ชื่อท้องถิ่น : สีดา (นครปฐม) มะก้วยกา มะมั่น (เหนือ) มะก้วย(เชียงใหม่) มะจีน (ตาก) ยะริง (ละว้า – เชียงใหม่) มะกา (แม่ฮ่องสอน) ย่าหมู ยามู (ใต้) จุ่มโป (สุราษฎร์ธานี) ชมพู่ (ปัตตานี) ยะมูบุเตปัยา (มาเลย์ – นราธิวาส ) ปั้กเกี้ย (จีนแต้จิ๋ว)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Psidium guajava
วงศ์ : Myrtaceae
ชื่อสามัญ : Guava
ลักษณะ : เป็นไม้พุ่มขนาดกลาง มีกิ่งเหนียว แตกกิ่งก้านสาขามากมาย ใบแข็งและ ใบเดี่ยวออกเป็นคู่ตรงกันข้าม บิดเล็กน้อย รูปใบรีปลายใบและโคนใบมน หลังใบมีขนอ่อนนุ่ม ท้องใบหยาบเห็นเส้นใบเป็นร่างแห พื้นใบมีสีเขียวอมเทา ยอดอ่อนมีขนอ่อนสั้น ๆ ออกดอกที่ส่วนยอดของกิ่ง ช่อละ 2 – 3 ดอก ขนาดไม่ใหญ่นัก สีขาว ผลดิบมีสีเขียว เมื่อสุกจะมีสีเขียวปนเหลือง มีกลิ่นเฉพาะ เนื้อในสีขาว มีเมล็ดภายในสีน้ำตาลอ่อน
การขยายพันธุ์ : โดยการเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง และตัดยอดปักชำ(ต้นที่ใช้ทำพันธุ์ควรมีลูกดก รสอร่อย มีเมล็ดน้อย) ไม่ชอบน้ำขังแฉะและอากาศเย็นจัด แต่ถ้าปลูกในที่ลุ่ม ก็ควรยกเป็นร่อง เพื่อเก็บน้ำไว้ใช้ในการรดน้ำ
ส่วนที่นำมาเป็นยา ผล ใบ ลำต้น ราก
สารเคมีที่สำคัญ :
- ใบ – มีน้ำหอมระเหย ประกอบด้วย caryophyllene , cineol , นอกจากนี้ยังมี tannin , sesquiterpenoids และ triterpenoid compounds
- ผล – พบสาร fixed oii 6% , volatile oil 0.365 % tannin 8-15 % , beta-sitosterol , quercetin
สรรพคุณทางยาและวิธีใช้ :
- แก้โรคท้องร่วง ท้องเดิน (ที่ไม่ใช่บิดหรืออหิวาตกโรค) ใช้ใบเพสลาด 6 – 8 ใบ หรือเปลือกต้นสด ๆ 1 ฝ่ามือ ต้มกับน้ำ 2 ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้เหลือ 1 ถ้วยแก้ว รับประทานวันละ 2 ครั้ง
- เคี้ยวใบสด 3 – 5 แล้วกลืนน้ำตาม อาการท้องเสียจะเริ่มเบาบางลงไปหลังจากกินยา 1/2 – 1 ชั่วโมง - แก้โรคบิด ลำไส้อักเสบ ใช้ใบฝรั่งแห้ง 10-15 กรัม หรือ ใบสด 30-60 กรัม ต้มกับน้ำ แบ่งรับประทานวันละ 2-3 ครั้ง
- ห้ามเลือด ใช้ใบประมาณ 5 – 6 ใบ หรือเปลือกลำต้นพอ ประมาณ ตำให้ละเอียด พอกที่แผลเลือดจะหยุดไหลเอง
นำเปลือกหุ้มลำต้นไปตากแห้งแล้วบดเป็นผงผสมกับน้ำผึ้งปิดแผลเปลี่ยนยาวันละ 2 – 3 ครั้ง - ระงับกลิ่นปาก และยังช่วยบำรุงรักษาเหงือกและฟันได้เป็นอย่างดี ใช้ใบสด ขนาด 3 – 5 ใบเคี้ยวให้ละเอียดหลังกินอาหารเสร็จใหม่ ๆ อมไว้ให้นาน ๆ แล้วค่อยบ้วนทิ้ง
- ผิวหนังอักเสบ เป็นผื่นแดง มีตุ่มพุพอง แสบคัน แผลเลือดออก และริดสีดวงทวาร ใช้ใบฝรั่งสดจำนวนพอเหมาะ ต้มทิ้งไว้ให้เย็น เอาน้ำล้างผิวหนังบริเวณที่เป็นแผล วันละหลาย ๆครั้ง สารสกัดจากใบฝรั่งจะฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เป็นแผล เป็นหนองสีขาวได้
ใชผลฝรั่งสด 500 กรัม ผลฝรั่งแห้ง 250 กรัม ต้มกับน้ำเคี่ยวจนข้น เอาน้ำล้างผิวหนังบริเวณที่เป็นแผล วันละหลาย ๆครั้ง - ระงับกลิ่นตัว? ใช้ใบสดขนาด 3 – 5 ใบ เอาใบมาขยี้รักแร้ ทิ้งไว้สักครู่ค่อยล้างออกจะทำให้ไม่มีกลิ่นตัว
- เพิ่มความชุ่มชื่นให้ใบหน้า? ใช้ฝรั่ง 1 ลูก มาล้างให้สะอาดฝานเป็นแผ่นบาง ๆ นำมาวางบนใบหน้าให้ทั่วนอนหลับตาประมาณ 15 – 20 นาทีแล้วเอาออก
ข้อควรรู้ :
- การรับประทานฝรั่ง โดย เฉพาะ ผลดิบและใบมากไปอาจทำให้ท้องผูก
- ยาต้ม ที่ได้จากการต้มจาก ใบ ผลดิบ เปลือกต้นและเปลือกรากฝรั่ง ที่มีความเข้มข้นมากถ้ากินติดต่อกันนานเกินไปจะมีสารแทนนิน ที่ละลายออกมามากในขณะที่ต้ม ซึ่งมีพิษต่อ ตับ และ ไต
- ฝรั่งสุกกินมากเกินไปทำให้ท้องเสียได้
