แห้วหมู

ชื่อท้องถิ่น : หญ้าขนหมู (แม่ฮ่องสอน), หญ้าแห้วหมูใหญ่, หญ้าแห้วหมู
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cyperus rotundus Linn.
วงศ์ : CYPERACEAE
ชื่อสามัญ : Nutgrass

ลักษณะ : เป็นพืชล้มลุก อายุหลายปี สูง 20-40 ซม. มีลำต้นใต้ดินเป็นหัวคล้ายหัวแห้วไทย แตกแขนงลำต้นเป็นเส้นแข็งเหนียวอยู่ใต้ดินและงอกเป็นหัวใหม่ได้ ใบเดี่ยว จำนวนมาก แทงออกจากหัว กว้าง 2-6 มม. ยาว 5-20 ซม. กลางใบเป็นร่องสีเขียวเข้ม เกลี้ยง ดอก ออกเป็นช่อขนาดเล็กแบบดอกหญ้า สีน้ำตาลแดง แทงขึ้นจากกลางต้น ก้านช่อดอกเป็นสามเหลี่ยมตรง ผล เป็นผลแห้ง รูปขอบขนานรูปไข่กลับ ปลายแหลมมีหน้าตัดเป็นรูปสามเหลี่ยม มีสีน้ำตาล หรือดำ

ขยายพันธุ์ : โดยหัวหรือไหล ปลูกลงไปในดินลึก 2 – 3 ซม. ขึ้นง่าย ขึ้นได้ในดินทุกชนิด มักจะขึ้นเองตามธรรมชาติ

ส่วนที่นำมาเป็นยา : หัว, ใบ

สารเคมีและสารอาหารที่สำคัญ : ในหัวมี Oleanolic acid และในใบมี Chlorophyll A, Chlorophyll B, luteolin

สรรพคุณทางยาและวิธีใช้ :

• ท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด นำหัวแห้วหมู 1 กำมือ (60-70 หัว หรือหนัก 15 กรัม) ทุบให้แตกต้มเอาน้ำดื่ม หรือใช้หัวสดครั้งละ 5 หัว โขลกให้ละเอียดผสมน้ำผึ้ง รับประทาน
• แก้บิด หัวแห้วหมูแห้ง 6 – 8 หัว บดกับขิงแก่แห้ง 4 – 5 แว่น คลุกกับน้ำผึ้ง รับประทานเป็นยาลูกกลอน
• ขับปัสสาวะ หัวใต้ดิน 5 – 7 หัว บดละเอียด คลุกกับน้ำผึ้ง กลืนเป็นยาลูกกลอน รับประทาน 1 ครั้ง
• รักษาแผลเรื้อรัง ต้นและใบ 5 – 10 ต้น หั่นตำให้ละเอียด พอกแผลที่มีเลือดออก เลือดจะหยุด
• บาดทะยัก ใช้หัวแห้วหมู ต้นผักบุ้ง สารส้ม โขลกรวมกัน ให้เข้ากัน แล้วผสมยามหานิลซึ่งออกฤทธิ์ทำลายพิษลงไปเล็กน้อย แล้วคั้นเอาน้ำกิน กากใช้พอก