ชื่ออื่น ๆ : ฟักขาว, ฟักเขียว, ฟักจีน, แฟง (ภาคกลาง), ขี้พร้า (ภาคใต้), ฟักขี้หมู, ฟักจิง, มะฟักขม, มะฟักหม่น, มะฟักหม่นขม (ภาคเหนือ), มะฟักหอม (แม่ฮ่องสอน), ดีหมือ, ลุ่เค้ส่า (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน), ตังกวย (จีน)
ชื่อสามัญ : Wax Gourd, White Gourd, Chinese Water Melon, Chinese Preserving Melon
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Benincasa hispida Cogn.
ชื่อวงศ์ : CUCURBITACEAE

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

  • ฟัก เป็นพรรณไม้เถาเลื้อย ที่มีลำต้นแข็งแรงและยาว จะแตกกิ่งก้านสาขามากมาย ลำต้นมีสีเขียวและจะมีขนค่อนข้างแข็งขึ้นปกคลุมอยู่ทั่วต้น ขนนี้มีสีเหลืองออกเทา ๆ
  • ใบฟัก ออกใบเดี่ยวเรียงสลับกันไปตามข้อต้น ตัวใบใหญ่และยาวเท่า ๆ กันประมาณ 2-6 นิ้ว ลักษณะของใบคล้ายกับฝ่ามือ ขอบใบแยกออกเป็น 5-7 แฉกปลายแฉกจะแหลม โคนใบเว้าเข้าหาก้านใบ ผิวใบจะมีขนปกคลุมทั้งสองข้าง มีสีเขียว มีก้านใบยาวประมาณ 4 นิ้วได้
  • ดอกฟัก เป็นดอกเดี่ยว ออกตามข้อต้นซึ่งดอกเพศผู้และเมียจะอยู่กันคนละดอกแต่อยู่ในต้นเดียวกัน ดอกเพศผู้นั้นจะเป็นหลอดยาวประมาณ 2-4 นิ้ว และตรงปลายดอกแยกออกเป็น 5 กลีบยาว 1-2 นิ้วมีกลีบเลี้ยง 5 กลีบเช่นกัน ส่วนดอกตัวเมียนั้นก้านดอกจะสั้นกว่า ส่วนปลายแยกออกเป็น 3 แฉก มีรังไข่อยู่ภายในดอก ดอกของฟันนี้มีสีเหลือง
  • ผลฟัก เป็นรูปกลมยาว เปลือกมีสีเขียวและเนื้อในผลมีสีขาว ผลจะกว้างประมาณ 8-12 นิ้วยาว 1-2 ฟุต เมล็ดที่อยู่ภายในผลมีสีขาวหรือสีขาวออกเหลือง

ส่วนที่ใช้เป็นยา : เถา, ใบ, ผล, เปลือกผล, ไส้ในผล, เมล็ด

สรรพคุณฟัก :

  • เถา ใช้เถาสด ซึ่งมีรสขมและเย็น ใช้เป็นยารักษาริดสีดวงทวารหลุด แก้ปอดอักเสบ มีไข้สูง เอาเถาตำคั้นเอาแต่น้ำหรือเอาต้มน้ำทาน ใช้จำนวนพอควร แต่ถ้าภายนอกก็ใช้ชะล้าง
  • ใบ แก้โรคบิด ท้องเสีย ร้อนในกระหายน้ำ มาลาเรีย ผึ้งต่อย แก้บวมอักเสบมีหนอง ให้ใช้ใบสดต้มหรือคั้นเอาแต่น้ำทาน และอาจตำพอกหรือบดเป็นผงผสมกับยาอื่นทา
  • ผล เอาผลที่แก่จะเป็นผลแห้งหรือสดก็ได้ เป็นยาขับปัสสาวะ ขับเสมหะ แก้ไอ หอบ แก้ร้อนในกระหายน้ำ บิดท้องเสีย หนองใน บวมน้ำ หลอดลมอักเสบ อืดแน่น ริดสีดวงทวาร พิษจากเนื้อสัตว์หรือปลา โดยใช้ผลประมาณ 60-240 กรัม ต้มกับน้ำหรือคั้นเอาแต่น้ำทาน ถ้าภายนอกก็เอาน้ำชะล้าง
  • เปลือกผล เป็นยาแก้บวม ขับปัสสาวะ แก้ท้องเสีย แผลบวม อักเสบมีหนอง ใช้เปลือกผลที่แห้งและสะอาด 10-30 กรัม ต้มกับน้ำหรือผสมกับยาอื่นทาน ถ้าภายนอกก็บดเป็นผงทาหรือชะล้าง
  • ไส้ในผล มีรสชุ่ม แก้ร้อนในกระหายน้ำ หนองใน แก้บวมน้ำ บวมอักเสบ มีหนอง และลบรอยด่างดำบนใบหน้า ซึ่งต้องใช้ใส้ในสด 30-60 กรัม ต้มกับน้ำหรือคั้นเอาน้ำ
  • เมล็ด เป็นยาละลายเสมหะ ขับปัสสาวะ บำรุงปอด แก้บวมน้ำ ไอมีเสมหะ ลำไส้อักเสบ วัณโรค หนองใน ริดสีดวงทวาร แผลมีหนองตกสะเก็ด ใช้เมล็ดที่ตากแห้งแล้ว ก่อนใช้ต้องล้างให้สะอาดก่อนใช้ประมาณ 9-30 กรัมบดเป็นผง หรือต้มกับน้ำทาน หรือใช้ทาและชะล้าง
อ่านความคิดเห็นของเพื่อนๆ ..คิดอย่างไรกับเรื่องนี้ เขียนเลย