วันเสาร์, พฤษภาคม 27, 2017
ยาสมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ยาสมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

กระทรวงสาธารณสุขได้ตระหนักถึงความสำคัญของการพัฒนาสมุนไพร  โดยมีการร่างเป็นนโยบายไว้เป็นแผนพัฒนาการสาธารณสุข  ฉบับที่  6  เพื่อให้บุคลากรสาธารณสุขในระดับต่างๆ  รวมถึงหมอพื้นบ้านแพทย์แผนโบราณ  ได้มีความรู้เรื่องสมุนไพรขั้นพื้นฐานเพื่อให้มีหลักในการศึกษาและเรียนรู้อย่างถูกต้อง  ให้เข้าใจถึงประโยชน์และข้อจำกัดของสมุนไพรต่างๆ  สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐานมีดังนี้กระชาย | กระวาน | กระเจี๊ยบแดง | กระเทียม | กล้วยน้ำว้า | กะทือ | กะเพรา | กานพลู | ขมิ้น | ขลู่ | ข่า | ขิง | ขี้เหล็ก | คูน | ชุมเห็ดเทศ | ชุมเห็ดไทย | ดีปลี | ตะไคร้ | ตำลึง | ทองพันชั่ง | ทับทิม | น้อยหน่า | บอระเพ็ด | บัวบก | ปลาไหลเผือก | ผักบุ้งทะเล | ฝรั่ง | พญายอ | พลู | ฟักทอง | ฟ้าทลายโจร | มะขาม | มะขามแขก | มะคำดีควาย | มะนาว | มะพร้าว | มะหาด | มะเกลือ | มะแว้งต้น | มะแว้งเครือ | มังคุด | ยอ | ย่านาง | ว่านหางจระเข้ | สะแก | สับปะรด | สีเสียดเหนือ | หญ้าคา | หญ้าหนวดแมว | อ้อยแดง | เทียนบ้าน | เพกา | เร่ว | เล็บมือนาง | เสลดพังพอน | แห้วหมู | ไพล

กระเทียม สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       หอมเทียม (เหนือ), กระเทียม หัวเทียม (ภาคใต้), กระเทียมขาว (อุดรธานี),หอมขาว(อุดรธานี), กระเทียม (กลาง), ปะเซวา (กะเหรี่ยง – แม่ฮ่องสอน)ลักษณะของพืช  พืชล้มลุก  มีลำต้นใต้ดิน  เรียกว่า  หัว  หัวมีกลีบย่อยหลายกลีบ         ติดกันแน่น  เนื้อสีขาว  มีกลิ่นฉุนเฉพาะ  บางครั้งในหนึ่งหัวมีกลีบเดียว  เรียก ...

กระวาน สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กระวานโพธิสัตว์ , กระวานจันทร์ (กลาง) ,กระวานดำ , กระวานแดง ,  กระวานขาว (กลาง ,  ตะวันออก)ลักษณะของพืชปลูกโดยการแยกหน่อ  ขึ้นในดินแทบทุกชนิด  เจริญได้ดีที่ชุ่มชื้นและเย็น  โดยเฉพาะใต้ร่มเงาไม้ใหญ่  ยังพบได้ในป่าที่มีความชื้นสูงทางภาคใต้ของประเทศไทย  เวลาปลูกจะแยกหน่อออกจากต้นแม่  ถ้ามีลำต้นติดมาให้ตัดเหลือประมาณ  1  คืบ  เพื่อลดการสูญเสียน้ำ นำหน่อไปชำในที่ชุ่มชื้น ...

กระเจี๊ยบแดง สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กระเจี๊ยบ , กระเจี๊ยบเปรี้ยว (ภาคกลาง) , ผักเก็งเค้ง , ส้มเก็งเค็ง (ภาคเหนือ) , ส้มตะเลงเคลง (ตาก) , ส้มปู (เงี้ยว – แม่ฮ่องสอน)ลักษณะของพืชกระเจี๊ยบเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก  สูงราว  3 – 6  ศอก  ลำต้นและกิ่งก้านมีสีม่วงแดง ...

กะทือ สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กะทือป่า , กะแวน , แฮวดำ (ภาคเหนือ) , เฮียวแดง (แม่ฮ่องสอน)ลักษณะของพืช   กะทือเป็นพืชที่พบได้ตามบ้านในชนบท  เป็นพืชล้มลุก  ฤดูแล้งจะลงหัว  เมื่อถึงฤดูฝน  จะงอกใหม่หัวมีขนาดใหญ่  และมีเนื้อในสีเหลืองอ่อน  กลิ่นหอม  ต้นสูง  3 – 6  ศอก  ใบเรียวยาว  ออกตรงข้ามกัน ...

กระชาย สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กะแอน , ระแอน (ภาคเหนือ) , ขิงทราย (มหาสารคาม) , ว่านพระอาทิตย์ (กรุงเทพฯ) , จี๊ปู , ชีฟู (ฉาน  –  แม่ฮ่องสอน) , เป๊าซอเร้าะ , เป๊าะสี่ (กะเหรี่ยง –...

กะเพรา สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กะเพราขาว , กะเพราแดง (กลาง) , กอมก้อ (เหนือ)ลักษณะของพืช  เป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็ก  โคนต้นที่แก่เป็นไม้ที่เนื้อแข็ง  ลำต้นและใบมีขนอ่อน  ใยมีกลิ่นหอมฉุนรูปร่างรี  ปลายใบและโคนใบแหลมหรือมนเล็กน้อย  ขอบใบหยัก  ดอกออกเป็นช่อ  ดอกย่อยออกรอบแกนกลางเป็นชั้นๆ  กะเพราปลูกเป็นพืชสวนครัวมีอยู่ทั่วไป  มีกะเพราขาวและกะเพราะแดง  กะเพราะขาวมีส่วนต่างๆเป็นสีเขียว  ส่วนกะเพราแดงจะมีส่วนต่างๆเป็นสีเขียวอมม่วงแดงส่วนที่ใช้เป็นยา  ใบสดหรือแห้งช่วงเวลาที่เก็บยา  เก็บใบสมบูรณ์เต็มที่  ไม่แก่หรืออ่อนจนเกินไปรสและสรรพคุณยาไทย  รสเผ็ดร้อน ...

กล้วยน้ำว้า สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กล้วยใต้ (ภาคเหนือ)ลักษณะของพืช  พืชล้มลุก  ลำต้นสูง  ลำต้นที่อยู่เหนือดินรูปร่างกลม  มีกาบใบหุ้มซ้อนกัน  ใบสีเขียวขนาดใหญ่  ก้านใบยาวและเห็นได้ชัดเจน  ดอกออกที่ปลายเป็นช่อ  ลักษณะห้อยลงยาว  1 – 2  ศอก  เรียกว่า  ปลี  มีดอกย่อยออกเป็นแผง  ผลจะติดกันเป็นแผงเรียกว่า  หวี  ซ้อนกันหลายหวีเรียกว่า  เครือส่วนที่ใช้เป็นยา  ลูกดิบ  หรือ ...

กานพลู สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       จันจี่ (ภาคเหนือ)ลักษณะของพืช  กานพลูเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ใบหนาเป็นมัน ถ้าเอาใบส่องแดดดู       จะเห็นจุดน้ำมันอยู่ทั่วไปออกดอกเป็นช่อขนาดเล็ก  ดอกสีแดงอมชมพูส่วนที่ใช้เป็นยา  ดอกกานพลูแห้งที่ยังมิได้สกัดเอาน้ำมันออก  และมีกลิ่นหอมจัดช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา   เก็บดอกตูมช่วงที่เปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีแดง  ช่วงเดือนมิถุนายนจนถึงเดือนกุมภาพันธ์รสและสรรพคุณยาไทย  รสเผ็ดร้อน  กลิ่นหอม  ช่วยขับลมวิธีใช้   1. ดอกแห้งของกานพลูรักษาอาการท้องอืด  ท้องเฟ้อ  และแน่นจุกเสียด โดยใช้ดอกแห้ง  5 – 8  ดอก...

ข่า สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       ข่าตาแดง  ข่าหยวก (ภาคเหนือ)ลักษณะของพืช  ข่ามีลำต้นที่อยู่ใต้ดิน  เรียกว่า  “เหง้า”  เหง้ามีข้อและปล้องชัดเจน  เนื้อในสีเหลือง  และมีกลิ่นหอมเฉพาะลำต้นที่อยู่เหนือดินสูงได้ถึง  6  เมตร  ใบสีเขียวออกสลับข้างกัน     รูปร่างรียาว  ปลายแหลม  ดอกออกเป็นช่อที่ยอดดอกย่อยมีขนาดเล็ก  สีขาวนวล  ด้านในของกลีบดอกมีประสีแดงอยู่ด้านหนึ่ง  ผลเปลือกแข็งรูปร่างกลมรีส่วนที่ใช้เป็นยา เหง้าแก่  สด  หรือแห้งช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา   ช่วงเวลาที่เหง้าแก่รสและสรรพคุณยาไทย   เหง้าข่า ...

ขิง สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       ขิงเผือก (เชียงใหม่) , ขิงแคลง , ขิงแดง (จันทบุรี) , สะเอ (กะเหรี่ยง – แม่ฮ่องสอน)ลักษณะของพืช  ขิงเป็นพืชล้มลุกมีแง่งใต้ดิน  แง่งจะแตกแขนงคล้ายนิ้วมือ  เนื้อในสีเหลืองแกมเขียว  ลำต้นที่อยู่เหนือต้นงอกจากแง่งตั้งตรงยาวราว  2 – 3  ศอก  ใบสีเขียว  เรียวแคบ  ปลายใบแหลม ...