ชื่อท้องถิ่น : มะตาเสือ (เหนือ) ยอบ้าน (ทั่วไป) แยใหญ่ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Morinda citrifolia Linn.
วงศ์ : RUBIACEAE
ชื่อสามัญ : Indian Mulberry
ลักษณะ : เป็นไม้ยืนต้นสูง 2-6 เมตร ใบเดี่ยว เรียงตรงกันข้าม รูปวงรี กว้าง 8-15 ซม. ยาว 10-20 ซม. หูใบอยู่ระหว่างโคนก้านใบ ดอกออกเป็นช่อซอกใบ ฐานดอกอัดกันแน่นเป็นรูปทรงกลม กลีบดอกสีขาวเป็นหลอด ผลเป็นผลสด เชื่อมติดกันเป็นผลรวม ผิวเป็นตุ่มพอง เมื่อสุกสีค่อนข้างขาว มีกลิ่นแรงเฉพาะตัว
การขยายพันธุ์ : ใช้เมล็ด (ควรปลูกในฤดูฝน) โดยหว่านเมล็ดลงดินแล้วปล่อยให้งอกเอง หรือถ้าจะให้งอกเร็วก็รดน้ำเป็นครั้งคราว
ส่วนที่ใช้เป็นยา : ผลดิบหรือผลห่ามสด
สารเคมีและสารอาหารที่สำคัญ : ผลยอมีสารเคมี Asperuloside, caproic acid, caprylic acid และ glucose
สรรพคุณทางยาและวิธีใช้ :
- ใช้ผลยอสดดิบหรือห่ามหั่นปิ้งไฟพอเหลืองกรอบ ต้มเอาน้ำเป็นกระสายใช้ร่วมกับยาอื่นแก้คลื่นไส้ อาเจียนที่ไม่รุนแรง
- เลือกเอาผลดิบหรือผลห่ามสด ฝานเป็นชิ้นบางๆ ย่างหรือคั่วไฟอ่อนๆ ให้เหลืองกรอบ ต้มหรือชงน้ำดื่ม ใช้ครั้งละประมาณ 2 กำมือ (10-15 กรัม) เอาน้ำที่ได้จิบทีละน้อยและบ่อยๆ ครั้ง จะได้ผลดีกว่าดื่มอย่างเดียว
