วันพฤหัส, มีนาคม 30, 2017
ยาสมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ยาสมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

กระทรวงสาธารณสุขได้ตระหนักถึงความสำคัญของการพัฒนาสมุนไพร  โดยมีการร่างเป็นนโยบายไว้เป็นแผนพัฒนาการสาธารณสุข  ฉบับที่  6  เพื่อให้บุคลากรสาธารณสุขในระดับต่างๆ  รวมถึงหมอพื้นบ้านแพทย์แผนโบราณ  ได้มีความรู้เรื่องสมุนไพรขั้นพื้นฐานเพื่อให้มีหลักในการศึกษาและเรียนรู้อย่างถูกต้อง  ให้เข้าใจถึงประโยชน์และข้อจำกัดของสมุนไพรต่างๆ  สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐานมีดังนี้ กระชาย | กระวาน | กระเจี๊ยบแดง | กระเทียม | กล้วยน้ำว้า | กะทือ | กะเพรา | กานพลู | ขมิ้น | ขลู่ | ข่า | ขิง | ขี้เหล็ก | คูน | ชุมเห็ดเทศ | ชุมเห็ดไทย | ดีปลี | ตะไคร้ | ตำลึง | ทองพันชั่ง | ทับทิม | น้อยหน่า | บอระเพ็ด | บัวบก | ปลาไหลเผือก | ผักบุ้งทะเล | ฝรั่ง | พญายอ | พลู | ฟักทอง | ฟ้าทลายโจร | มะขาม | มะขามแขก | มะคำดีควาย | มะนาว | มะพร้าว | มะหาด | มะเกลือ | มะแว้งต้น | มะแว้งเครือ | มังคุด | ยอ | ย่านาง | ว่านหางจระเข้ | สะแก | สับปะรด | สีเสียดเหนือ | หญ้าคา | หญ้าหนวดแมว | อ้อยแดง | เทียนบ้าน | เพกา | เร่ว | เล็บมือนาง | เสลดพังพอน | แห้วหมู | ไพล

กระเทียม สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       หอมเทียม (เหนือ), กระเทียม หัวเทียม (ภาคใต้), กระเทียมขาว (อุดรธานี),หอมขาว(อุดรธานี), กระเทียม (กลาง), ปะเซวา (กะเหรี่ยง – แม่ฮ่องสอน) ลักษณะของพืช  พืชล้มลุก  มีลำต้นใต้ดิน  เรียกว่า  หัว  หัวมีกลีบย่อยหลายกลีบ         ติดกันแน่น  เนื้อสีขาว  มีกลิ่นฉุนเฉพาะ  บางครั้งในหนึ่งหัวมีกลีบเดียว  เรียก ...

กระวาน สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กระวานโพธิสัตว์ , กระวานจันทร์ (กลาง) ,กระวานดำ , กระวานแดง ,  กระวานขาว (กลาง ,  ตะวันออก) ลักษณะของพืช ปลูกโดยการแยกหน่อ  ขึ้นในดินแทบทุกชนิด  เจริญได้ดีที่ชุ่มชื้นและเย็น  โดยเฉพาะใต้ร่มเงาไม้ใหญ่  ยังพบได้ในป่าที่มีความชื้นสูงทางภาคใต้ของประเทศไทย  เวลาปลูกจะแยกหน่อออกจากต้นแม่  ถ้ามีลำต้นติดมาให้ตัดเหลือประมาณ  1  คืบ  เพื่อลดการสูญเสียน้ำ นำหน่อไปชำในที่ชุ่มชื้น ...

กระเจี๊ยบแดง สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กระเจี๊ยบ , กระเจี๊ยบเปรี้ยว (ภาคกลาง) , ผักเก็งเค้ง , ส้มเก็งเค็ง (ภาคเหนือ) , ส้มตะเลงเคลง (ตาก) , ส้มปู (เงี้ยว – แม่ฮ่องสอน) ลักษณะของพืช กระเจี๊ยบเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก  สูงราว  3 – 6  ศอก  ลำต้นและกิ่งก้านมีสีม่วงแดง ...

กะทือ สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กะทือป่า , กะแวน , แฮวดำ (ภาคเหนือ) , เฮียวแดง (แม่ฮ่องสอน) ลักษณะของพืช   กะทือเป็นพืชที่พบได้ตามบ้านในชนบท  เป็นพืชล้มลุก  ฤดูแล้งจะลงหัว  เมื่อถึงฤดูฝน  จะงอกใหม่หัวมีขนาดใหญ่  และมีเนื้อในสีเหลืองอ่อน  กลิ่นหอม  ต้นสูง  3 – 6  ศอก  ใบเรียวยาว  ออกตรงข้ามกัน ...

กระชาย สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กะแอน , ระแอน (ภาคเหนือ) , ขิงทราย (มหาสารคาม) , ว่านพระอาทิตย์ (กรุงเทพฯ) , จี๊ปู , ชีฟู (ฉาน  –  แม่ฮ่องสอน) , เป๊าซอเร้าะ , เป๊าะสี่ (กะเหรี่ยง –...

กะเพรา สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กะเพราขาว , กะเพราแดง (กลาง) , กอมก้อ (เหนือ) ลักษณะของพืช  เป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็ก  โคนต้นที่แก่เป็นไม้ที่เนื้อแข็ง  ลำต้นและใบมีขนอ่อน  ใยมีกลิ่นหอมฉุนรูปร่างรี  ปลายใบและโคนใบแหลมหรือมนเล็กน้อย  ขอบใบหยัก  ดอกออกเป็นช่อ  ดอกย่อยออกรอบแกนกลางเป็นชั้นๆ  กะเพราปลูกเป็นพืชสวนครัวมีอยู่ทั่วไป  มีกะเพราขาวและกะเพราะแดง  กะเพราะขาวมีส่วนต่างๆเป็นสีเขียว  ส่วนกะเพราแดงจะมีส่วนต่างๆเป็นสีเขียวอมม่วงแดง ส่วนที่ใช้เป็นยา  ใบสดหรือแห้ง ช่วงเวลาที่เก็บยา  เก็บใบสมบูรณ์เต็มที่  ไม่แก่หรืออ่อนจนเกินไป รสและสรรพคุณยาไทย  รสเผ็ดร้อน ...

กล้วยน้ำว้า สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       กล้วยใต้ (ภาคเหนือ) ลักษณะของพืช  พืชล้มลุก  ลำต้นสูง  ลำต้นที่อยู่เหนือดินรูปร่างกลม  มีกาบใบหุ้มซ้อนกัน  ใบสีเขียวขนาดใหญ่  ก้านใบยาวและเห็นได้ชัดเจน  ดอกออกที่ปลายเป็นช่อ  ลักษณะห้อยลงยาว  1 – 2  ศอก  เรียกว่า  ปลี  มีดอกย่อยออกเป็นแผง  ผลจะติดกันเป็นแผงเรียกว่า  หวี  ซ้อนกันหลายหวีเรียกว่า  เครือ ส่วนที่ใช้เป็นยา  ลูกดิบ  หรือ ...

กานพลู สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       จันจี่ (ภาคเหนือ) ลักษณะของพืช  กานพลูเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ใบหนาเป็นมัน ถ้าเอาใบส่องแดดดู       จะเห็นจุดน้ำมันอยู่ทั่วไปออกดอกเป็นช่อขนาดเล็ก  ดอกสีแดงอมชมพู ส่วนที่ใช้เป็นยา  ดอกกานพลูแห้งที่ยังมิได้สกัดเอาน้ำมันออก  และมีกลิ่นหอมจัด ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา   เก็บดอกตูมช่วงที่เปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีแดง  ช่วงเดือนมิถุนายนจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ รสและสรรพคุณยาไทย  รสเผ็ดร้อน  กลิ่นหอม  ช่วยขับลม วิธีใช้   1. ดอกแห้งของกานพลูรักษาอาการท้องอืด  ท้องเฟ้อ  และแน่นจุกเสียด โดยใช้ดอกแห้ง  5 – 8  ดอก...

ข่า สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       ข่าตาแดง  ข่าหยวก (ภาคเหนือ) ลักษณะของพืช  ข่ามีลำต้นที่อยู่ใต้ดิน  เรียกว่า  “เหง้า”  เหง้ามีข้อและปล้องชัดเจน  เนื้อในสีเหลือง  และมีกลิ่นหอมเฉพาะลำต้นที่อยู่เหนือดินสูงได้ถึง  6  เมตร  ใบสีเขียวออกสลับข้างกัน     รูปร่างรียาว  ปลายแหลม  ดอกออกเป็นช่อที่ยอดดอกย่อยมีขนาดเล็ก  สีขาวนวล  ด้านในของกลีบดอกมีประสีแดงอยู่ด้านหนึ่ง  ผลเปลือกแข็งรูปร่างกลมรี ส่วนที่ใช้เป็นยา เหง้าแก่  สด  หรือแห้ง ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา   ช่วงเวลาที่เหง้าแก่ รสและสรรพคุณยาไทย   เหง้าข่า ...

ขิง สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน

ชื่อท้องถิ่น       ขิงเผือก (เชียงใหม่) , ขิงแคลง , ขิงแดง (จันทบุรี) , สะเอ (กะเหรี่ยง – แม่ฮ่องสอน) ลักษณะของพืช  ขิงเป็นพืชล้มลุกมีแง่งใต้ดิน  แง่งจะแตกแขนงคล้ายนิ้วมือ  เนื้อในสีเหลืองแกมเขียว  ลำต้นที่อยู่เหนือต้นงอกจากแง่งตั้งตรงยาวราว  2 – 3  ศอก  ใบสีเขียว  เรียวแคบ  ปลายใบแหลม ...

เรื่องที่ได้รับความสนใจ

โสมพันปี

จิกเขา

ว่านกีบแรด

ผักตบชวา