ชื่อสมุนไพร : ‎‎มะอึก
ชื่ออื่นๆ
 : ‎‎ มะเขือปู่ มะปู่ มะเขือขน หมากขน (ภาคเหนือ), หมากอึก หมักอึก บักเอิก (ภาคอีสาน), อึก ลูกอึก (ภาคใต้), มะอึก (ภาคกลาง), ยั่งคุยดี (กะเหรี่ยง)
ชื่อสามัญ :  Solanum, Bolo Maka

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Solanum stramonifolium Jacq.
ชื่อวงศ์ : Solanaceae

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : 

  • ต้นมะอึก เป็นไม้พุ่ม สูง 1-2 เมตร ทุกส่วนมีขนละเอียดสีน้ำตาลอ่อนปกคลุม
    มะอึก
  • ใบมะอึก เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ รูปไข่กว้าง กว้าง 15-25 ซม. ยาว 20-30 ซม. โคนใบเว้าหรือตัด ขอบใบหยักเว้าเป็นพู แผ่นใบสีเขียว มีขนทั้งสองด้าน
  • ดอกมะอึก ออกเป็นช่อกระจุกที่ซอกใบ ดอกสีขาว กลีบดอกมี 5 กลีบ โคนเชื่อมติดกัน ปลายแหลม เกสรเพศผู้สีเหลือง เป็นเส้นรวมเป็นยอดแหลม
  • ผลมะอึก รูปทรงกลม ขนาด 1.8-2 ซม. ผิวมีขนยาวหนาแน่น ผลสุกสีเหลืองแกมน้ำตาล เมล็ดแบน มีจำนวนมาก

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ผล, ใบ, ดอก, ราก, เมล็ด

สรรพคุณ มะอึก : 

  • ราก  รสเปรี้ยวเย็น ดับพิษร้อนใน กระทุ้งพิษไข้หัวทุกชนิด (อาการไข้ที่ออกตุ่ม ออกผื่นตามผิวหนัง เช่น เหือด หัด อีสุกอีใส) กัดฟอกเสมหะ แก้น้ำลายเหนียว แก้น้ำดีพิการ แก้ดีฝ่อ แก้ปวด แก้ไข้ แก้ไข้สันนิบาต
  • ใบ  รสเย็น ตำพอก แก้ฝี แก้ปอดบวม ผื่นคัน
  • ดอก รสเย็น ตำพอกหรือทาแก้ผิวหนัง
  • ผล  รสเย็นเปรี้ยว แก้ดีพิการ แก้ไอ ฟอกขับเสมหะ
  • เมล็ด  สุมไฟสูดควัน แก้ปวดฟัน
บทความก่อนหน้านี้มะฮอกกานี
บทความถัดไปมะหาด