ชื่อสมุนไพร : สำรอง
ชื่ออื่นๆ :
จอง,  พุงทะลาย
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Scaphium Macropodum Beaum.
ชื่อวงศ์ : STERCULIACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ต้นสำรอง เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูงถึง 45 เมตร ผลัดใบ โคนต้นมีพูพอน เปลือกสีเทา มีรอยแผลเป็นทั่วไป  เปลือกในสีชมพูมีเส้นตามยาว เรือนยอดเป็นพุ่มกลม รูปกรวยคว่ำ กิ่งก้านมักแตกออกรอบลำต้น ณ จุดเดียวกัน เป็นชั้นๆ แบบฉัตร
    สำรอง
  • ใบสำรอง ใบเดี่ยว เนื้อใบบาง เกลี้ยงเป็นมันทั้งสองด้าน  ใบอ่อนสีแดงเรื่อๆ  ใบเรียงแบบสลับ ใบมีหลายสำรองรูปร่าง เช่น รูปร่างคล้ายรูปไข่แกมขอบขนาน หรือรูปไข่แกมใบหอก ปลายเรียวแหลม โคนใบมนหรือเว้าเล็กน้อยเป็นรูปหัวใจ ขนาดใบกว้าง 5-20 เซนติเมตร ยาว 10-30 เซนติเมตร และมีใบรูปร่างเป็นแฉกเว้าลึก 2 แฉก ถึง 5 แฉก ก้านใบค่อนข้างยาว ประมาณ 3-15 เซนติเมตร ใบต้นอ่อนมักเป็นหยักมี 3-5 หยัก และมีก้านใบยาวมาก
  • ดอกสำรอง ดอกช่อออกที่ปลายกิ่ง แยกเพศ กลีบดอกสีเขียวอ่อน ออกรวมกันเป็นช่อใหญ่ กลีบเลี้ยงมีขนสีแดง
  • ผลสำรอง เป็นผลแห้งรูปกระสวย เมล็ดรีสีน้ำตาลขนาดกว้างประมาณ 1-1.5 เซนติเมตร ยาว 2-3 ผลสำรองเซนติเมตร เมล็ดติดอยู่ด้านล่างของปีก คล้ายลูกสมอแห้ง เปลือกบาง แผ่เป็นแผ่นใหญ่ เป็นปีกมีลักษณะโค้งงอ บางคล้ายเรือ สีน้ำตาลอ่อน  มีลายเส้นชัดเจน ผลแก่ ที่เปลือกเมล็ดชั้นนอกมีสารเมือกจำนวนมาก เมื่อแช่น้ำจะพองตัวคล้ายเยลลี่สีน้ำตาล รับประทานได้

 

ส่วนที่ใช้เป็นยา : เปลือกหุ้มเมล็ด

สรรพคุณ สำรอง :

  • เปลือกหุ้มเมล็ด ที่พองตัว รสจืดเย็น แก้ร้อนในกระหายน้ำ ทำให้ใจคอชุ่มชื่น แก้ไอ แก้เจ็บคอ ขับเสมหะ บำรุงปอดให้แข็งแรง รักษาโรคภูมิแพ้ หอบหืด  แก้เสมหะทำให้ไม่อ่อนเพลีย ช่วยบำรุงลำใส้ใหญ่ให้บริหารถ่ายเทได้ดี ช่วยให้ลำไส้บีบรัดตัวดีขึ้น  ทำให้ขับถ่ายดี แก้โรคตาแดงอักเสบ
    ในประเทศอินเดียมีรายงานว่า สำรองสามารถใช้รักษาอาการอักเสบ 
    แก้ไข้และขับเสมหะ
    ในประเทศจีน ฮ่องกง และไต้หวัน นิยมใช้สำรองร่วมกับชะเอม จีนต้มกับน้ำ 
    แล้วนำมาจิบบ่อย ๆ เพื่อแก้อาการเจ็บคอ
    ปัจจุบันมีผู้นำสำรองไปรับประทานเพื่อลดความอ้วน 
    เนื่องจากสำรองสามารถพองตัวได้ดี
บทความก่อนหน้านี้สิงหโมรา
บทความถัดไปสำมะงา