มะนาว แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ และแน่นจุกเสียด

มะนาว ชื่อท้องถิ่น : ส้มมะนาว , มะลิว (เชียงใหม่) ลักษณะของพืช : เป็นไม้พุ่ม  หรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก  มีหนามตามต้น  ก้านใบสั้น ตัวใบรูปร่างกลมรี  สีเขียว  ขอบใบหยักเล็กน้อย  ปลายและโคนใบมน  ขยี้ใบดมดู  มีกลิ่นหอม  ดอกเล็กสีขาวอมเหลือง  มีกลิ่นหอมอ่อนๆ  ผลกลมเปลือกบางเรียบ  น้ำมาก  รสเปรี้ยวจัด  เปลือกผลมีน้ำกลิ่นหอม  รสขม ส่วนที่ใช้เป็นยา  เปลือกและน้ำของลูกมานาว ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา   ช่วงผลสุก รสและสรรพคุณยาไทย  เปลือกผล รสขม ช่วยขับลม น้ำมะยาวรสเปรี้ยวจัดเป็นยาขับเสมหะ เมื่อก่อนตามชนบทเมื่อเด็กหกล้มหัวโน จะใช้น้ำมะนาวผสมกับดินสอพอง โปะบริเวณที่...

ขมิ้นชัน แก้โรคกระเพาะอาหาร

ขมิ้นชัน : Curcuma longa Linn. (Zingiberaceae) ส่วนที่ใช้ : เหง้า เวลาเก็บ  อายุ 7-9 เดือน สารสำคัญและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา : เหง้าขมิ้นมีน้ำมันหอมระเหยประมาณร้อยละ 2-6 ประกอบไปด้วยสารหลายชนิด เช่น Turmerone, Zingiberene, Borneol เป็นต้น และมีสารสีเหลืองส้มคือเคอร์คิวมิน (Curcumin) ขมิ้นชันมีฤทธิ์ป้องกันการเกิดแผลในกระเพาะ มีฤทธิ์ลดการอักเสบ ขับน้ำดี และฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อเรียบ สารเคอร์คิวมินมีฤทธิ์ป้องกันแผลในกระเพาะโดยการกระตุ้นการหลั่ง mucin ซึ่งเป็นเยื่อเมือกมาเคลือบแผลในกระเพาะ ขนาดและวิธีใช้ : เหง้าสดตากแห้ง บดเป็นผง ให้ละเอียด ผสมกับน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอนหรือบรรจุแคปซูล...

ขมิ้นชัน แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ และแน่นจุกเสียด

ขมิ้น ชื่อท้องถิ่น : ขมิ้น (ทั่วไป) , ขมิ้นแกง , ขมิ้นหยวก , ขมิ้นหัว (เชียงใหม่) ขี้มิ้น , หมิ้น (ภาคใต้) , ตายอ (กะเหรี่ยง – กำแพงเพรช) , ละยอ (กะเหรี่ยง – แม่ฮ่องสอน) ลักษณะของพืช : พืชล้มลุกที่มีเหง้าอยู่ใต้ดิน  เนื้อในของเหง้าขมิ้นสีเหลืองเข้มจน สีแสดจัด  มีกลิ่นหอมเฉพาะตัวใบรูปเรียวยาว  ปลายแหลม  คล้ายใบพุทธรักษา  มีก้านช่อแทงจากเหง้าโดยตรง  ดอกมีสีขาวอมเหลือง  มีกลีบประดับสีเขียวอมชมพู ส่วนที่ใช้เป็นยา เหง้าสดและแห้ง ...

กล้วยน้ำว้า แก้อาการท้องเสีย

กล้วยน้ำว้า : Musa sapientum Linn. ส่วนที่ใช้ : ลูกดิบ หรือลูกห่าม สารสำคัญและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา  ผลกล้วยมีสารแทนนิน และกรดอินทรีย์อีกหลายชนิด สารสกัดจากกล้วยมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อราและแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุให้เกิดหนอง สารแทนนินช่วยรักษาอาการท้องเสีย ขนาดและวิธีใช้ : รับประทานครั้งละ ครึ่งผล-หนึ่งผล หรือใช้กล้วยน้ำว้าดิบฝานเป็นแว่นตากแดดให้แห้ง บดเป็นผง ชงน้ำดื่มครั้งละครึ่งผลถึงหนึ่งผล หรือบดเป็นผงปั้นเป็นยาลูกกลอนรับประทานครั้งละ 4 เม็ด วันละ 4 ครั้ง ก่อนอาหารและก่อนนอน

ฟ้าทะลายโจร แก้อาการท้องเสีย

ฟ้าทะลายโจร : Andrographis paniculata Wall.ex Nees. ส่วนที่ใช้ : ใบและลำต้น สารสำคัญและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา  สารสำคัญที่ออกฤทธิ์คือสารกลุ่ม Lactone เช่น andrographolide, deoxy-andrographolide, neoandrographolide, dehydroandrographolide เป็นต้น ฟ้าทะลายโจรสามารถยับยั้งเชื้อแบคทีเรียซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดหนองได้ แบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของโรคท้องร่วง และโรคทางเดินหายใจ ขนาดและวิธีใช้ : ใบฟ้าทะลายโจรมีวิธีใช้ 2 วิธีคือ ยาลูกกลอน นำใบสดล้างให้สะอาด ผึ่งลมให้แห้ง บดเป็นผงให้ละเอียดปั้นกับน้ำผึ้งเป็นลูกกลอน เก็บไว้ในขวดแห้งมิดชิด รับประทานครั้งละ 1.5 กรัมวันละ 4 ครั้ง ก่อนอาหารและก่อนนอน ...

บอระเพ็ด แก้อาการเบื่ออาหาร

บอระเพ็ด : Tinospora crispa (L.) Miers ex Hook ส่วนที่ใช้ : เถาหรือลำต้นสด ขนาดและวิธีใช้ : เป็นยาช่วยเจริญอาหาร โดยใช้เถาหรือต้นสด ครั้งละ 2 คืบครึ่ง ตำคั้นเอาน้ำดื่ม หรือต้มกับน้ำ โดยใช้น้ำ 3 ส่วน ต้มเคี่ยวให้เหลือ 1 ส่วน ดื่มก่อนอาหารวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น หรือเวลามีอาการหรืออาจใช้ดองน้ำผึ้ง หรือปั้นเป็นลูกกลอน

มะเกลือ ฆ่าพยาธิลำไส้

มะเกลือ : Diospyros mollis Griff. ส่วนที่ใช้ : ผลดิบสด สารสำคัญและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา : ผลดิบมีสาร Diospyrol diglucoside ชื่อว่า Tetrahydroxy dimethylbinapthalene เป็นสารที่ละลายน้ำได้ ไม่ดูดซึมในกระเพาะอาหารและลำไส้ พยาธิกินจะทำให้ตายได้ สารนี้เมื่อถูกออกซิไดซ์ในสารละลายที่เป็นด่าง จะเปลี่ยนเป็นสารประกอบสีดำ ซึ่งมีพิษต่อประสาทตา การใช้จึงต้องระมัดระวัง  ขนาดและวิธีใช้ : ผลดิบสด (ผลแก่มีสีขาว ผลสุกสีเหลือง หรือผลสีดำห้ามใช้)ได้ผลดีสำหรับพยาธิปากขอ และพยาธิเส้นด้าย โดยใช้ผลสดสีเขียวไม่ช้ำไม่ดำจำนวนเท่าอายุของคนไข้ (1 ปี ต่อ 1 ผล)...

ทับทิม แก้อาการท้องเสีย

ทับทิม : Punica granatum Linn. ส่วนที่ใช้ : เปลือกผลแห้ง สารสำคัญและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา  เปลือกผลมีแทนนินประมาณ 22-25 % กรด gallotanic 28 % สารดังกล่าวนี้มีฤทธิ์รักษาอาการท้องเดินได้ ขนาดและวิธีใช้ : เปลือกทับทิมใช้เป็นยาแก้ท้องเดินและบิด มีวิธีใช้คือใช้เปลือกผลแห้งประมาณ 1 ใน 4 ของผล ฝนกับน้ำปูนใสให้ข้นๆ รับประทานครั้งละ 1-2 ช้อนแกง หรือต้มกับน้ำปูนใสแล้วดื่มน้ำที่ต้มก็ได้

ขี้เหล็ก แก้อาการท้องผูก

ขี้เหล็ก : Cassia siamea Britt. ส่วนที่ใช้ : ใบอ่อนและดอก สารสำคัญและฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา : ในใบอ่อนและดอกมีสาร Barakol ซึ่งเป็นสารจำพวก Chromone ในใบพบสารแอนทราควิโนนหลายชนิด เช่น Rhein, Sennoside, Chrysophanol, Aloe-emodin เป็นต้น ใบมีฤทธิ์เป็นยาระบาย และสารสกัดจากใบด้วยแอลกอฮอล์มีฤทธิ์สงบประสาท ทำให้นอนหลับดี ขนาดและวิธีใช้ : ใช้ใบขี้เหล็ก 4-5 กำมือต้มเอาน้ำดื่ม ก่อนอาหารหรือเวลามีอาการขี้เหล็กนอกจากจะจะมีสรรพคุณเป็นยาระบายแล้ว ยังมีสรรพคุณช่วยลดอาการนอนไม่หลับได้อีกด้วย แต่ได้มีข่าวเกี่ยวกับตำรับยาขี้เหล็กว่าได้ถูกถอนออกจากบัญชียา       เนื่องจากพบผลข้างเคียงว่า จะรบกวนการทำงานของตับ หากรับประทานติดต่อกัน เป็นระยะเวลานานแต่ในใบขี้เหล็กสามารถรับประทานเป็นอาหารได้โดยไม่เกิด อันตราย เช่น แกงขี้เหล็ก...

ข่อย แก้อาการปวดฟัน

ข่อย : Streblus asper Lour. ส่วนที่ใช้ : เปลือกต้นสด ขนาดและวิธีใช้ : ใช้เปลือกต้นสดขาดประมาณ 1 ฝ่ามือ สับเป็นชิ้นต้มกับน้ำพอควรใส่เกลือเล็กน้อย ต้มนาน 10-15 นาที เอาน้ำมาอมบ่อยๆ