อัญชัน

ชื่ออื่น : แดงชัน (เชียงใหม่), อัญชัน (ภาคกลาง),เอื้องชัน (ภาคเหนือ)
ชื่อสามัญ : Blue Pea, Butterfly Pea
ชื่อวิทยาศาสตร์
: Clitoria ternatea L.
วงศ์ : LEGUMINOSAEPAPILIONOIDEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • อัญชัน เป็นไม้ล้มลุกเลื้อยพัน ยาว 1-5 เมตร
  • ใบอัญชัน เป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ใบย่อย 3-9 ใบ รูปรีแกมขอบขนานหรือรูปรีแกมไข่กลับ กว้าง 1-3 ซม. ยาว 2-5 ซม.
  • ดอกอัญชัน เป็นดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกรูปดอกถั่ว สีน้ำเงิน ม่วงหรือขาว ตรงกลางกลีบสีเหลืองหม่นขอบสีขาว
  • ผลอัญชัน เป็นฝัก รูปดาบ โค้งเล็กน้อย ปลายเป็นจะงอย แตกเป็น 2 ฝา เมล็ดรูปไต จำนวน 6-10 เมล็ด

ส่วนที่ใช้เป็นยา : กลีบดอกสดสีน้ำเงิน, ใบ, ดอก, ราก, เมล็ดจากต้นอัญชันดอกสีน้ำเงิน, รากของต้นอัญชันดอกขาว

สรรพคุณอัญชัน :

  • ดอกสีน้ำเงิน ตำเป็นยาพอก หรือคั้นเอาน้ำทาแก้ฟกบวม แก้พิษแมลงกัดต่อย และใช้สระผมเป็นยาแก้ผมร่วงใช้เป็นสีแต่งอาหาร ขนม ใช้กลีบดอกสด ตำเติมน้ำเล็กน้อย กรองด้วยผ้าขาวบาง คั้นเอาน้ำออก จะได้น้ำสีน้ำเงิน (Anthocyanin) ใช้เป็น indicator แทน lithmus ถ้าเติมน้ำมะนาวลงไปเล็กน้อย จะกลายเป็นสีม่วง ใช้แต่งสีอาหารตามต้องการ มักนิยมใช้แต่งสีน้ำเงินของขนมเรไร ขนมน้ำดอกไม้ ขนมขี้หนู
  • ราก ใช้ฝนเอาน้ำหยอดตา แก้ตาเจ็บ ตาฟาง บำรุงดวงตา หรือผสมทำยาสีฟัน แก้ปวดฟัน และใช้ต้มน้ำดื่มเป็นยาระบายท้อง ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะพิการ
  • ใบและราก ฝนเอาน้ำหยอดตา แก้ตาแฉะ ตาฟาง
  • เมล็ด ใช้กินเป็นยาระบายท้อง
  • รากต้นอัญชันดอกสีขาว ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ ยาระบาย