ชื่อสมุนไพร : สาบเสือ
ชื่ออื่น ๆ
 : หญ้าเมืองวาย, หญ้าดอกขาว, หญ้าลืมเมือง, หญ้าเมืองฮ้าง, หญ้าเหม็น, หญ้าฝรั่งเศส, หญ้าเครื่องบิน, ปวยกีเช่า, เฮียงเจกลั้ง
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Chromolaena odorata (L.) R.M.King&H.Rob.
ชื่อวงศ์ : COMPOSITAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : 

  • ต้นสาบเสือ เป็นพรรณไม้ล้มลุก แตกกิ่งก้านสาขามากมาย จนดูเป็นทรงพุ่ม ตามลำต้นและกิ่งก้านจะมีขนสาบเสือนุ่มประปราย ลำต้นสูงประมาณ 3-5 ฟุต เป็นพรรณไม้กลางแจ้ง ที่เจริญงอกงามได้รวดเร็วมาก ไม่ว่าที่ไหนหรือดินชนิดใดก็ขึ้นได้ ชอบความชื้นปานกลาง ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด

 

 

  • ใบสาบเสือ เป็นไม้ใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกันเป็นคู่ ๆ ลักษณะของใบเป็นรูปหอก ปลายแหลม โคนใบสอบสาบเสือแคบ ขอบใบจักเป็นฟันเลื่อย ตัวใบจะมีขนปกคลุมทั่วทั้งใบ มีสีเขียวขนาดของใบกว้างประมาณ 1-2.5 นิ้วยาว 2-4 นิ้ว ก้านใบยาว 1-2 นิ้วมีขนปกคลุมด้วย

 

 

  • ดอกสาบเสือ ออกเป็นช่อ อยู่ตรงส่วนยอดของต้น ลักษณะของดอกที่โคนกลีบดอกจะเชื่อมติดกันเป็นหลอด สาบเสือและตรงปลายจะแยกออกเป็น 5 กลีบ สีน้ำเงินอมม่วงอ่อน หรือสีขาวม่วง

 

 

 

  • ผลสาบเสือ มีขนาดเล็ก แห้ง เรียวบาง มีสีดำ ซึ่งผลนี้จะเป็นสัน หรือเป็นเหลี่ยม 5 เหลี่ยม ยาวประมาณ 4 มม.

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ดอก, ใบ, ต้น, ทั้งต้น

สรรพคุณ สาบเสือ :

  • ดอก เป็นยาแก้ร้อนใน กระหายน้ำ ชูกำลัง แก้อ่อนเพลีย บำรุงหัวใจ แก้ไข้
  • ใบ ใช้เป็นยารักษาแผลสด สมานแผล ถอนพิษแก้อักเสบ แก้พิษน้ำเหลือง แก้ตาฟาง แก้ตาแฉะ แก้ริดสีดวงทวารหนัก รักษาแผลเปื่อย
  • ต้น เป็นยาแก้ ปวดท้อง ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ แก้บวม ดูดหนอง
  • ทั้งต้น เป็นยาแก้บาดทะยัก

ใบ มีสารสำคัญ คือ กรดอะนิสิกและฟลาโวนอยด์หลายชนิด เช่น ไอโซซากูรานิติน และโอโดราติน นอกจากนี้ยังมีสารพวกน้ำมันหอมระเหย ซึ่งประกอบไปด้วยสารยูพาทอล คูมาริน โดยสารสำคัญเหล่านี้จะไปออกฤทธิ์ที่ผนังเส้นเลือดทำให้เส้นเลือดหดตัว และนอกจากนี้ยังมีฤทธิ์ไปกระตุ้นสารที่ทำให้เลือดแข็งตัวได้เร็วขึ้น ทำให้สามารถห้ามเลือดได้ ใช้เป็นยารักษาแผลสด สมานแผล ถอนพิษแก้อักเสบ แก้พิษน้ำเหลือง แก้ตาฟาง แก้ตาแฉะ แก้ริดสีดวงทวารหนัก รักษาแผลเปื่อย ชาวโอรังอัสลีในรัฐเประ ประเทศมาเลเซียใช้ยาต้มที่ใส่ใบใช้เป็นยาขับปัสสาวะ

บทความก่อนหน้านี้สายน้ำผึ้ง
บทความถัดไปสาบแร้งสาบกา