียบเป็นสีเขียวอ่อนกว่าหรือเป็นสีเขียวอ่อนปนแดงเล็กน้อย มักมีสีแดงและมีขนสั้นๆ ตามเส้นใบใหญ่ ก้านใบสั้นเป็นสีแดง มีหูใบอยู่ระหว่างก้านใบ ใบอ่อนเป็นสีแดง
  • ดอก ออกดอกเป็นช่อ โดยจะออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยมีจำนวนมาก ดอกเป็นสีขาวหรือสีชมพู กลีบเลี้ยงดอกติดกันเป็นหลอดสั้น ส่วนปลายแยกเป็น 5 กลีบ กลีบดอกติดกันเป็นหลอดยาวประมาณ 2.4-3.6 เซนติเมตร ปลายแยกเป็น 5 กลีบ กลีบดอกเป็นรูปสามเหลี่ยม ตามกลีบดอกมีขนสีขาว ดอกมีเกสรเพศผู้ประมาณ 5 อัน จะติดกับหลอดกลีบดอก ส่วนก้านเกสรเพศเมียมีอยู่ 1 อัน และยาวจะพันอยู่ติดกับหลอดดอก ส่วนปลายแยกเป็น 2 แฉก ภายในรังไข่นั้นแบ่งออกเป็น 2 ห้อง
  • ผล เป็นรูปทรงกระสวย รูปกลมรี หรือรูปไข่ยาว มีความยาวประมาณ 2.5-3.2 เซนติเมตร ผิวผลเรียบ เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีแดงอมน้ำตาล พอแห้งแล้วจะแตกออกเป็น 2 ซีก ภายในมีเมล็ดประมาณ 25 เมล็ด ลักษณะของเมล็ดจะเป็นแผ่นบางๆ สีน้ำตาลแดง

ส่วนที่ใช้เป็นยา : เปลือกต้น ควินิน ใช้เป็นยา

สรรพคุณควินิน :

  • เปลือกต้น ใช้แห้งประมาณ 3-6 กรัม ต้มกับน้ำ หรือจะบดให้เป็นผงผสมกิน ะมีรสฝาด ใช้รักษาโรคไข้มาลาเรีย เจ็บปาก เจ็บคอและเมาค้าง ควินิน กินครั้งละประมาณ 600 มก. วันละ 3 เวลาติดต่อกันเป็นเวลา 7-10 วัน ใช้รักษาโรคไข้มาลาเรีย

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ข้อห้ามใช้

  1. คิวนิน ห้ามใช้สำหรับคนที่เป็นไข้มาลาเรีย ที่มีอาการปัสสาวะเป็นเลือด หรือปัสสาวะเป็นสีดำ และคนที่เป็นโรคหัวใจขั้นรุนแรง
  2. สำหรับสตรีที่มีครรภ์ห้ามกิน