สะค้าน

ชื่ออื่น : ตะค้านเหล็ก, ตะค้านหยวก, สะค้าน, จะค้าน, สะค้านหยวก, หนาม, หนามแน, มังเหาเจ๊าะ(ม้ง), จะค่าน(คนเมือง,เมี่ยน,ไทลื้อ), หละฮะ(ขมุ), ผู่แฮเหมาะ(กะเหรี่ยงแดง)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Piper ribesioides Wall.
ชื่อวงศ์ : Piperaceae

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • สะค้าน เป็นไม้เถา ขนาดกลาง มีข้อปล้อง เนื้อไม้เป็นเส้นยาว หน้าตัดตามขวางมีลาย เป็นเส้นรัศมี เปลือกค่อนข้างอ่อน เนื้อไม้สีขาว
  • ใบสะค้าน ใบเดี่ยวรูปใบหอกกว้างคล้ายใบพริกไทย แต่แคบกว่า ปลายใบแหลม ใบสีเขียวเข้ม
  • ดอกสะค้าน ออกดอกเป็นช่อยาวเล็ก สีครีม ดอกย่อยอัดกันแน่น คล้ายดอกพริกไทยหรือดอกดีปลี
  • ผลสะค้าน ผลอ่อนสีเขียว ผลสุกสีแดงคล้ำ

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ใบ, ดอก, ลูก, เถา, ราก

สรรพคุณสะค้าน :

  • ใบ รสเผ็ดร้อน แก้ลมในกองเสมหะและโลหิต ขับลมในลำไส้ แก้แน่นจุกเสียด แก้ธาตุพิการ
  • ดอก รสเผ็ดร้อน แก้ลมอัมพฤกษ์ แก้ลมปัตคาดเนื่องจากพรรดึก
  • ลูก รสเผ็ดร้อนอ่อนๆ แก้ลมแน่นในทรวงอก บำรุงธาตุ
  • เถา รสเผ็ดร้อน แก้ลมอันบังเกิดในกองธาตุ กองสมุฎฐาน ขับลมในลำไส้ แก้จุกเสียด แก้ธาตุพิการ บำรุงธาตุ ทำให้ผายเรอ
  • ราก รสเผ็ดร้อน แก้ไข้ แก้หืด แก้จุกเสียด รักษาธาตุ
  • เถาสะค้านแดง รสเผ็ดร้อน ใช้ปรุงยาบำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้กามตายด้าน กระตุ้นความกำหนัด