รากช้าพลู

สรรพคุณช้าพลู : ราก รสร้อน ขับเสมหะ บำรุงธาตุ ขับลมในลำไส้ ทั้งต้น รสเผ็ดร้อน ขับเสมหะ แก้ท้องอืดเฟ้อ ช่วยเจริญอาหาร แก้ไอ แก้หวัด ใบ รสเผ็ดร้อน เป็นยาขับลม ช่วยเจริญอาหาร ทำให้เลือดลมซ่าน ขับเสมหะ แก้เบาหวาน ราก ผล และใบ ทำให้ร่างกายอบอุ่น แก้ท้องอืดเฟ้อ ขับลมในลำไส้ ช่วยย่อยอาหาร รักษาอาการปวดกระเพาะเนื่องจากความเย็นพร่องในธาตุ แก้ธาตุน้ำพิการ แก้ไอเย็น ขับเสมหะ แก้บวมน้ำ แก้ไข้จับสั่น แก้ปวดฟัน ปวดกระดูกเนื่องจากลมชื้นติดเกาะ แก้ฟกช้ำ ใช้ภายนอก...

เปราะหอม

สรรพคุณ : เปราะหอมขาว ดอก แก้เด็กนอนสะดุ้งผวา ร้องไห้ตาเหลือก ตาช้อนดูหลังคา ต้น ขับเลือดเน่าของสตรี ใบ ใช้ปรุงเป็นผักรับประทานได้ หัว แก้โลหิต ซึ่งเจือด้วยลมพิษ ปรุงเป็นเครื่องเทศสำหรับแกง สุมศีรษะเด็ก แก้หวัด คัดจมูก รับประทานขับลมในลำไส้

กระชาย

กระชาย : หัวละแอน (เหนือ), ขิงแดง, ขิงทราย (อีสาน) เป็นพืชจำพวกเหง้า ไม้ล้มลุกขนาดเล็ก ใบรูปใบพาย ก้านใบยาว มีลำต้นใต้ดิน มีรากเก็บหารเรียกว่านมกระชาย เหง้า  รสเผ็ดร้อนขม แก้โรคอันเกิดในปาก แก้มุตกิด แก้ลมอันบังเกิดแก่กองหทัยวาต แก้ปากเปื่อย ปากแตกเป็นแผล ขับระดูขาว แก้ใจสั่น แก้ปวดมวนในท้อง แก้บิดมูกเลือด แก้ปวดเบ่ง รักษาลำไส้อักเสบ บำรุงกำลัง ราก (นมกระชาย) รสเผ็ดร้อนขม  แก้กามตายด้าน ทำให้กระชุ่มกระชวย บำรุงความกำหนัด มีสรรพคุณคล้ายโสม

ไพล

เหง้า รสฝาดขื่นเอียน ขับระดู แก้เหน็บชา แก้ปวดท้อง แก้บิดมูกเลือด ขับลม แก้ท้องเสีย แก้ลำไส้อักเสบ ขับเลือดร้าย แก้มุตกิดระดูขาว แก้อาเจียน แก้ปวดฟัน แก้อาเจียนเป็นโลหิตแก้เด็กเป็นไข้สูง ตัวสั่นตาเหลือก แก้เคล็ดขัดยอก ข้อเท้าแพลง แก้โรคผิวหนัง แก้ฝี ทาเคลือบแผล ป้องกันการติดเชื้อ ดูดหนอง สมานแผล แก้ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ  เป็นยาชาเฉพาะที่ สารสกัดด้วยอีเธอร์มีผลยับยั้งเชื้อแบคทีเรียหลายชนิด

รากขี้กาขาว

ขี้กาขาว เป็นพืชจำพวกเถาขนาดเล็ก มีหลายชนิด นิยมใช้พันธุ์พื้นบ้าน ชนิดผลกลม เกิดตามที่รกร้างว่างเปล่าทั่วไป ราก รสขม บำรุงร่างกาย บดเป็นผงรับประทาน แก้ตับหรือม้ามโต รากสด ตำผสมน้ำมันทาแก้โรคเรื้อน ใบ รสขม ตำสุมกระหม่อมเด็ก แก้หวัดคัดจมูก เถา รสขม บำรุงน้ำดี ดับพิษเสมหะและโลหิต ชำระเสมหะให้ตก ฆ่าเลือดไรหิดเหา ดอก รสขม บำรุงกำลัง ลูก รสขม ถ่ายพิษตานซาง ขับพยาธิ ถ่ายเสมหะ แก้ตับปอดพิการ

รากคนทา

คนทา เป็นพืชจำพวกต้น ราก รสขมเฝื่อน แก้ไข้เหนือ ไข้พิษ ไข้กาฬ ไข้ตักศิลา แก้ไข้เส้น กระทุ้งพิษไข้หัว แก้ไข้ทุกชนิด ทั้งต้น รสขมเฝื่อน แก้ไข้ทุกชนิด แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้บิด ท้องเสีย กิ่งก้าน รสขมเฝื่อน ใช้สีฟัน รักษาฟัน

ขมิ้นอ้อย

ขมิ้นอ้อย เป็นพืชจำพวกเหง้า เหง้า รสฝาดเฝื่อน แก้ครั่นเนื้อครั่นตัว สมานลำไส้ แก้ระดูขาว ขับปัสสาวะ ตำพอกแก้ฟกบวม แก้อักเสบ แก้โลหิตเป็นพิษ แก้ลม แก้มะเร็งปากมดลูก มะเร็งในรังไข่ มะเร็งปอด มะเร็งตับ มะเร็งต่อมไทรอยด์ มะเร็งต่อมน้ำเหลือง เนื้องอกธรรมดาของกล้ามเนื้อมดลูก รักษาอาการเลือดคั่ง เลือดลมไหวเวียนไม่สะดวก รักษาระดูมาไม่ปกติ ตำผสมกับการบูรเล็กน้อย ดองน้ำฝนกลางหาว รินเอาน้ำหยอดตา แก้ตาแดง ตาแฉะ ตามัว ใบ รสเฝื่อน ขับปัสสาวะ แก้ช้ำบวม

กระวาน

กระวาน : กระวานโพธิสัตว์, กระวานจันทร์, กระวานขาว, กระวานแดง, กระวานดำ, กระวานไทย เป็นพืชจำพวกเหง้า ไม้ล้มลุก ใบเดี่ยวรูปใบพายยาว ๑๕-๒๕ ซม. กาบอักกันแน่นคล้ายลำต้น สูงประมาณ ๒ ม. ดอกช่อทรงกรวยตั้ง งอกจากเหง้าใต้ดิน มีหลายพันธุ์นิยมใช้กระวานแดงและกระวานดำทำยา กระวานขาวใช้ทำเครื่องเทศ ลูก รสเผ็ดร้อนหอม ขับเสมหะ ขับโลหิต ขับลม บำรุงธาตุ กระจายเลือดและลมให้ซ่าน ผสมยาถ่ายอื่นๆ ป้องกันไม่ให้จุกเสียดและไซ้ท้อง นำลูกมาแช่ในแอลกอฮอล์ ได้น้ำยาสีแดง รับประทานบำรุงธาตุ แก้ธาตุพิการ อาหารไม่ย่อย...

กรุงเขมา

กรุงเขมา เป็นพืชจำพวกเครือ ขนาดเล็ก ใบเดี่ยว รูปหัวใจก้นปิด ผิวมีขนสีขาวปกคลุม ราก รสเย็นหอมสุขุม แก้ไข้ แก้ดีรั่ว ดีล้น ดีซ่าน เป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงอวัยวะเพศให้แข็งแรง แก้ลม โลหิต และกำเดา แก้โรคตา ขับปัสสาวะ แก้อาการบวมน้ำ แก้ทางเดินปัสสาวะอักเสบ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ มีฤทธิ์เท่ากับ d-tubocurarine ใบ รสเย็น ใช้ทาแก้โรคผิวหนัง หิด

แฝกหอม

ราก รสหอม ทำให้ดวงจิตชุ่มชื่น ขับลมในลำไส้ ให้หาวเรอ แก้ปวดท้อง จุกเสียดแน่นอืด แก้ไข้เพื่อลม ขับปัสสาวะ