ชื่อสมุนไพร : เกล็ดปลาช่อน
ชื่ออื่นๆ
: หญ้าเกล็ดลิ่น(ภาคเหนือ), เกล็ดลิ่นใหญ่(นครราชสีมา), กาสามปีกเล็ก(สุรินทร์), ลิ่นต้น, หญ้าสองปล้อง(ภาคกลาง), ลูกหนีบต้น(ปราจีนบุรี), หางลิ่น(สุราษฎร์ธานี)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Phyllodium pulchellum (Lour.) Desv.
ชื่อวงศ์ : Leguminosae – Papilionaceae

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ต้นเกล็ดปลาช่อน เป็นพรรณไม้พุ่มขนาดเล็ก มีอายุหลายปี มีความสูงได้ประมาณ 0.5-2 เมตร ลำต้นมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2-4 เซนติเมตร กิ่งก้านแตกแขนงตั้งแต่โคนต้น ปลายกิ่งโค้งลง กิ่งและก้านใบมีขนนุ่มสีเทาถึงสีน้ำตาลอ่อนขึ้นหนาแน่น ส่วนเปลือกต้นเป็นสีน้ำตาลค่อนข้างเรียบ
  • ใบเกล็ดปลาช่อน ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก รูปฝ่ามือ ออกเรียงสลับ มีใบย่อย 3 ใบ ใบย่อยตรงกลางจะมีขนาดใหญ่กว่าใบย่อยด้านข้าง มีลักษณะเป็นรูปรี รูปไข่ หรือรูปขอบขนาน ปลายใบแหลมหรือเรียวแหลม โคนใบแหลม มน หรือกลม ส่วนขอบใบเรียบ บางครั้งเป็นคลื่น มีขนาดกว้างประมาณ 3-5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 6-10 เซนติเมตร 
    เกล็ดปลาช่อน
  • ดอกเกล็ดปลาช่อน ออกดอกเป็นช่อกระจุกประมาณ 3-5 ดอก เรียงอยู่บนแกนช่อดอก แบบช่อกระจะจะค่อนข้างยาว โดยจะออกตามซอกใบและปลายกิ่ง ดอกแต่ละกระจุกจะมีใบประดับคล้ายใบประกบหุ้มไว้ 2 ใบ ใบประดับจะมีลักษณะคล้ายเกล็ดปลา เป็นรูปเกือบกลม ปลายแหลมหรือเว้าตื้น โคนกลมหรือเป็นรูปหัวใจตื้น มีขนาดกว้างประมาณ 0.6-1.2 เซนติเมตร และยาวประมาณ 0.8-1.5 เซนติเมตร มีขนทั้งสองด้าน และมีใบประดับอีกหนึ่งใบอยู่ปลายสุด ลดรูปเป็นเส้นใบประดับย่อย ยาวประมาณ 0.5-1 มิลลิเมตร มีขน ใบประดับหุ้มดอกและติดอยู่จนติดผล ก้านดอกยาวประมาณ 2-3 มิลลิเมตร ส่วนกลีบเลี้ยงยาวประมาณ 2-3 มิลลิเมตร 
  • ผลเกล็ดปลาช่อน ผลมีลักษณะเป็นฝักแบน ฝักมีลักษณะเป็นรูปขอบขนาน หยักคอดเป็นข้อประมาณ 2-4 ข้อ  ผิวฝักมีขน มีลวดลายแบบร่างแหชัดเจน ส่วนเมล็ดเป็นรูปรี มีขนาดกว้างประมาณ 2 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 2-3 มิลลิเมตร

 ส่วนที่ใช้เป็นยา : ราก, เปลือกราก, ใบ

สรรพคุณ เกล็ดปลาช่อน :

  • ราก ต้มน้ำดื่ม แก้โรคไตพิการ
    ราก ผสมรากกระดูกอึ่ง รากกาสามปีกใหญ่ รากโมกมันและรากหางหมาจอก ต้มน้ำดื่ม แก้อาการผอมแห้ง ใจสั่น บางเวลาเพ้อครั่ง ร้องไห้
  • เปลือกราก รสจืดเฝื่อน ตำพอกแก้ปวด แก้เคล็ดบวม
  • ใบ รสจืด ต้มดื่มแก้ไข้ แก้ปัสสาวะดำ แก้ไข้จับสั่น
บทความก่อนหน้านี้เกล็ดมังกร
บทความถัดไปเกล็ดปลาหมอ