ชื่อสมุนไพร :  ปีกแมลงสาบ
ชื่ออื่นๆ :
 ก้ามปู, ก้ามปูหลุด(กรุงเทพฯ)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : 
Tradescantia zebrina Loudon  (Zebrina pendula  Schnizl.)
ชื่อวงศ์ : 
Commelinaceae

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : 

  • ปีกแมลงสาบ เป็นไม้ล้มลุก แตกแขนงมาก ลำต้นทอดราบไปตามพื้นและชูส่วนปลายกิ่งสูง 10-30 ซม. ลำต้นอวบสีเขียวหรือเขียวประม่วงจนถึงม่วงลายเขียว มีข้อและปล้องชัด
  • ใบปีกแมลงสาบ เป็นใบเดี่ยว เรียงสลับ กาบใบเป็นปลอกหุ้มรอบข้อสูงประมาณ 1 ซม. ที่กาบใบมีลายเส้นสีปีกแมลงสาบม่วงเป็นแนวตามความยาวและมีขน ใบรูปไข่หรือรูปรี กว้าง 1.5-3 ซม. ยาว 3-8 ซม. ปลายแหลม โคนมน เบี้ยว ขอบเรียบ สีม่วงและมีขนประปราย เส้นกลางใบสีม่วง แผ่นใบด้านบนสีเขียวสลับแถบสีเงินและประสีม่วง ด้านล่างสีม่วงหรือม่วงสลับเขียว

 

  • ดอกปีกแมลงสาบ เป็นช่อดอกสั้น ออกที่ยอด มีใบประดับใหญ่ 2 ใบ ซึ่งมีขนาดไม่เท่ากันประกบหุ้มช่อดอกอ่อนไว้ ดอกจะทยอยบานโผล่เหนือใบประดับ ดอกบานเต็มที่กว้างประมาณ 1 ซม. ก้านดอกสั้นมาก กลีบเลี้ยงสีขาว บาง โคนติดกันเป็นหลอด ยาวประมาณ 4 มม. ปลายแยกเป็น 2 แฉก มีขน กลีบดอกโคนติดกันเป็นหลอดเรียวสีขาว ยาวประมาณ 1 ซม. ปลายแยกเป็นกลีบรูปไข่ 3 กลีบ กว้าง 4-5 มม. ยาว 6-8 มม. กลีบด้านบนสีม่วง ด้านล่างสีขาว เกสรเพศผู้ 6 อัน ก้านชูอับเรณูสีขาว มีขนยาวสีม่วง อับเรณูสีนวล รังไข่เล็ก ก้านเกสรเพศเมียเรียว ยอดเกสรเพศเมียมี 3 แฉก
  • ผลปีกแมลงสาบ มีขนาดเล็กมาก ลักษณะยาวรี ผลเมื่อแก้เต็มที่จะแตกอ้าออก ไปตามความยางของผลระหว่างช่อง
    ภายในผลมีเมล็ด 1-2 เมล็ด

ส่วนที่ใช้เป็นยา : เก็บทั้งต้นสด ล้างสะอาด หรือตากแห้งเก็บเอาไว้ใช้

สรรพคุณ ปีกแมลงสาบ :

  • ทั้งต้น รสชุ่ม เย็นจัด มีพิษ ใช้แก้อาเจียนเป็นโลหิต หนองใน ตกขาว บิด ฝีอักเสบ สตรีมีครรภ์ ห้ามรับประทาน
  • ก้านและใบ  มี Calcium oxalate, Gum
บทความก่อนหน้านี้ปีบ
บทความถัดไปป่าช้าเหงา