เภสัชวัตถุ

เภสัชวัตถุ หมายถึง วัตถุธาตุ นานาชนิดที่นำมาใช้ประกอบเป็นยารักษาโรค

ตามคัมภีร์แพทย์กล่าวไว้ว่า สรรพวัตถุต่าง ๆ ที่มีในโลกนี้ ล้วนเกิดขึ้นแต่ธาตุทั้ง 4 ย่อมเป็นยารักษาโรคได้ทั้งสิ้น แต่จะมีสรรพคุณและประโยชน์มากน้อยอย่างไร ต้องสุดแล้วแต่ชนิดของวัตถุธาตุนั้น ๆ จึงจำเป็นต้องเรียนรู้ให้ลึกซึ้ง ถึงรูปลักษณะ ส่วนที่ใช้ ชนิดของวัตถุธาตุอ่อน หรือแก่ เก่าหรือใหม่ สดหรือแห้ง มีคุณภาพดีหรือไม่ดีอย่างไร เมื่อนำมาใช้แล้วจะมีสรรพคุณจริงตามตำราหรือไม่ การเอาใจใส่อย่างละเอียด และประณีตอย่างนี้ ต้องมีอยู่ประจำตัวของเภสัชกรเสมอ

ประเภทของเภสัชวัตถุ
เภสัชวัตถุ จำแนกออกได้เป็น 3 ประเภท คือ

1. พืชวัตถุ -ได้แก่ พรรณไม้ต่าง ๆ ที่เรานำมาปรุงเป็นยารักษาโรค ซึ่งจะต้องรู้จักส่วนต่าง ๆ ของพืช ที่นำมาใช้เป็นยา เป็นต้นว่า ราก หัว ต้น กระพี้ แก่น เปลือก ใบ เกสร ผล เมล็ด ว่ามีรูปลักษณะ สี กลิ่น รส และชื่อ ว่าอย่างไร
2. สัตว์วัตถุ - สัตว์ชนิดต่าง ๆ ซึ่งนำเอาร่างกาย หรืออวัยวะต่าง ๆ มาใช้ทำยารักษาโรค ต้องรู้จักส่วนที่จะนำมาใช้ทำเป็นยา เช่น หัว ตัว หาง ขน หนัง เขา นอ งา เล็บ กลีบ กระดูก ฟัน กราม กรวด ดี เนื้อ น้ำมัน เลือด มูล เป็นต้น
3. ธาตุวัตถุ - แร่ธาตุต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นเอง หรือสิ่งที่ประกอบขึ้นจากแร่ธาตุ หรือสิ่งสังเคราะห์ขึ้น จำแนกธาตุออกได้เป็น ธาตุที่สลายตัวได้ง่าย , ธาตุที่สลายตัวได้ยาก ซึ่งจะต้องรู้จักแร่ธาตุนั้น ๆ ว่า มีรูป , สี , กลิ่น , รส ,ชื่ออย่างไร