โกฐพุงปลา

270

ชื่ออื่น : กกส้มมอ, สมอ, มาแน่, สมออัพยา, หมากแน่ะ
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Terminalia chebula Retz. var chebula
ชื่อวงศ์ : Combretaceae

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • โกฐพุงปลา คือก้อนแข็งปูดหรือปุ่มหูด (gall) อันเกิดจากต้นสมอไทย (เกิดจากใบและยอดอ่อนของสมอไทย) ซึ่งโกฐพุงปลามีลัษณะคล้ายกระเพาะปลาขนาดเล็ก  ลักษณะคล้ายถุงแบน  กลวง  ปากแคบคือมีคอคอดคล้ายมีขั้ว  ก้นป่อง แบน ผิวสีน้ำตาลปนนวล บางตอนเรียบ  บางตอนเป็นตะปุ่มตะป่ำ  ส่วนที่เสมือนปลิ้นออกอาจมีสีแดงเรื่อ  ผิวนอกย่น  สีน้ำตาล  ผิวในขรุขระสีดำ  ความกว้างราว  1 -3   ซม. ขนาดความยาว 1.5-3 ซม.  ความหนา 0.4-1.5 ซม.  ปูด(gall) เป็นก้อนแข็งที่เกิดขึ้นจากส่วนของพืช  เช่น  ใบ  กิ่ง  ที่ถูกแมลงเจาะและหยอดไข่ลงไป  แล้วสร้างสารขึ้นมาป้องกัน เมื่อปุ่มหูดนี้แห้งแข็งก็จะมีลักษณะคล้ายถุงแบนและกลวง

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ก้อนแข็ง ปูด (gall) จากใบ และยอดอ่อนของสมอไทย

สรรพคุณโกฐพุงปลา :

  • เป็นยาฝาดสมาน แก้อุจจาระธาตุพิการ แก้อติสาร แก้บิดมูกเลือด คุมธาตุ แก้ไข้จากลำไส้อักเสบ แก้ไข้พิษ แก้พิษทำให้ร้อน แก้อาเจียน แก้เสมหะพิการ แก้เม็ดยอดภายใน สมานแผล แก้ฝีภายใน  แก้โรคอุจจาระธาตุลงอติสาร  ลงแดง