ชื่อสมุนไพร : ขยุ้มตีนหมา
ชื่ออื่น ๆ
: เถาสายทองลอย (สิงห์บุรี), ขยุ้มตีนหมา (เชียงใหม่), เพา, ละมูลู (มาเลย์-ยะลา)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Ipomoea pes-tigridis Linn.
วงศ์ CONVOLVULACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ต้นขยุ้มตีนหมา เป็นพรรณไม้ล้มลุก มีความยาวตั้งแต่ 0.5–3 เมตร ลำต้นเล็กเรียว ทอดเลื้อยไปตามพื้นดิน หรือเลื้อยพาดพันขึ้นคลุมต้นไม้อื่น ตามลำต้นมีขนแข็งขึ้นปกคลุม
  • ใบขยุ้มตีนหมา เป็นใบเดี่ยว เรียงสลับ มีความกว้าง 2.5–10 เซนติเมตร ยาว 3–7.5 เซนติเมตร ใบหยักเป็นแฉกลึกเกือบถึงโคนใบ 7–9 แฉก ก้านใบจะเล็กและเรียวยาวประมาณ 1.5–10 เซนติเมตร
  • ดอกขยุ้มตีนหมา จะออกเป็นช่อตามง่ามใบมีประมาณ 2-3 ดอก ก้านช่อดอกจะมีขนยาวประมาณ 2-18 ซม. ส่วนใบประดับนั้นจะเป็นรูปหอกแกมขอบขนานและยวมประมาณ 1.5-3 ซม. กลีบรองกลีบดอกยาวประมาณ 8-12 มม. จมีขนยาวและกลีบดอกจะมีสีขาว จะเชื่อมติดกันเป็นรูปปากแตรจะมีความยาวประมาณ 3.5-5 ซม. เกสร ตัวผู้และเกสรตัวเมียนั้น จะมีลัษณะเกลี้ยง
  • เมล็ดขยุ้มตีนหมา (ผล) ถ้าผลแห้งจะมีสีน้ำตาล เป็นรูปไข่ยาวประมาณ 8-9 มม. มีผิวเกลี้ยง ส่วนเมล็ดจะมีความยาว 4 มม. และมีขนสีเทากระจาย

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ทั้งต้น ราก เมล็ด

สรรพคุณ ขยุ้มตีนหมา :

  • ทั้งต้น ใช้ทำเป็นยาระงับพิษสุนัขบ้า หรือตำให้ละเอียดผสมกับเนย ใช้ปิดหัวฝีไม่ให้แพร่กระจาย ใช้ตำแล้วพอกช่วยรักษาฝีหนอง งูสวัด
  • ราก ใช้เป็นยารุ รักษาโรคไอเป็นโลหิต ช่วยลดอาการระคายคอ
  • เมล็ด ใช้รักษาโรคท้องมาน
บทความก่อนหน้านี้ข่อย
บทความถัดไปขมิ้นเครือ