ชื่อสมุนไพร : ประดู่บ้าน
ชื่ออื่น ๆ
: ประดู่, ประดู่ไทย, ดู่
ชื่อสามัญ : Burma Padauk, Narra
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Pterocarpus indicus Willd.
วงศ์ : PAPILIONACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ประดู่ ไม้ต้น ขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูงถึง 25 ม. ผลัดใบก่อนออกดอก เรือนยอดรูปคล้ายทรงกระบอก ประดู่บ้านยอดอ่อนมีขนปกคลุมเล็กน้อย เปลือกนอกสีน้ำตาลเทา หนา แตกหยาบๆ เป็นร่องลึก

 

 

 

  • ใบประดู่ ใบเรียงสลับ ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ ใบย่อยเรียงตัวแบบสลับจำนวน 7-13 ใบ ใบย่อยรูปใบประดู่ไข่ รูปรีหรือรูปขอบขนาน กว้าง 3-6 ซม. ยาว 4-13 ซม. โคนใบมนหรือค่อนข้างแหลมหรือ oblique ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ โคนก้านใบมีหูใบ 2 อันเป็นเส้นยาว ผิวใบมีขนสั้นๆ ปกคลุมด้านท้องใบมากกว่าด้านหลังใบ ก้านใบอ่อนมีขนปกคลุมเล็กน้อย

 

  • ดอกประดู่ ดอกช่อแบบช่อกระจะ ออกที่ซอกใบหรือปลายกิ่ง โคนก้านมีใบประดับ 1-2 อัน รูปรี กลีบเลี้ยง ประดู่5 กลีบ ติดกันเป็นถ้วยสีเขียว ปลายแยกเป็น 2 แฉกอันบนจาก 2 กลีบติดกัน อันล่างจาก 3 กลีบติดกัน กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลือง แกมแสด ลักษณะกลีบเป็นรูปผีเสื้อ (papilionaceous) เกสรเพศผู้ 10 อัน ก้านชูอับเรณูติดกันเป็น 2-3 กลุ่ม เกสรเพศเมีย 1 อัน

 

  • ผลประดู่ ผลแห้งแบบ samaroid รูปกลมหรือรีแบน ขอบมีปีกบางคล้ายใบโดยรอบ แผ่นปีกบิด เป็นคลื่น ประดู่บ้านผิวมีขนละเอียด เส้นผ่านศูนย์กลางผล 4-8 ซม. มี 1 เมล็ด

 

 

 

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ใบ, เปลือก, แก่น, ผล

สรรพคุณ ประดู่บ้าน :

  • ใบ รสฝาด ใช้สระผม พอก ฝี พอกแผล แก้ผดผื่นคัน
  • เปลือก รสฝาดจัด สมานบาดแผล แก้ท้องเสีย บำรุงร่างกาย ทำสีย้อมผ้า
  • แก่น รสขมฝาดร้อน แก้คุดทะราด แก้เสมหะ เลือดกำเดาไหล แก้ไข้ บำรุงเลือด บำรุงกำลัง ขับปัสสาวะ แก้ผื่นคัน
  • ผล  แก้อาเจียน แก้ท้องร่วง มีรสฝาดสมาน
บทความก่อนหน้านี้ประดู่ป่า
บทความถัดไปประคำดีควาย