วันอาทิตย์, พฤศจิกายน 27, 2022

เถา

เถา เป็นส่วนหนึ่งของพืชสมุนไพร “ตามส่วนที่ใช้ทำยา” ซึ่งกล่าวถึง ส่วนต่างๆ ของพืชที่สามารถนำมาใช้ทำยาได้ ส่วนที่นำมาใช้เป็นสรรพคุณทางยานั้น ได้แก่ ส่วนของใบ ดอก ผล เปลือกต้น ฝัก แก่น กระพี้ ราก หัว เหง้า เป็นต้น

กระไดลิง

กระไดลิง

ชื่ออื่น : กระไดลิง (ราชบุรี), กระไดวอก, มะลืมดำ (ภาคเหนือ), โชกนุ้ย (ชาวบน-ชัยภูมิ), บันไดลิง, ลางลิงชื่อวิทยาศาสตร์ : Bauhinia scandens L. var. horsfieldii (Miq.) K. et S.S. Larsenชื่อวงศ์ : LEGUMINOSAE–CAESALPINIOIDEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นกระไดลิง เป็นไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ มีมือเกาะ ขึ้นพาดพันตามเรือนยอดของต้นไม้ไปได้ไกล เถาแก่แข็ง เหนียว แบน...
กระทงหมาบ้า

กระทงหมาบ้า

ชื่ออื่น ๆ : ผักอ้วนหมู, เครือเขาหมู(ภาคเหนือ), กระทงหมาบ้า, กะทุงหมาบ้า, คันชุน, สุนัขบ้า(ภาคกลาง), มวนหูกวาง(เพชรบุรี), เถาวัน(ปักษ์ใต้), กระทุ้งหมาบ้าชื่อวิทยาศาสตร์ : Dregea volubilis (L.f.) Hook f.ชื่อวงศ์ : ASCLEPIADACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นกระทุงหมาบ้า เป็นพรรณไม้เลื้อย มีลำต้นเป็นเถากลม เนื้อแข็ง เปลือกมีสีน้ำตาลอ่อน ลำต้นเถาพาดพันตามต้นไม้ใหญ่ ใบกระทุงหมาบ้า เป็นใบเดี่ยว ใบมีลักษณะเป็นรูปไข่ ปลายใบยาวเรียวโคนใบมน หรือเว้า ขนาดของใบกวางประมาณ 1.5-4...
กระพังโหม

กระพังโหม

ชื่อสมุนไพร : กระพังโหมชื่ออื่นๆ : หญ้าตดหมา (ลำปาง), ตะมูกปาไหล (อุดรธานี-อีสาน), กระเยีวเผือ(สกลนคร-อีสาน),ผักไหม(เชียงใหม่-เหนือ), เครือไส้ปลาไหล(มหาสารคาม -อีสาน), ตดหมูตดหมา(เหนือ,กลาง) พาโหม (ภาคใต้)ชื่อวิทยาศาสตร์ : Paederia foetida  Linn.ชื่อวงศ์ : RUBIACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นกระพังโหม เป็นพืชไม้เถาเลื้อยประเภทล้มลุก ลำต้นมีขนาดเล็กเลื้อยตามพื้นดินหรือเลื้อยพันกับต้นไม้ชนิดอื่น ลำต้นและใบมีลักษณะเป็นยางสีขาวถ้าขยี้แล้วดมจะได้กลิ่นเหม็น ใบกระพังโหม มีลักษณะเป็นใบเดี่ยวออกเป็นคู่ลักษณะที่อยู่ตรงกันข้าม ใบสีเขียวเนื้อใบบาง มีก้านใบสั้นเส้นใบโค้งถึงขอบใบ ใบกว้างประมาณ 3-25 มิลลิเมตร ยาวประมาณ...
กลิ้งกลางดง

กลิ้งกลางดง

ชื่อสมุนไพร : กลิ้งกลางดงชื่ออื่นๆ : ว่านสามพันตึง, ว่านพระฉิม, มันขมิ้นชื่อวิทยาศาสตร์ : Dioscorea bulbifera L.ชื่อวงศ์ : DIOSCOREACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :  ต้นกลิ้งกลางดง ไม้เลื้อย มีรากสะสมอาหารเป็นหัวทรงกลมผิวมีทั้งชนิดขรุขระและเรียบ ต้นและกิ่งก้านเลื้อยพันกับสิ่งที่อยู่ใกล้ มีอายุการเจริญเติบโตฤดูกาลเดียว ในช่วงฤดูแล้งความชื้นไม่พอเถาจะแห้งตายเหลือไว้แต่หัวไต้ดิน เมื่อมีความชุ่มชื้นพอในฤดูฝนต้นจะเจริญขึ้นมาใหม่ หัวหรือรากสะสมอาหารนี้หากทำให้เกิดบาดแผลจะมีน้ำยางใสสีแดงไหลซึม การเกาะติดของใบบนกิ่งแบบเรียงสลับ ใบกลิ้งกลางดง เป็นใบเดี่ยว ทรงใบรูปไข่แกมหัวใจ ปลายใบแหลมมีติ่งหาง โคนมนกว้างเว้าลึกเป็นติ่งหู...
กวางดูถูก

กวางดูถูก

ชื่อสมุนไพร : กวางดูถูกชื่ออื่น : กวางดูถูก, ดอกตาย, ดอกตายเหิน, หลอกตาย, อุโซมาติชื่อวิทยาศาสตร์ : Naravelia laurifolia Wall. ex Hook.f.& Th.ชื่อวงศ์ : RANUNCULACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นกวางดูถูก เป็นไม้เลื้อย ยาว 2-6 เมตร ลำต้นแข็ง ใบกวางดูถูก เป็นใบประกอบ เรียงตรงข้าม มีใบย่อยคู่เดียว...
กูดแดง

กูดแดง

ชื่อสมุนไพร : กูดแดงชื่ออื่นๆ : ลำเพ็ง, ปรงสวน, ปรงสวย, ผักยอดแดง, ผักกูดแดง, ผักกูดมอญ (กลาง); ลำมะเท็ง (ประจวบฯ, นครราชสีมา); ปากุ๊มะดิง (มลายู-ใต้)ชื่อวิทยาศาสตร์ : Stenochlaena palustris (Burm.f.) Bedd.ชื่อวงศ์ : PTERIDACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นกูดแดง ลำต้นทอดขนานพันต้นไม้อื่น ปลายยอดมีสเกลสีน้ำตาลรูปค่อนข้างกลมปกคลุม ซึ่งมักจะหลุดไปเมื่อต้นแก่ ใบกูดแดง เป็นใบประกอบชนิดที่มีใบย่อยติดสองข้างของก้านใบ ใบที่สร้างสปอร์และใบที่ไม่สร้างสปอร์มีรูปร่างต่างกันชัดเจน...
เกล็ดนาคราช

เกล็ดนาคราช

ชื่อสมุนไพร : เกล็ดนาคราชชื่ออื่น ๆ : กีบม้าลม (เชียงใหม่), เบี้นไม้ (ภาคเนือ), ปรือเปราะ (เขมร)ชื่อวิทยาศาสตร์ : Dischidia imbricata Warb.ชื่อพ้อง : D.depressa C.B.Clarke ex King et Gamble, Conchophyllum imbricatum Blume.ชื่อวงศ์ : ASCLEPIADACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นเกล็ดนาคราช เป็นไม้เถาเลื้อยที่ชอบเกาะไต่ไปตามต้นไม้อื่น ตามกลีบหิน...
ขมิ้นเครือ

ขมิ้นเครือ

ชื่อสมุนไพร : ขมิ้นเครือชื่ออื่นๆ : ขมิ้นฤาษี, ผ้าร้ายห่อทองชื่อวิทยาศาสตร์ : Arcangelisia flava (L.) Merr.ชื่อวงศ์ : MENISPERMACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นขมิ้นเครือ เป็นไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ ใช้โคนก้านใบที่โค้งงอคล้ายตะขอเกาะเหนี่ยวไปได้ไกล เนื้อไม้สีเหลือง ใบขมิ้นเครือ ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ รูปหัวใจหรือรูปไข่กว้าง ปลายใบเรียวแหลม มีเส้นโคนใบที่ยาวชัดเจน 3 เส้น ก้านใบยาวเรียว ดอกขมิ้นเครือ ดอกแยกเพศ ขนาดเล็ก สีขาวแกมเหลือง ออกบนช่อแตกแขนงสั้นๆ ตามเถา ผลขมิ้นเครือ ผลสด...
ขี้กาขาว

ขี้กาขาว

ชื่อสมุนไพร : ขี้กาขาว ชื่ออื่น ๆ : เถาขี้กา, ขี้กาเถา ชื่อวิทยาศาสตร์ : Trichosanthes cordata Roxb. ชื่อวงศ์ : CUCURBITACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นขี้กาขาว เป็นพรรณไม้เถาเลื้อยตามพื้นดิน เถาจะกลมและโตขนาดเท่าก้านไม้ขีดหรือโตกว่าเล็กน้อย ตามข้อของเถาจะมีมือเกาะ เถาและใบขี้กาขาว  จะมีขนหนาปกคลุม ดูผิวเผินแล้วจะคล้ายฟักเขียว แต่เถาและใบจะเล็กว่าไม่กลวง ดอกขี้กาขาว จะโตและมีสีขาวล้วน ผลขี้กาขาว มีลักษณะกลมและโต มีผลขนาดเท่าผลมะนาว เมื่อผลสุกจะมีสีแดง ส่วนที่ใช้เป็นยา : เถา, ใบสด, ผล, หัว สรรพคุณ ขี้กาขาว...
ขี้หนอนเถา

ขี้หนอนเถา

ชื่อสมุนไพร : ขี้หนอนเถา ชื่ออื่นๆ : ถั่วแปบ , พังกระต่าย, ตี่เต่าเช่า, แกตี่เต่า ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cajanus scarabaeoides (L.)Thouars var. scarabaeoides ชื่อวงศ์ : FABACEAE (LEGUMINOSAE–PAPILIONOIDEAE) ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นขี้หนอนเถา ไม้เถาล้มลุกเลื้อยพันยาว 1.0 – 1.5 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลางลำต้น 2 –...
เขี้ยวงู

เขี้ยวงู

ชื่อสมุนไพร : เขี้ยวงู ชื่ออื่นq : เล็บลอก, เขี้ยวงา, เครือ, คำตึ่งเครือคำ, ตึ่งเครือคำตัวเมีย,  ฝอยทอง, ฝอยไหม ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cuscuta reflexa Roxb. ชื่อวงศ์ : LOGANIACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นเขี้ยวงู เป็นไม้เถาเลื้อย พาดพันอาศัยอยู่บนไม้อื่น ลำต้นเป็นสีเหลืองหรือสีเขียว หรือสีทองแกมเขียว อวบน้ำ และมีลักษณะคล้ายเส้นหนวดแข็งแรง...
ค้อนหมาแดง

ค้อนหมาแดง

ชื่อสมุนไพร : ค้อนหมาแดง ชื่ออื่นๆ : ลิ้นกวาง, ลิ้นควาย (ลำปาง), หางกวาง (นครพนม), ค้อนหมาแดง (นครราชสีมา), หูกลวง (ปราจีนบุรี, ตราด), โคนมะเด็น (สุพรรณบุรี), คันทรง, ทองคันทรง (ชลบุรี), ค้อนตีหมา (ยะลา), พันทรง (นราธิวาส), ค้อนหมาขาว...
คุย

คุย

ชื่อสมุนไพร : คุย ชื่ออื่นๆ : หมากยาง(ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, ศรีสะเกษ, อุบลราชธนี, สุรินทร์), กะตังกะติ้ว(ภาคกลาง), คุยกาย, คุยช้าง(ปราจีนบุรี), คุยหนัง(ระยอง, จันทบุรี), อีคุย(ปัตตานี), บักยาง, เครือยาง ชื่อวิทยาศาสตร์ : Willughbeia edulis Roxb. ชื่อวงศ์ : Apocynaceae ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น ไม้เถาเนื้อแข็ง รอเลื้อยขนาดใหญ่...
เครือเขาแกลบ

เครือเขาแกลบ

ชื่อสมุนไพร : เครือเขาแกลบ ชื่ออื่นๆ : รางแดง(กลาง),  ก้องแกบ, เขาแกลบ, เห่าดำ, ฮองหนัง, ฮ่องหนัง (เลย), ปลอกแกลบ (บุรีรัมย์), เถามวกเหล็ก, เถาวัลย์เหล็ก (สระบุรี), กะเลียงแดง (ชลบุรี-ศรีราชา), แสงอาทิตย์, แสงพระอาทิตย์, รางแดง (ประจวบคีรีขันธ์), เถาวัลย์เหล็ก, เถามวกเหล็ก,...
เครืองูเห่า

เครืองูเห่า

ชื่อสมุนไพร : เครืองูเห่า ชื่ออื่น :  ผักแปมป่า, เล็บรอก, เล็กลอก ชื่อวิทยาศาสตร์ : Toddalia asiatica (L.) Lam. ชื่อวงศ์ : RUTACEAE ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้นเครืองูเห่า เป็นไม้เถาเนื้อไม้แข็ง กิ่งก้านเล็กเรียว เถาแก่มีปุ่มของนมหนามติดอยู่ทั่วไป  ผิวสีน้ำตาลมีกระสีขาวเนื้อสีเหลือง เถาอ่อนสีเขียวมีหนามแหลมงุ้ม ใบเครืองูเห่า เป็นใบประกอบแบบนิ้วมือ 3 ใบ ใบย่อยรูปไข่ปลายสอบ ขอบใบจักเป็นซี่ถี่ๆ แผ่นใบสีเขียวเข้ม มีจุดน้ำมันกระจายทั่วใบ ยาว...