พิกัดยา 5 สิ่ง

4169
พิกัดยา 5 สิ่ง

พิกัดยา  5  สิ่ง

1) พิกัดเบญจกูล  คือ  จำกัดจำนวนตระกูลยา (เครื่องยา) ที่มีรสร้อน 5 อย่าง คือ

  • ดอกดีปลี
  • รากช้าพลู
  • เถาสะค้าน
  • รากเจตมูลเพลิง
  • เหง้าขิงแห้ง

สรรพคุณ  กระจายกองลมและโลหิต แก้คูถเสมหะ แก้ลมพานไส้ บำรุงกองธาตุทั้ง 4


2)  พิกัดเบญจอมฤต  คือ  จำกัดตัวยาดังน้ำทิพย์ 5 อย่าง คือ

  • น้ำนมสด
  • น้ำนมส้ม
  • น้ำอ้อย
  • น้ำผึ้ง
  • น้ำมันเนย

สรรพคุณ   บำรุงกำลัง  บำรุงธาตุไฟ  ขับลมให้แล่น ทั่วกาย  แก้ไข้ตรีโทษ  ผายธาตุ  แก้กำเดาและลม  กระจายเสมหะ


3)  พิกัดเบญจผลธาตุ  คือ  จำกักจำนวนตัวยาที่แก้ผลธาตุได้  5  อย่าง คือ

  • หัวกกลังกา
  • หัวเต่าเกียด
  • หัวแห้วหมู
  • หัวหญ้าชันกาด
  • หัวเปราะ

สรรพคุณ     แก้ธาตุพิการ  บำรุงธาตุ  บำรุงกำลัง  เจริญไปธาตุ แก้ทางเดินปัสสาวะ  แก้ตับทรุด


4)  พิกัดเบญจมูลน้อย คือ จำกัดจำนวนตัวยารากน้อย แก้สมุฏฐานทั้งสาม 5 อย่าง คือ

  • หญ้าเกล็ดหอยใหญ่
  • หญ้าเกล็ดหอยน้อย
  • รากละหุ่งแดง
  • รากมะเขือขื่น
  • รากมะอึก

สรรพคุณ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ขับน้ำนม ขับเลือดลม กระทุ้งพิษไข้ แก้น้ำลาย


5)  พิกัดเบญจมูลใหญ่  คือ  จำกัดจำนวนยารากใหญ่  แก้สมุฏฐานทั้งสามมี 5 อย่าง คือ

  • รากมะตูม
  • รากลำไย
  • รากเพกา
  • รากแคแตร
  • รากคัดลิ้น

สรรพคุณ  แก้ดี  แก้ลม  แก้เสมหะ  บำรุงไฟธาตุ  แก้ไข้สันนิบาต  แก้เส้นเอ็นพิการ  เบญจมูลน้อย  รวมกับเบญจมูลใหญ่  เป็นทศมูลใหญ่


6)  พิกัดเบญจโลกวิเชียร  คือ จำกัดจำนวนตัวยาเสมอด้วยแก้วิเชียร 5 อย่าง คือ

( แก้ว 5 ดวง, ยา 5 ราก  หรือ  เพชรสว่างก็เรียก)

  • รากชิงชี่
  • รากหญ้านาง
  • รากท้าวยายม่อม
  • รากคนทา
  • รากมะเดื่อชุมพร

สรรพคุณ  ใช้กระทุ้งพิษต่างๆ  หรือถอนพิษต่างๆ  แก้ไข้ต้นมือ  แก้ไข้พิษ  ไข้กาฬ ไข้หัว  แก้ไข้เพื่อดีและโลหิต


7) พิกัดเบญจโลธิกะ  คือ  จำกัดจำนวนตัวยาที่มีคุณทำให้ชื่นใจมี  5  อย่าง คือ

  • แก่นจันทน์แดง
  • แก่นจันทน์ขาว
  • แก่นจันทน์ชะมด
  • ต้นเนระภูสี
  • ต้นมหาสดำ

สรรพคุณ  แก้ไข้เพื่อดี  แก้ไข้รัตตะปิตตะโรค  แก้ลมวิงเวียน  แก้พิษทั้งปวง


8) พิกัดจันทน์ทั้ง  5  คือ  จำกัดจำนวนแก่นไม้จันทน์  5  อย่าง คือ

  • แก่นจันทน์แดง
  • แก่นจันทน์ขาว
  • แก่นจันทน์เทศ
  • แก่นจันทนา
  • แก่นจันทน์ชะมด

สรรพคุณ แก้ไข้เพื่อดีและโลหิต แก้ร้อนในกระหายน้ำ บำรุงตับ ปอด แก้พยาธิ บาดแผล


9) พิกัดเกสรทั้ง  5 คือ  จำกัดจำนวนเกสรดอกไม้  5  อย่าง คือ

  • ดอกมะลิ
  • ดอกพิกุล
  • ดอกบุนนาค
  • ดอกสารภี
  • เกสรบัวหลวง

สรรพคุณ  แก้ร้อนในกระหายน้ำ ชูกำลังบำรุงหัวใจ แก้ไข้จับ แก้ลมวิงเวียน แก้น้ำดี ให้เจริญอาหารและแก้โรคตา


10) พิกัดตานทั้ง 5 คือ จัดจำนวนของรากตาล  5  อย่าง คือ

  • รากตาลโตนด
  • รากตาลดำ
  • รากตานหม่อน
  • รากตานเสี้ยน
  • รากตานขโมย

สรรพคุณ  ดับพิษตานซาง  ขับพยาธิทุกชนิด แก้อุจจาระธาตุพิการ บำรุงเนื้อหนัง กระดูก


11) พิกัดดีทั้ง  5  คือ จำกัดจำนวนดีสัตว์ทั้ง 5 อย่าง คือ

  • ดีงูเหลือม
  • ดีหมูป่า
  • ดีวัวป่า
  • ดีจระเข้
  • ดีตะพาบน้ำ

สรรพคุณ  ดีต่างๆ มีรสขมหวาน ขับรสยาให้แล่นเร็ว  มักใช้เป็นน้ำกระสายแก้โรคทั้ง 3 สมุฏฐาน  คือ  ดี  โลหิต  และธาตุลมที่พิการ


12)  พิกัดเหล็กทั้ง 5 คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อว่าเหล็ก  5  อย่าง คือ

  • ต้นหญ้ามือเหล็ก
  • แก่นขี้เหล็ก
  • เถาวัลย์เหล็ก
  • ว่านสากเหล็ก
  • สนิมเหล็ก

สรพพคุณ  แก้พิษโลหิตทั้งบุรุษและสตรี บำรุงกำลังให้แข็งแรง แก้กระษัย


13) พิกัดเกลือทั้ง 5 คือ จำกัดจำนวนของเลือ 5 อย่าง คือ

  • เกลือสมุทร
  • เกลือสินเธาว์
  • เกลือพิก
  • เกลือวิก
  • เกลือฟอง  (ฝ่อ)

สรรพคุณ  แก้ไข้พรรดึก แก้ท้องมาน แก้เสมหะ แก้บิดมูกเลือด บำรุงน้ำเหลือง  ชำระเมือกมันในลำไส้


14) พิกัดบัวทั้ง  5  (บัวน้ำทั้ง 5 ) คือ จำกัดจำนวนดอกบัว 5 อย่าง คือ

  • บัวสัตตบุษย์
  • บัวสัตตบรรณ
  • บัวลินจง
  • บัวจงกลนี
  • บัวนิลอุบล

สรรพคุณ  ชูกำลัง  บำรุงหัวใจ แก้อุจจาระธาตุ แก้ไข้เพื่อลมและโลหิต แก้ไข้รากสาด บำรุงครรภ์รักษา


15) พิกัดโหราทั้ง  5  คือ  จำกัดจำนวนตัวยา ชื่อว่าโหรา  5  อย่าง คือ

  • โหราอมฤต
  • โหรามิคสิงคลี
  • โหราเท้าสุนัข
  • โหราบอน
  • โหราเดือยไก่

สรรพคุณ  แก้พิษสัตว์  ทำให้อาเจียน ขับลม ขับระดูสตรี และขับโลหิตช้าๆ


16) พิกัดเบญจโลหะ  คือ  จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อคล้ายโลหะทอง  5  อย่าง คือ

  • รากทองกวาว
  • รากทองหลางหนาม
  • รากทองหลางใบมน
  • รากทองโหลง
  • รากทองพันชั่ง

สรรพคุณ  แก้โรคดี  เสมหะ และลมที่เป็นพิษ แก้ริดสีดวง ทำลายพยาธิ


17) พิกัดเบญจเทียน  คือ  จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อว่าเทียน  5  อย่าง คือ

  • เทียนดำ
  • เทียนแดง
  • เทียนขาว
  • เทียนข้าวเปลือก
  • เทียนตาตั๊กแตน

สรรพคุณ  แก้ลม เสมหะ และดีระคนกัน แก้พิษโลหิต แก้ทางปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้มุตกิด  บำรุงธาตุ  บำรุงกำลัง


18) พิกัดเบญจโกฐ  คือ  จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อว่าโกฐ  5  อย่าง คือ

  • โกฐสอ
  • โกฐเขมา
  • โกฐหัวบัว
  • โกฐเชียง
  • โกฐจุฬาลัมพา

สรรพคุณ  แก้ไข้จับ แก้ไข้เพื่อเสมหะ หีดไอ แก้โรคปอด แก้โรคในปาก ชูกำลัง บำรุงโลหิด แก้ลมในกองธาตุ

บทความก่อนหน้านี้พิกัดยา 7 สิ่ง
บทความถัดไปพิกัดยา 4 สิ่ง