สรรพคุณเภสัช

สรรพคุณเภสัช  คือ  การรู้จักสรรพคุณของวัตถุที่จะนำมาใช้เป็นยารักษาโรคหลักสรรพคุณเภสัชนี้เป็นหมวดที่สำคัญยิ่ง  ท่านต้องให้ความสนใจเป็นพิเศษ  เพราะตัวยาแต่ละอย่าง  ถ้าไม่รู้สรรพคุณแล้วก็ไม่เกิดประโยชน์  อะไรเลย  ท่านอาจคิดว่าตัวยานั้นมีอยู่มีอยู่มากมายจะจำได้อย่างไร  นี่เป็นปัญหาของทุกท่าน  มักจะคิดว่าตัวยามีสรรพคุณแก้อะไร  ยากที่จะจำให้ได้  จึงขอแนะสิ่งที่ท่านต้องจดจำให้ได้ก่อนคือ  “รสยา”  ซึ่งรสของตัวยานี้จะแสดงถึงสรรพคุณของตัวนาใช้รักษาโรคการรู้จักว่ายานั้นมีสรรพคุณรักษาโรคอย่างไรสรรพคุณของยาสมุนไพรแต่ละชนิดขึ้นอยู่กับรสของสมุนไพรนั้นๆ  เพราะรสแต่ละรสจะมีสรรพคุณใยการรักษาโรคต่างกัน  ซึ่งเภสัชกรต้องศึกษาให้รู้จักรของยาให้ถ่องแท้  แล้วรสยานั้นเองจะแสดงสรรพคุณทันที  การจำแนกรสยาสามารถแบ่งออกเป็น  2  ลักษณะ  คือ ยารสประธาน  แบ่งออกเป็น  3 ...

รสยา  4  รส

รสยา  4  รส ในคัมภีร์ธาตุวิภังค์  ได้กล่าวถึงรสยา  4  รส  แก้โรคดังนี้ 1)  รสยาฝาด             ชาบไปในผิวเนื้อ  และเส้นเอ็น 2)  รสยาเผ็ด             ชาบไปในผิวหนังทุกเส้นขน 3)  รสยาเค็ม             ชาบไปในที่เส้นเอ็นและกระดูกทั่วสรรพางค์กาย 4)  รสยาเปรี้ยว          ชาบไปในเนเอ็นทั่วรรพางค์กาย

รสยา 8 รส

รสยา  8  รส ในคัมภีร์ธาตุวิวรณ์  กล่าวถึงยา  8  รส  แก้โรคดังนี้คือ 1)  รสขม                           ย่อมซาบไปตามผิวหนัง 2)  รสฝาด                          ย่อยซาบมังสา (ชาบเนื้อ) 3)  รสเค็ม                          ซาบเส้นเอ็น 4)  รสเผ็ดและรสร้อน              ซาบกระดูกมิได้เว้น 5)  รสหวาน                        ย่อมซึมซาบลำไส้ใหย่ 6)  รสเปรี้ยว                       ซาบลำไส้น้อย 7)  รสเย็นหอม                     ซาบหัวใจ 8) ...

รสยาประจำธาตุ

รสยาประจำธาตุ  (รสยาแก้ตามธาตุ) เป็นที่ทราบกันดีแล้วว่าในร่างกายของมนุษย์เรานั้น  ประกอบขึ้นจากธาตุทั้ง 4 คือ ธาตุดิน  20  ธาตุน้ำ  12  ธาตุลม  6  และธาตุไฟ  4  เมื่อธาตุใดธาตุหนึ่งเกิดพิการหรือเจ็บป่วยขึ้น  คัมภีร์แพทย์แผนโบราณได้จัดรสยาไว้แก้ดังนี้ ปถวีธาตุ  (ธาตุดิน  20)      เมื่อพิการ  แก้ด้วยยา  รสฝาด  รสหวาน  รสมันและรสเค็ม อาโปธาตุ ...

รสยาแก้ตามวัย

รสยาแก้ตามวัย  (แก้ตามอายุ) ในที่นี้แบ่งช่วงอายุออกเป็น  3  วัย  แต่ละวัยเกิดโรคแตกต่างกัน  และใช้รสยาแก้ต่างกัน  ดังนี้  คือ 1)  ปฐมวัย  (วัยเด็ก)  ตั้งแต่แรกเกิดจนถึงอายุ  16  ปี  วัยเด็กเป็นโรคเพื่อเสมหะ  (สมุฏฐานอาโป)  ควรใช้ยารสหวาน  รสเปรี้ยว  รสขม 2)  มัชฌิมวัย  (วัยกลาง  หรือวัยหนุ่มสาว)  ตั้งแต่อายุ  16  ปี ...

รสยาแก้ตามกาล

รสยาแก้ตามกาล รสยาแก้ตามกาลเวลา  หรือตามยามนี้  จัดไว้โดยมุ่งหมายเพื่อให้คนไข้ได้รับประทานยา  (กินยา)  ให้ทันหรือตรงกับสมุฏฐานของโรคซึ่งเกิดขึ้นในเวลาหรือกาลนั้นๆ  ในคัมภีร์กล่าวไว้ทั้งหมดกาล  3  และกาล  4  จะได้ยกตัวอย่างให้นักศึกษาได้ทราบทั้ง  2  กาล  คือ 6.1 กาล 3 คือ กลางวัน  แบ่งออกเป็น  3  ยาม  กลางคืนแบ่งออกเป็น  3  ยาม  คือ ยามที่...

รสยาแก้ตามฤดู

  ฤดูในที่นี้จะขอกล่าวเฉพาะ  3  นั้น  คือ  ใน  1  ปี  มี  3  ฤดู ๆ ละ  4  เดือน  และถือว่าเป็นฤดูแห่งกองโรค  คือเกิดเป็นโรคปิตตะ  โรควาตะ  และเสมหะ  ตามลำดับ  จึงจัดรสยาแก้ไว้ดังนี้ 1)  คิมหันตฤดู  (ฤดูร้อน)  เกิดโรคเพื่อเตโชธาตุพิการ  โรคปิตตะพิการคือดีพิการ ...