ขยุ้มตีนหมา

134

ชื่ออื่น ๆ : เถาสายทองลอย (สิงห์บุรี), ขยุ้มตีนหมา (เชียงใหม่), เพา, ละมูลู (มาเลย์-ยะลา)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Ipomoea pes-tigridis Linn.
วงศ์ CONVOLVULACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ต้นขยุ้มตีนหมา เป็นพรรณไม้ล้มลุก มีอายุนาน 1 ปี ลำต้นจะเล็กเรียว ชอบเลื้อยไปตามพื้นดิน หรือเลื้อยพาดพัน จะมีคามยาวประมาณ 0.5-3 ม. จะปกคลุมไปด้วยขนแข็ง
  • ใบขยุ้มตีนหมา จะมีความกว้างประมาณ 2.5-10 ซม. และยาวประมาณ 3-7.5 ซม. ใหจัดเป็นแฉกมี 7-9 แฉก มักจะจักลึกไปถึงโคนใบ ก้านใบจะเล็กและเรียวยาวประมาณ 1.5-10 ซม.
  • ดอกขยุ้มตีนหมา จะออกเป็นช่อตามง่ามใบมีประมาณ 2-3 ดอก ก้านช่อดอกจะมีขนยาวประมาณ 2-18 ซม. ส่วนใบประดับนั้นจะเป็นรูปหอกแกมขอบขนานและยวมประมาณ 1.5-3 ซม. กลีบรองกลีบดอกยาวประมาณ 8-12 มม. จมีขนยาวและกลีบดอกจะมีสีขาว จะเชื่อมติดกันเป็นรูปปากแตรจะมีความยาวประมาณ 3.5-5 ซม. เกสร ตัวผู้และเกสรตัวเมียนั้น จะมีลัษณะเกลี้ยง
  • เมล็ดขยุ้มตีนหมา (ผล) ถ้าผลแห้งจะมีสีน้ำตาล เป็นรูปไข่ยาวประมาณ 8-9 มม. มีผิวเกลี้ยง ส่วนเมล็ดจะมีความยาว 4 มม. และมีขนสีเทากระจาย

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ทั้งต้น ราก เมล็ด

สรรพคุณขยุ้มตีนหมา :

  • ทั้งต้น ใช้ทำเป็นยาระงับพิษสุนัขบ้า หรือตำให้ละเอียดผสมกับเนย ใช้ปิดหัวฝีไม่ให้แพร่กระจาย
  • ราก ใช้เป็นยารุ รักษาโรคไอเป็นโลหิต เมล็ด ใช้รักษาโรคท้องมาน