จันทน์ขาว

ชื่ออื่น : จัน, จันขาว, จันทน์ลูกหอม, จันโอ, จันอิน
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Diospyros decandra Lour.
ชื่อวงศ์ : EBENACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • จันทน์ขาว เป็นไม้ต้น สูง 10-15 เมตร เปลือกต้นเรียบ สีน้ำตาลแข้มอมเทา กิ่งอ่อนยอดอ่อนมีขนสีน้ำตาลปกคลุม กิ่งก้านเหนียว
  • ใบจันทน์ขาว เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ รูปรี กว้าง 2.5-3 ซม. ยาว 7-10 ซม. โคนใบมน ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบเรียบเป็นมันลื่น สีเขียวเข้ม
  • ดอกจันทน์ขาว ดอกแยกเพศอยู่ต้นเดียวกัน ดอกเพศผู้ออกเป็นช่อ ส่วนดอกเพศเมียออกดอกเดี่ยว ดอกสีขาวนวล กลีบดอกเชื่อมติดกันสั้นๆ
  • ผลจันทน์ขาว รูปกลมแป้นเรียกว่า ลูกจัน ไม่มีเมล็ด ผลกลม เรียกว่า อิน มีเมล็ด ผิวเรียบ ผลอ่อนสีเขียว ผลสุกสีเหลือง มีกลิ่นหอม รับประทานได้ ที่ขั้วผลมีกลีบเลี้ยงติดทน

ส่วนที่ใช้เป็นยา : แก่น ผล เนื้อไม้

สรรพคุณจันทน์ขาว :

  • แก่น มีรสขมหวาน แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้ไข้ บำรุงผิวและบำรุงหัวใจ ขับพยาธิ บำรุงตับและปอดให้ปกติ
  • ผล มีรสฝาดหวาน แก้การนอนไม่หลับ กระวนกระวาย แก้ท้องเสีย บำรุงประสาท เป็นยาบำรุงกำลัง
  • เนื้อไม้ รสขมหวาน บำรุงประสาท บำรุงเนื้อหนังให้สดชื่น แก้ไข้ แก้ปอดตับพิการ แก้ดีพิการ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้เหงื่อตกหนัก ขับพยาธิ

ผลมีลักษณะแตกต่างกันเป็น 2 แบบ

  1. แบบหนึ่งผลกลมแป้น มีรอยบุ๋มตรงกลางผล ไม่มีเมล็ดหรือเป็นเมล็ดลีบ รสฝาดอมหวาน มีกลิ่นหอม เรียกกันว่า ลูกจัน
  2. อีกแบบหนึ่งผลกลมหนา และไม่มีรอยบุ๋ม มี เมล็ด 2-3 เมล็ด เรียกกันว่า ลูกอิน มีเมล็ดข้างใน มีรสฝาดอมหวาน ถ้าทำให้ช้ำรสฝาดของลูกจันและลูกอิน จะหายไป