ว่านน้ำ

ราก เป็นยาแก้ปวดท้อง ธาตุเสีย บำรุงธาตุ แก้จุก ขับลมในลำไส้ (รับประทานมาก ทำให้อาเจียน แต่มีกลิ่นหอม รับประทานน้อย) ปรุงลงในยาขมต่างๆ ทำให้ระงับอาการปวดท้องได้ดี ในว่านน้ำมีสารชนิดหนึ่งเรียกว่า อาโกริน (acorine) มีรสขมและแอลคาลอยด์ คาลาไมท์ อยู่ในนี้เป็นยาแก้บิด เป็นยารักษาบิดของเด็ก (คือมูกเลือด) และหวัดลงคอ (หลอดลมอักเสบ) ได้อย่างดี เป็นยาขับเสมหะอย่างดี ชาวอินเดียใช้ฉีกเป็นชิ้นเล็กๆ เคี้ยว 2-3 นาที แก้หวัดและเจ็บคอ และใช้ปรุงกับยาระบายเพื่อเป็นยาธาตุด้วยในตัว เป็นยาแก้เส้นกระตุก แก้หืด ขับเสมหะ แก้ปวดศีรษะ แก้ Hysteria...

ข่า

ข่า เป็นพืชจำพวกเหง้า ข่าที่ใช้กันมีอยู่หลายพันธุ์ เช่น ข่าหยวก มีเหง้าขนาดใหญ่ หน่อโคนก้านใบและโคนกาบใบสีขาว เหมาะสำหรับทำเป็นอาหาร รสไม่เผ็ดร้อนมากเกินไป, ข่าตาแดง เหง้าเล็กกว่าข่าหยวก หน่อ และโคนใบกาบสีแดง โคนก้านใบสีน้ำตาลอมแดง และ ข่าป่า ซึ่งมีหลายชนิด เหง้า รสเผ็ดร้อนขม แก้ปวดท้อง จุกเสียดแน่น ขับลมให้กระจาย แก้ฟกบวม แก้พิษ แก้บิด แก้ตกโลหิต แก้ลมป่วง แก้กลากเกลื้อน ขับน้ำคาวปลา แก้สันนิบาตหน้าเพลิง ตำกับมะขามเปียกและเกลือ ให้สตรีรับประทานหลังคลอด ขับเลือดน้ำคาวปลา ขับรก ใบ รสเผ็ดร้อน ฆ่าพยาธิ...

ข้าวเย็นเหนือ

ข้าวเย็นเหนือ เป็นพืชจำพวกหัว ไม้เถาขนาดเล็ก ใบรูปไข่ยาวหนา เปลือกและเนื้อในหัว สีแดง เกิดอยู่ทั่วไปในประเทศไทย มีหลายชนิด หัว รสมันกร่อยหวานเล็กน้อย แก้ประดง คุดทะราด แก้น้ำเหลืองเสีย แก้เส้นเอ็นพิการ แก้กามโรคเข้าข้อออกดอก ฝีแผลเน่าเปื่อยพุพอง เม็ดผื่นคัน ดับพิษในกระดูก แก้ปัสสาวะพิการ แก้อักเสบในร่างกาย

ว่านสากเหล็ก

ราก  รับประทานเป็นยาชักมดลูก เช่น คลอดบุตรใหม่ๆ มดลูกลอย เพราะความอักเสบ เนื่องจากความเคลื่อนไหวของมดลูกจากที่เดิมให้เป็นปกติ แก้มดลูกอักเสบ ชักมดลูกให้เข้าอู่หลังคลอด

ขมิ้นชัน

ขมิ้นชัน เป็นพืชจำพวกเหง้า เหง้า รสฝาดหวานเอียน แก้ไข้เพื่อดี คลั่งเพ้อ แก้ไข้เรื้อรัง ผอมเหลือง แก้โรคผิวหนัง  แก้เสมหะและโลหิต  แก้ท้องร่วง สมานแผล แก้ธาตุพิการ ขับผายลม  แก้ผื่นคัน ขับกลิ่นและสิ่งสกปรกในร่างกาย คุมธาตุ รักษาแผลในกระเพาะอาหาร น้ำคั้นจากเหง้าสด หยอดตา  แก้ตาบวม ตาแดง ทาแก้แผลถลอก แก้โรคผิวหนังผื่นคัน ลดการอักเสบ ทำให้ผิวพรรณผุดผ่อง ผงขมิ้น เคี่ยวกับน้ำมันพืช  ใส่แผลสด  ผสมน้ำทาผิว แก้เมล็ดผดผื่นคัน ขมิ้นสด ตำผสมกับดินประสิวเล็กน้อย  ผสมน้ำปูนใส พอกบาดแผล  และแก้เคล็ดขัดยอก เผาไฟ โคลกผสมน้ำปูนใสรับประทาน...

หัวกลอย

หัว รสเมาเบื่อ กัดเถาดานในท้อง หุงน้ำมันใส่แผล กัดฝ้ากัดหนอง มีพิษ ทำให้อาเจียน มึนงง

กะทือ

กะทือ เป็นพืชจำพวกเหง้า ไม้ล้มลุก ใบรูปหอกขอบขนานยาว ปลายมนแหลม ดอกช่อทรงกรวยใบประกอบสีแดง เหง้า รสขมขื่นปร่า บำรุงน้ำนมให้บริบูรณ์ แก้ปวดมวนในท้อง แก้บิด ขับผายลม ขับปัสสาวะ หมกไฟฝนกับน้ำปูนใสรับประทาน แก้บิดปวดเบ่ง แก้เสมหะเป็นพิษ แก้แน่นหน้าอก กล่อมอาจม ขับน้ำย่อยให้ลงสู่ลำไส้ แก้จุกเสียด ราก รสขมขื่น แก้ไข้ตัวเย็น ต้น รสขมขื่น เจริญอาหาร ใบ รสขมขื่น ขับเลือดเน่าในมดลูก ขับน้ำคาวปลา ดอก รสขมขื่น แก้ไข้เรื้อรัง ไข้ตัวเย็น ไข้จับสั่น แก้ผอมเหลือง เกสร รสเฝื่อนปร่า แก้ลม บำรุงธาตุ

ว่านมหากาฬ

หัว รับประทานแก้พิษอักเสบ ดับพิษกาฬ พิษร้อน แก้ไข้พิษเซื่องซึม แก้เริม

ว่านหอมแดง

หัว รสร้อน ขับลมในกระเพาะอาหารและลำไส้ หรือตำผสมกับเหง้าเปราะหอมสุมหัวเด็ก แก้หวัดคัดจมูกในเด็ก เป็นยาขับปัสสาวะ ยาระบาย ทำให้อาเจียน แก้บิด และอาการอักเสบของริดสีดวงทวาร

ว่านกีบแรด

หัว แก้ไข้กาฬ กาฬมูตร พิษกำเดา พิษฝีกาฬ ฝีหัวคว่ำ รักษาแลในปากและคอ น้ำหลายเหนียว เข้ายาซางเด็กและพิษไข้ รักษาโรคตา