วันอาทิตย์, มิถุนายน 25, 2017

เภสัชตำรับ

ชื่อยา รูปแบบยา มาตรฐานการใช้ยา (ขนาดรับประทาน) สรรพคุณ 1 ยาจันทลีลา ตอกเม็ด (เม็ดละ 1.5 กรัม) เด็ก ครั้งละ 1-2 เม็ด ผู้ใหญ่ ครั้งละ 3-5 เม็ด วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร แก้ไข้ แก้ตัวร้อน รับประทาน ทุก 4...

ยาชง

ยาชงเป็นรูปแบบหนึ่งที่เตรียมง่าย ส่วนใหญ่เป็นการใช้ยาสมุนไพรแห้ง และเติมน้ำร้อนเป็นตัวทำละลาย ข้ออีของยาชง คือ ดูดซึมง่าย มักมีกลิ่นหอม และรสชาติดี วิธีการเตรียมยา ยาชงส่วนใหญ่เป็นการนำส่วนของสมุนไพร เช่น ใบหญ้าหนวดแมว, ใบชุมเห็ดเทศ, กลีบรองดอกของกระเจี๊ยบมาล้างให้สะอาดและผึ่งลมให้แห้ง (บางอย่างนำไปคั่วหรือย่างไฟ) เติมน้ำเดือดลงในสมุนไพรแห้งนั้น ทิ้งไว้ประมาณ 3 – 5 นาทีก็ใช้ได้ อย่าทิ้งยาชงไว้นานเกินไป จะทำให้สรรพคุณ กลิ่น และรสของยาเปลี่ยนแปลงไป

ยาต้ม

ยาต้มเป็นรูปแบบการปรุงยาสมุนไพรที่ใช้มานาน เป็นการใช้น้ำเป็นตัวทำละลายยาสมุนไพร ข้อดีของยาต้ม คือ ดูดซึมง่าย ออกฤทธิ์เร็ว วิธีการเตรียมง่ายและสะดวก มีข้อเสีย คือ รสชาติและกลิ่นอาจรับประทานยากสำหรับบางคน และยาต้มเก็บไว้ไม่ได้นานขึ้นราง่าย ถ้าต้องการเก็บไว้จะต้องใช้สารกันบูด วิธีการเตรียมยาต้ม 1. น้ำและภาชนะ น้ำที่ใช้ต้มยาควรเป็นน้ำสะอาด ใส ไม่มีกลิ่น รส ปริมาณยาโดยปกติจะใส่น้ำพอท่วมยา ภาชนะที่ใช้ต้มยาควรเป็นหม้อดินเผา หรือหม้อเคลือบ ไม่ควรใช้ภาชนะที่เป็นโลหะ เช่น เหล็ก เพราะจะทำให้สารแทนนินซึ่งจะมีผลต่อฤทธิ์ของยาได้ 2....

การฆ่าฤทธิ์ การฆ่า การสะตุ

การฆ่าฤทธิ์ (การฆ่าป หรือ การสะตุ หมายถึง การทำให้ยาตัวนั้นๆ มีฤทธิ์อ่อนลง หรือฆ่าพิษซึ่งเราไม่ต้องการให้อ่อนลง หรือให้เสื่อมฤทธิ์ไป เช่น 1. การฆ่าฤทธิ์ชาดก้อน (การฆ่าชาดก้อน) 2. การฆ่าฤทธิ์รงค์ทอง (การฆ่ารงค์ทอง) 3. การฆ่าฤทธิ์ชะมดเช็ด (การฆ่าชะมดเช็ด) 4. การสะตุน้ำประสานทอง 5. การสะตุสารส้ม 6. การสะตุเกลือ (การฆ่าฤทธิ์ มักเป็นตัวยาที่มีฤทธิ์แรงมาก หรือมีพิษมาก) การฆ่าฤทธิ์ชาดก้อน (การฆ่าชาดก้อน) วัตถุส่วนประกอบ และอุปกรณ์ 1. ชาดก้อนนำมาบดให้ละเอียด...

ยาประคบ (ลูกประคบ)

ยาประคบ (ลูกประคบ) วัตถุส่วนประกอบ 1. ไพลสด 2 ส่วน 2. ผิวมะกรูดสด 1 ส่วน 3. ตะไคร้สด 1 ส่วน 4. ใบมะขามสด 1 ส่วน 5. ขมิ้นอ้อยสด 1 ส่วน 6. พิมเสน 10 ส่วน 7. การบูร 10 ส่วน ขั้นตอนการทำ 1. นำสมุนไพรข้อ...

ยาดมส้มโอมือ

วัตถุส่วนประกอบ 1. ยาหอมบำรุงหัวใจ 2 ส่วน 2. ยาหอมห้าเจดีย์ 2 ส่วน 3. ผิวมะกรูดแห้ง (บดหยาบ) 4. เปลือกสมุลแว้ง (บดหยาบ) 5. เปลือกอบเชยเทศ (บดหยาบ) 6. ส้มมือแห้ง (บดหยาบ) 7. ชะมดเช็ด 8. พิมเสน 9. เมนทอล ขั้นตอนการทำ ผสมข้อ 1 และ 2 เข้าด้วยกัน แล้วนำข้อ...

ยาน้ำ (ยาธาตุอบเชย)

ยาน้ำ (ยาธาตุอบเชย) วัตถุส่วนประกอบ 1. กระวาน 50 กรัม 2. กานพลู 50 กรัม 3. สมุลแว้ง 50 กรัม 4. อบเชยเทศ 50 กรัม 5. ชะเอมเทศ 50 กรัม 6. การบูร 10 กรัม 7. เมนทอล 5 กรัม 8. น้ำ...

ยาเข้าน้ำมัน (น้ำมันไพล)

ยาเข้าน้ำมัน (น้ำมันไพล) วัตถุส่วนประกอบ 1. ไพลสด 30 กิโลกรัม 2. น้ำมันมะพร้าว 2 ลิตร (หรือใช้น้ำมันพืชอื่นๆ) 3. เมนทอล 50 กรัม 4. น้ำมันระกำ 600 ซีซี 5. น้ำมันเขียว 100 ซีซี 6. น้ำมันยูคาลิปตัส 100 ซีซี 7. ชินนามอน 20 ซีซี 8....

การสุมยา

การสุมยา คือ การนำยาที่ได้ปรุงเป็นตำรับแล้ว มาใส่รวมกันในหม้อดินปิดฝาหม้อให้มิดชิด นำไปสุมไฟร้อนจัด (สุมไฟด้วยฟืน) จนยากลายเป็นสีดำ (เป็นถ่านสีดำ) ขั้นตอนการสุมยา นำยามหานิลที่ได้ปรุงเป็นตำรับแล้ว แยกตัวยาที่เป็นแก่น ลูก ราก ใบ ออกเป็นประเภทๆ สับยาเป็นชิ้นเล็กๆ เอาใบทองหลางใบมน คั่วในกระทะจนเกรียม เก็บใส่ภาชนะไว้ (ไม่ต้องสุม) นำยาที่สับแล้วพวกแก่นไม้ รากไม้ และลูกมะกอก ใส่ลงในหม้อดินก่อน และใส่ยาอื่นๆ...

การเคลือบยาเม็ดด้วยน้ำตาล (Sugar coating)

วัตถุประสงค์ของการเคลือบยาเม็ด เพื่อ กลบรส สี หรือกลิ่นที่ไม่น่ารับประทานของยาเม็ด ป้องกันตัวยาหรือสารสำคัญไม่ให้เสื่อมสลายเร็ว ให้เม็ดยามีรูปกลมมนสะดวกในการกลืน ความสวยงามของเม็ดยา ทำให้น่ารับประทาน แยกตัวยาสองชนิดที่ไม่เข้ากัน โดยชนิดหนึ่งเป็นยาเม็ดแกน ส่วนอีกชนิดหนึ่งเป็นส่วนที่เคลือบข้างนอก ควบคุมการออกฤทธิ์ของยาเม็ด อันเนื่องมาจากการระคายเคือง เช่น ยาสหัศธารา ระคายเคืองต่อหลอดอาหาร และกระเพาะอาหาร หรืออาจเนื่องจากต้องการให้ออกฤทธิ์ที่ลำไส้ เช่น ยาริดสีดวงทวาร วัตถุส่วนประกอบ 1. ยาเม็ดลูกกลอน 2. แป้งทัลคัม 3....