วันพฤหัสบดี 12 ธันวาคม 2019

ภูมิหลังด้านการนวดไทยเพื่อการบำบัด

การนวดไทยที่มีความรุ่งเรืองมาก คือในสมัยกรุงศรีอยุธยา สมัยพระบรมไตรโลกนาถ เห็นได้จากหลักฐานทำเนียบศักดินาข้าราชการฝ่ายทหารและพลเรือน และในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชก็เช่นกัน มีการรักษาด้วยการนวดและการยืดเส้นยืดสาย โดยหมอนวดผู้ชำนาญ ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ มีเหตุการณ์สำคัญ ดังนี้ สมัย ร.1 ในจัดตั้งฤาษีดัดตนไว้ตามศาลาราย และอักษรจารึกไว้กับรูปฤาษี อธิบายท่าดัดตนแก้โรค สมัย ร.3 จัดตั้งรูปหล่อฤาษีดัดตน 80 ท่า พร้อมคำโคลง สมัย ร.4 พบหลักฐานทำเนียบตำแหน่งข้าราชการในกรมหมอนวด ดังนี้ พระวรองครักษา         จางวาง           ...

ปรัชญาการนวดไทยเพื่อการบำบัด

การนวดไทยเพื่อการบำบัดมุ่งป้องกันและฟื้นฟูสภาพร่างกายเมื่อเจ็บป่วย ตามแนวเส้นประธานสิบ สามารถเปรีบเทียบกับความรู้ทางกายวิภาคและสรีรวิทยาของมนุษย์ เป็นเส้นสมมติตามแบบการแพทย์มีแนวคล้ายจุดฝังเข็มของจีน และแนวเส้นทางเดินพลังกุณฑาลินีในโยคะศาสตร์ ท่าในการการดัดตนของไทยมีส่วนคล้ายอาสนะโยคะ และหลักการสมดุลของธาตุทั้ง 4 ในร่างกาย ในหลักของปรัชญาการนวดไทยเพื่อการบำบัด มีที่มาจาก การได้รับวัฒนธรรมทางการแพทย์จากอินเดีย การแพทย์พื้นบ้าน

การแพทย์ทางเลือกเพื่อการบำบัดโดยการนวด

การบำบัดด้วยมือ เป็นวิธีการหนึ่งในการแพทย์ทางเลือก ซึ่งมีตัวอย่าง คือ การนวดแบบสวีดิช นิยมมากในสปา การนวดจุดสะท้อนฝ่าเท้า เรียกว่า การนวดฝ่าเท้า หรือการนวดเท้า ต้นกำเนิดจากประเทศจีน โดยมีจุดสำคัญ คือ การแบ่งส่วนต่าง ๆ ของร่างกายจากเท้า บริเวณส่วนที่สัมพันธ์กัน และความสัมพันธ์ของจุดบนฝ่าเท้ากับอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกาย การนวดทุยนา เป็นการนวดแผนโบราณของจีน โดยบำบัดทั้งบนเส้น ลมปราณ และกล้ามเนื้อข้อต่อ การนวดทุยนาให้ความสำคัญกับอวัยวะพื้นฐานที่สำคัญของร่างกาย 5 อวัยวะคือ ตับ (ไม้) ไต (น้ำ) หัวใจ (ไฟ)...

ทฤษฎีการนวดไทยแบบราชสำนักเพื่อการบำบัดโรค

เอกลักษณ์ของการนวดไทยแบบราชสำนัก มีรายละเอียด ดังนี้ ต้องมีกิริยามารยาทเรียบร้อย ไม่เริ่มนวดฝ่าเท้านอกจากจำเป็นจริง ๆ โดยมากจะเริ่มใต้เข่ามาข้อเท้า หรือจากต้นขามาถึงข้อเท้า ใช้เฉพาะมือ คือ นิ้วหัวแม่มือ ปลายนิ้วอื่น และอุ้งมือในการนวดเท้านั้น ท่าทางในการนวดผู้ป่วยอยู่ในท่านั่ง นอนหงายและนอนตะแคง เท่านั้น และไม่นวดในท่าที่ผู้ป่วยนอนคว่ำ ไม่ใช้การดัดงอข้อหรือส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายผู้ป่วยด้วยกำลังที่รุนแรง ไม่มีการนวดโดยใช้เท้า เข่า ข้อศอก ใช้หลักวิชาของหัตถเวชกรรมแผนไทยแบบราชสำนักในการตรวจร่างกาย เพื่อวินิจฉัยและรักษาโรค หลักในการรักษาโรคโดยการนวดแบบราชสำนัก มุ่งหวังผลเพื่อต้องการทำให้เกิดผลต่ออวัยวะและเนื้อเยื่อที่อยู่ลึก โดยเพิ่มการไหลเวียนเลือดและเพิ่มการทำงานของเส้นประสาทให้มีประสิทธิภาพขึ้น ความรู้เกี่ยวกับกายวิภาคศาสตร์และสรีระวิทยาหัตถเวชแผนไทยแบบราชสำนัก ระบบผิวหนัง (ตโจ) ผลของการนวดทำให้การไหลเวียนของเลือดที่ผิวหนังดีขึ้น  กระตุ้นการขับเหงื่อและไขมัน ทำให้เลือดมาเลี้ยงที่ผิวหนังมากขึ้น ระบบกล้ามเนื้อ (มังสัง) ผลของการนวด...

ทฤษฎีการนวดไทยแบบเชลยศักดิ์เพื่อการบำบัดโรค

การนวดไทยแบบเชลยศักดิ์ หมายถึง การนวดด้วยท่าทางทั่วไป ไม่มีแบบแผนหรือพิธีรีตองในการนวด และยังสามารถใช้อวัยวะอื่น ๆ เช่น เข่า ศอก เท้า เพื่อช่วยในการนวดได้ ความรู้เบื้องต้นของการนวดไทยแบบเชลยศักดิ์ ข้อพึงระวังของหมอนวด หมอนวดต้องรักษาสุขภาพทั้งทางกายและใจ หมอนวดต้องเป็นผู้มีศีลธรรม คือ ไม่ดื่มสุรา ไม่เจ้าชู้ ไม่หลอกลวง สถานที่นวด ไม่ควรเป็น โรงยาฝิ่น โรงน้ำชา บ่อนการพนัน สถานที่สาธารณต่าง ๆ มารยาทในการนวด ก่อนการนวด ผู้นวดสำรวมจิตใจเป็นสมาธิ ระลึกถึงครูบาอาจารย์ ยกมือไหว้คนไข้ ขณะทำการนวดห้ามกินอาหารหรือสิ่งใด ๆ และระมัดระวังการพูด ข้อควรระวังในการนวด ...

ทฤษฎีคัมภีร์ทางเวชกรรมไทยที่เกี่ยวข้องกับการนวด

ประเภทของลม ประกอบด้วย 6 ลม คือ อุทังคมาวาตา (ลมพัดขึ้นเบื้องสูง) อโธคมาวาตา (ลมพัดลงเบื้องต่ำ) กุจฉิสยาวาตา (ลมในท้องนอกลำไส้) โกฏฐาสยาวาตา (ลมในท้องอยู่ในลำไส้) อังคมังคานุสารีวาตา (ลมพัดทั่วกาย) อัสสาสะ ปัสสาสะวาตา (ลมหายใจ) ตัวคุมธาตุลม มีอยู่ 3 อย่าง ได้แก่ หทัยวาตะ (ลมที่เกี่ยวกับหัวใจ จิตใจหรือลมที่ทำให้หัวใจเต้น) สัตถกวาตะ และสุมนาวาตะ (ระบบไหลเวียนของเลือดและประสาท) โรคลมในตำราแพทย์แผนไทยเกี่ยวกับการนวด ลมปลายปัตคาต กลุ่มของอาการเจ็บปวดที่คอ ไหล่ และกล้ามเนื้ออื่น ๆ ตามตัวให้อยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า...

ทฤษฎีคัมภีร์ทางการเภสัชกรรมไทยที่เกี่ยวข้องกับการนวด

ยาที่ใช้ในการรักษาร่วมกับการนวด ยาต้ม เช่น ยาต้มแก้กระษัยเส้น ยาพอก เช่น ยารักษาจับโปงเข่า รักษาอาการเหน็บชา ยาพอก”ยาพระแสงจักร” ยาพอกแก้อาการปวดศีรษะ ยาทา เช่น ยาทาแก้กร่อนลม กษัยลม หรือน้ำมันนวด ยาผง เช่น ยาผงแก้อาการลมพัดในลำไส้ ยาแก้ลมตะคริว ยาแก้ลมอัมพฤกษ์ ลมอัมพาต ยาแก้ลมผูกธาตุให้เป็นพรรดึก ยานัตถุ์ เช่น ยานัตถุ์แก้ลมปะกัง ยาสุม เช่น ยาสุมแก้ลมปะกัง ยาผายลม เช่น ยาผายลมในเส้น ยาอบ

ทฤษฎีคัมภีร์ทางการผดุงครรภ์ไทยที่เกี่ยวข้องกับการนวด

การนวดบำบัดในระยะก่อนคลอด ส่วนมากเป็นการนวดเพื่อผ่อนคลาย การนวดบำบัดในระยะหลังคลอด ในอดีตจะมีการนวดกล่อมมดลูก เพื่อให้มดลูกเข้าอู่เร็ว ช่วยในการขับน้ำคาวปลาไม่ให้คั่งค้าง และช่วยให้ไม่ให้เกิดภาวะมดลูกหย่อน ในปัจจุบัน มีการนวดหลังคลอด ซึ่งมีท่านวดที่เรียกว่า ท่านวดเข้าตะเกียบ โดยหลังคลอดจะมีอาการขัดขา ขัดสะโพก เดินไม่สะดวก เนื่องจากการขยายตัวของรอยต่อกระดูกเชิงกรานขณะคลอด การนวดเข้าตะเกียบจะช่วยให้ข้อต่อกลับเข้าที่

ธาตุสมุฏฐาน เส้นประธานสิบและสัญญาณห้า

ธาตุสมุฏฐาน ปัถวีธาตุ ประกอบด้วย อวัยวะ 18 อย่าง และอื่น ๆ อีก 2 อย่าง ได้แก่ เกศา (ผม) เมื่อพิการ เจ็บตามหนังศีรษะและผมร่วง ผมหงอก แห้ง แตกปลาย โลมา (ขน) เมื่อพิการ เจ็บตามผิวหนังและขนร่วง นขา (เล็บ) เมื่อพิการ ปวดที่โคนเล็บ ทันตา (ฟัน) เมื่อพิการ ปวดตามรากฟัน แมงกินฟัน เป็นรำมะนาด ตะโจ (หนัง...

กายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยาที่เกี่ยวข้องกับการนวดไทย

กายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยาของกระดูกและกล้ามเนื้อ กระดูก ในร่างกายคนเรามีกระดูก 206 ชิ้น แบ่งเป็น 2 กลุ่มคือ กระดูกแกนตัวมี 80 ชิ้น (กะโหลกศีรษะ กระดูกสันอก กระดูกซี่โครง) และกระดูกรยางค์มี 126 ชิ้น (กระดูกไหล่ กระดูไหปลาร้า กระดูกสะบัก กระดูกต้นแขน กระดูกปลายแขน กระดูกข้อมือ กระดูกมือ กระดูกนิ้วมือ กระดูกสะโพกร่วมกับกระดูกกระเบนเหน็บเรียกว่ากระดูกเชิงกราน กระดูกต้นขา กระดูกแข้ง กระดูกน่อง กระดูกข้อเท้า กระดูกเท้า) กล้ามเนื้อ แบ่งออกเป็น 3...