อุตพิต

127

ชื่ออื่น ๆ : มะโหรา (จันทบุรี) , บอนแบ้ว (เชียงใหม่), อุตพิด
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Typhonium trilobatum Schott.
วงศ์ : ARACEAE

ลักษณะทางพฤษศาตร์ :

  • อุตพิต เป็นพรรณไม้ล้มลุก มีหัวอยู่ใต้ดิน หัวจะเล็กเป็นรูปเกือบจะกลม วัดผ่าศูนย์กลางได้ประมาณ 1.2 ซม.
  • ใบอุตพิต จะมีลักษณะเป็นแฉกกลางรูปไข่ปลายแหลม ใบเป็นสีเขียวมีลาย หรือจุดประสีม่วง ก้านใบมีความยาวประมาณ 37.5 ซม. ใบจะเป็นหยัก 3 แฉก มีความกว้างและยาวประมาณ 25-30 ซม.
  • ดอกอุตพิต จะออกเป็นช่อ เป็นแท่งยาว ช่อดอกมีกาบหุ้มยาวประมาณ 23 ซม. กาบจะกว้างประมาณ 7.5 ซม. ก้านช่อดอกจะเป็นสีเลือดนกปนน้ำตาล หรือสีแดงเข้ม ดอกเพศเมียจะอยู่ตรงโคนแท่ง เหนืออกเพศเมียจะเป็นดอกฝ่อ เป็นสีขาวถัดไปเป็นที่ว่าง เหนือที่ว่างนั้นจะเป็นดอกเพศผู้ เป็นสีชมพู เมื่อดอกบานเต็มที่จะมีกลิ่นเหม็น
  • ผลอุตพิต ผลสดจะมีลักษณะเป็นรูปขอบขนาน ภายในจะมีเมล็ดอยู่

ส่วนที่ใช้เป็นยา : หัว, กาบ, ก้านใบ, ราก

สรรพคุณอุตพิต :

  • หัว ใช้เป็นยากัดเถาดานในท้อง กัดฝ้าหนองสมานแผลหรือใช้หุงเป็นน้ำมันใส่แผล และใช้ปิ้งไฟใช้กินได้
  • กาบ นำไปหั่นให้ละเอียด ใช้ดองกินเป็นอาหารผักได้
  • ก้านใบ ลอกเปลือกออกใช้แกงส้มแบบเดียวกับแกงบอนได้
  • ราก จะมีฤทธิ์เป็นยากระตุ้น รักษาโรคริดสีดวงทวาร ใช้กินกับกล้วยรักษาโรคปวดท้อง หรือใช้ทาภายนอกและกินรักษาพิษงูกัดได้