คัมภีร์อติสาร

ในบทนี้กล่าวเกี่ยวกับสาเหตุ และการปฏิบัติตัวที่มีผลต่อการเกิดโรคฝี ลักษณะอาการของฝีที่จำแนกตามแหล่งที่เกิดฝี ซึ่งจะนำไปสู่การวินิจฉัยแยกโรคฝีต่างๆ ดังที่ได้กล่าวไว้ ตามรายละเอียดของคัมภีร์ ดังนี้          คัมภีร์อติสาร ว่าด้วยลักษณะอติสาร 2 จำพวก คือ ปัจจุบันกรรมอติสาร และโบราณกรรมอติสาร 1. ปัจจุบันกรรมอติสาร มี 6 จำพวก 1) อุทรวาตอติสาร 2) สุนทรวาตอติสาร 3) ปัสสยาวาตอติสาร 4) โกฏฐาสยาวาตอติสาร 5) กุจฉิสยาวาตอติสาร 6) อุตราวาตอติสาร 2. โบราณกรรมอติสาร มี 5 จำพวก 1) อมุธาตุอติสาร 2) ปฉัณณธาตุอติสาร 3) รัตตธาตุอติสาร 4) มุศกายธาตุอติสาร 5)...

คัมภีร์ทิพย์มาลา

กล่าวถึงลักษณะฝี (วัณโรค) ลักษณะวัณโรคอันพึงเกิดภายในนั้น เกิดเพื่อ (เพราะ) จตุธาตุ และตรีสมุฎฐานอันใดอันหนึ่ง ซึ่งจะวิปริตเป็นชาตะ จะละนะ โดยหย่อนพิการ ระคนกันเข้า แล้ว ตั้งต่อมชั้น มีประเภทต่างๆ ให้บุคคลทั้งหลาย ทั้งเรียนรู้ไปเบื้องหน้า ซึ่งแต่ละอย่างมีลักษณะอาการดังต่อไปนี้1. ฝีปลวก มีอาการให้เจ็บในทรวงอกที่ตั้งแห่งหัวใจ ตลอดไปตามสันหลัง ให้ผอมเหลือง ให้อาเจียนเป็นโลหิต ไอเหม็นคาวคอ บริโภคอาหารไม่ ได้ นอนไม่หลับ 2. ฝีวัณโรค ชื่อ กุตะณะราช แรกเป็นอาการให้แน่นในทรวงอกกลางคืน กระทำพิษให้จับไข้ สะท้านร้อนสะท้านหนาวไปทั้งตัว บริโภคอาหาร ไม่ได้ นอนไม่หลับ 3. ฝีวัณโรค...