ว่านน้ำ

ราก เป็นยาแก้ปวดท้อง ธาตุเสีย บำรุงธาตุ แก้จุก ขับลมในลำไส้ (รับประทานมาก ทำให้อาเจียน แต่มีกลิ่นหอม รับประทานน้อย) ปรุงลงในยาขมต่างๆ ทำให้ระงับอาการปวดท้องได้ดี ในว่านน้ำมีสารชนิดหนึ่งเรียกว่า อาโกริน (acorine) มีรสขมและแอลคาลอยด์ คาลาไมท์ อยู่ในนี้เป็นยาแก้บิด เป็นยารักษาบิดของเด็ก (คือมูกเลือด) และหวัดลงคอ (หลอดลมอักเสบ) ได้อย่างดี เป็นยาขับเสมหะอย่างดี ชาวอินเดียใช้ฉีกเป็นชิ้นเล็กๆ เคี้ยว 2-3 นาที แก้หวัดและเจ็บคอ และใช้ปรุงกับยาระบายเพื่อเป็นยาธาตุด้วยในตัว เป็นยาแก้เส้นกระตุก แก้หืด ขับเสมหะ แก้ปวดศีรษะ แก้ Hysteria...

ชิงชี่

ราก รสขมขื่น แก้โรคที่เกิดในท้อง ขับลมภายในให้ซ่านออกมา แก้ไข้ร้อนภายในทุกชนิด แก้ไข้เพื่อดีและโลหิต ไข้พิษ ไข้กาฬ แก้โรคตา ทั้งต้น รสขื่นปร่า ตำพอกแก้ฟกช้ำ บวม แก้ไข้ ขับน้ำเหลืองเสีย ใบ รสเฝื่อนเมา เข้ายาอาบ แก้โรคผิวหนัง รักษาประดง ใบต้มดื่ม แก้โรคผิวหนัง แก้สันนิบาต ไข้ฝีกาฬ แก้ตะคริว ใบเผาเอาควันสูดแก้หลอดลมอักเสบ ไข้พิษ ฝีกาฬ ไข้สันนิบาต รากและใบ แก้หืด แก้เจ็บในทรวงอก เป็นยาระงับความร้อน กระทุ้งพิษไข้ออกหัด อีสุกอีใส ตำพอกแก้ฟกช้ำบวม ดอก รสขื่นเมา...

รากขี้กาแดง

ขี้กาแดง เป็นพืชจำพวกเถา มีหลายชนิด ใบรูปหัวใจ ผลกลมโตกว่าไข่เป็ด เมื่อสุกสีส้มแดง เก็บผลที่ยังไม่แก่มาย่างไฟให้แห้งใช้ทำยา ใบ รสขม ตำพอกฝี ทาแก้โรคผิวหนังอักเสบ ตำคั้นเอาน้ำให้เด็กกิน แก้ท้องเสีย หัว รสขม บำรุงหัวใจ แก้ม้ามย้อย ตับโต หรืออวัยวะในช่องท้องบวมโต ราก รสขม บำรุงน้ำดี แก้ไข้ ดับพิษไข้ แก้ปวดศีรษะ แก้จุกเสียด บดทา ฝีฝักบัว แก้ตับโต ม้ามย้อย อวัยวะในช่องท้องบวมโต ลูก รสขม บำรุงน้ำดี แก้พิษเสมหะและโลหิต ถ่ายพิษเสมหะให้ตก แก้พิษตานซาง แก้ตานขโมยขับพยาธิ เป็นยาถ่าย...

กระดาดแดง

กระดาดแดง : เมาะแดง (ปัตตานี), หัวชะออกแดง, ออกดิบ (ใต้), กะเอาะแดง เป็นพืชจำพวกเหง้า หัว รสคันเมา หุงน้ำมันสามนแผล ผสมทำยากัดฝ้าหนอง

ดองดึง

ดองดึง เป็นพืชจำพวกหัว หัว รสร้อนเมา แก้โรคเรื้อนคุดทะราด แก้โรคปวดข้อ (gout) แก้กามโรค แก้พิษแมลง สัตว์กัดต่อย ขับผายลม หัวสด ตำพอกหรือทาแก้ปวดข้อ แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย ตำผสมทำยาประคบ แก้ปวดข้อ (gout) แก้ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อ แก้ข้ออักเสบฟกบวม หัวแห้ง ปรุงเป็นยารับประทาน รักษาโรคเรื้อน มะเร็งคุดทะราด โรคปวดข้อ แก้กามโรค ขับผายลม เป็นยาอันตราย จะต้องใช้ในปริมาณน้อย ถ้าเกินขนาดอาจเกิดพิษได้ ราก รสเมาร้อน แก้ลมจุกเสียด แก้เสมหะ แก้โรคผิวหนัง แก้ปวดข้อ...

พญารากขาว

พญารากขาว เป็นพืชขำพวกต้นขนาดใหญ่ ราก รสขม บำรุงธาตุ เจริญอาหาร แก้อ่อนเพลียชูกำลังคนฟื้นไข้

ว่านนางคำ

เหง้า รสฝาดร้อนหอม ฝนทาหรือพอก แก้ผดผื่นคัน แก้ฟกช้ำปวดบวม ต้มหรือบดรับประทาน ขับลมในลำไส้ แก้ปวดท้อง แก้ลงท้อง แก้โรคแผลในกระเพาะอาหาร แก้โรคหนองในเรื้อรัง

กระวาน

กระวาน : กระวานโพธิสัตว์, กระวานจันทร์, กระวานขาว, กระวานแดง, กระวานดำ, กระวานไทย เป็นพืชจำพวกเหง้า ไม้ล้มลุก ใบเดี่ยวรูปใบพายยาว ๑๕-๒๕ ซม. กาบอักกันแน่นคล้ายลำต้น สูงประมาณ ๒ ม. ดอกช่อทรงกรวยตั้ง งอกจากเหง้าใต้ดิน มีหลายพันธุ์นิยมใช้กระวานแดงและกระวานดำทำยา กระวานขาวใช้ทำเครื่องเทศ ลูก รสเผ็ดร้อนหอม ขับเสมหะ ขับโลหิต ขับลม บำรุงธาตุ กระจายเลือดและลมให้ซ่าน ผสมยาถ่ายอื่นๆ ป้องกันไม่ให้จุกเสียดและไซ้ท้อง นำลูกมาแช่ในแอลกอฮอล์ ได้น้ำยาสีแดง รับประทานบำรุงธาตุ แก้ธาตุพิการ อาหารไม่ย่อย...

รากฟักข้าว

ฟักข้าว ป็นพืชจำพวกเถา ราก รสเบื่อเย็น ถอนพิษทั้งปวง ถอนพิษไข้ ขับเสมหะ แก้เข้าข้อ ปวดตามข้อ แช่น้ำสระผม แก้ผมร่วง ฆ่าเหา ใบ รสขมเย็น แก้ไข้ตัวร้อน ถอนพิษอักเสบ ตำพอกแก้ปวดหลัง แก้กระดูกเดาะ แก้ฝี แก้พิษ เมล็ด รสมันเมาเย็น ถ้าดิบเป็นพิษ คั่วให้กรอบรับประทานบำรุงปอด แก้ฝีในปอด แก้ไอ ขับปัสสาวะ แก้ท่อน้ำดีอุดตัน ใช้แทนเมล็ดแสลงใจ (โกฐกะกลิ้ง) ได้  

เปราะหอม

สรรพคุณ : เปราะหอมขาว ดอก แก้เด็กนอนสะดุ้งผวา ร้องไห้ตาเหลือก ตาช้อนดูหลังคา ต้น ขับเลือดเน่าของสตรี ใบ ใช้ปรุงเป็นผักรับประทานได้ หัว แก้โลหิต ซึ่งเจือด้วยลมพิษ ปรุงเป็นเครื่องเทศสำหรับแกง สุมศีรษะเด็ก แก้หวัด คัดจมูก รับประทานขับลมในลำไส้