ชื่อสมุนไพร : ขมิ้นเครือ
ชื่ออื่นๆ :
ขมิ้นฤาษี, ผ้าร้ายห่อทอง
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Arcangelisia flava (L.) Merr.
ชื่อวงศ์ : MENISPERMACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ต้นขมิ้นเครือ เป็นไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ ใช้โคนก้านใบที่โค้งงอคล้ายตะขอเกาะเหนี่ยวไปได้ไกล เนื้อไม้สีเหลือง
    ขมิ้นเครือ
  • ใบขมิ้นเครือ ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ รูปหัวใจหรือรูปไข่กว้าง ปลายใบเรียวแหลม มีเส้นโคนใบที่ยาวชัดเจน 3 เส้น ก้านใบยาวเรียว
  • ดอกขมิ้นเครือ ดอกแยกเพศ ขนาดเล็ก สีขาวแกมเหลือง ออกบนช่อแตกแขนงสั้นๆ ตามเถา
  • ผลขมิ้นเครือ ผลสด กลม เมื่อสุกสีเหลือง มีเมล็ดใหญ่แข็ง 1 อัน

ส่วนที่ใช้เป็นยา : เถา, ใบ, ดอก, ราก

สรรพคุณ ขมิ้นเครือ :

  • เถา รสร้อนฝาดเฝื่อนร้อน ใช้ขับผายลมและเรอ รักษาเนื่องจากน้ำดีพิการ ต้มดื่มแก้ไข้ ร้อนใน แก้ท้องเสีย เนื่องจากอาหารไม่ย่อย แก้ดีซ่าน
  • ใบ รสร้อนฝาดเฝื่อน ใช้รับประทานเป็นยาขับโลหิตระดูสตรีที่เสียเป็นลิ่มหรือก้อนให้ขับออก ขับน้ำคาวปลา แก้มุตกิต แก้บิดมดลูก
  • ดอก รสฝาดเฝื่อน รักษาอาการบิดมดลูก
  • ราก รสร้อนฝาดเฝื่อน ใช้ขับลมแก้ลมอัมพฤกษ์ บำรุงน้ำเหลือง ฝนหยอดตา แก้ริดสีดวงตา แก้กระจกตา ตาแดง ตาแฉะ ตามัว และตา อักเสบ
วิธีและปริมาณที่ใช้ :
1. แก้ท้องเสีย บำรุงโลหิต โดยใช้ลำต้นหรือราก 10-15 กรัม สับเป็นท่อนหรือเป็นชิ้น ล้างให้สะอาด ต้มในน้ำ 1 ลิตร ประมาณ 10-15 นาที แล้วกรองเอาน้ำดื่มครั้งละ 1 แก้ว (250 ซีซี)

2. ขับโลหิตระดูสตรี ขับน้ำคาวปลา โดยใช้ใบสด 10-20 กรัม ล้างให้สะอาดต้มในน้ำ 1 ลิตร เคี่ยวให้เหลือครึ่งหนึ่ง แล้วกรองเอาน้ำดื่ม เช้า-เย็น
บทความก่อนหน้านี้ขมิ้นชัน
บทความถัดไปขมัน