ชื่อสมุนไพร : เล็บมือนาง
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Quisqualis indica Linn.
วงศ์ : Combretaceae
ชื่อท้องถิ่น : จะมั่ง จ๊ามั่ง มะจีมั่ง (ภาคเหนือ)
ไท้หม่อง (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) |  |
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
เล็บมือนางเป็นไม้เถาเลื้อย นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ กิ่งอ่อนมักมีขนปกคลุม ใบเดี่ยวติดกับลำต้นแบบตรงกันข้ามในแต่ละข้อ ก้านใบยาว 1-2 ซม.
มีขน ใบมีทั้งรูปรี รูปไข่ ขอบขนาน ขนาดยาว 5-18 ซม. กว้าง 2-9 ซม. โคนใบมนหรือเว้าเป็นรูปหัวใจ ปลายใบแหลมดอกออกเป็นช่อ
ยาว 4-20 ซม. มักออกตามโคนก้านใบและปลายดอกแต่ละดอกยาว 5-8 ซม. แรกบานจะมีสีขาวแล้วค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีแดงเข้ม
ดอกมีกลิ่นหอมโดยเฉพาะเวลากลางคืนออกดอกระหว่างเดือน มีนาคม - เมษายน ผลคล้ายรูปไข่รี ๆ มี 5 พู สีน้ำตาลแดงและเป็นมัน
ขนาดยาว 2-4 ซม. กว้าง 0.5-1.25 ซม. เมล็ดเป็นรูปกระสวยยาว 2.5 ซม. |
ส่วนที่ใช้เป็นยา
เมล็ด |
รสและสรรพคุณ
รสเอียน เบื่อเล็กน้อย ใช้ขับพยาธิ และตานทราง |
การเตรียมยาสมุนไพรแบบง่ายและวิธีใช้
ใช้ถ่ายพยาธิไส้เดือนและพยาธิเส้นด้ายสำหรับเด็กใช้ 2-3 เมล็ด (หนัก 4-6 กรัม) ผู้ใหญ่ใช้ 5-7 เมล็ด (หนัก 10-15 กรัม) ทุบพอแตกต้มเอา
น้ำดื่มหรือหั่นทอดกับไข่รับประทาน |
ข้อควรระวัง
เมล็ดเล็บมือนางอาจทำให้เกิดอาการข้างเตียง คือ สะอึก เวียนศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน ท้องเดิน |
