บอระเพ็ด

ชื่ออื่น ๆ : จุงจิง, เครือเขาฮ่อ, จุ่งจะลิง (ภาคเหนือ-พายัพ), หางหนู (อุบลราชธานี-สระบุรี), เจตมูลหนาม, เจตมูลย่าน (หนองคาย), เจตมูลย่าน, เถาหัวด้วน (ภาคใต้), เจ็ดหมุนปลูก (ภาคใต้)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tinospora crispa (L.) Miers ex Hook.f.& Thomson
วงศ์ : Menispermaceae

ลักษณะทั่วไป :

  • ต้น : เป็นพรรณไม้เถาเลื้อย
  • ใบ : จะมีลักษณะคล้ายกับบอระเพ็ดพุงช้าง ตรงริมขอบใบเรียบ แต่จะไม่มีเหลี่ยม
  • ดอก : ออกตามซอกใบ ดอกแยกเพศอยู่คนละช่อ ดอกสีเขียวอมเหลือง มีขนาดเล็กมาก
  • ผล รูปทรงค่อนข้างกลม สีเหลืองหรือสีแดง

ส่วนที่ใช้ : ราก ต้น ใบ ดอก ผล ส่วนทั้ง 5 เถาสด

สรรพคุณ :

ราก

  • แก้ไข้เหนือ ไข้สันนิบาต แก้ไข้พิษ ไข้จับสั่น
  • ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้
  • เจริญอาหาร

ต้น

  • แก้ไข้ แก้ไข้พิษ แก้ไข้กาฬ แก้ไข้เหนือ
  • บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ
  • แก้อาการแทรกซ้อน ขณะที่เป็นไข้ทรพิษ
  • แก้ไข้เพื่อโลหิต แก้เลือดพิการ
  • แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้สะอึก แก้พิษฝีดาษ
  • เป็นยาขมเจริญอาหาร
  • เป็นยาอายุวัฒนะ

ใบ

  • แก้ไข้ แก้ไข้พิษ แก้ไข้กาฬ แก้ไข้จับสั่น
  • ขับพยาธิ แก้ปวดฝี
  • บำรุงธาตุ
  • ยาลดความร้อน
  • ทำให้ผิวพรรณผ่องใส หน้าตาสดชื่น
  • รักษาโรคผิวหนัง ผดผื่นคันตามร่างกาย
  • ช่วยให้เสียงไพเราะ
  • แก้โลหิตคั่งในสมอง
  • เป็นยาอายุวัฒนะ

ดอก

  • ฆ่าพยาธิในท้อง ในฟัน ในหู

ผล

  • แก้เสมหะเป็นพิษ แก้ไข้พิษ
  • แก้สะอึก และสมุฎฐานกำเริบ

ส่วนทั้ง 5 บำบัดรักษาโรค ดังนี้

  • เป็นยาอายุวัฒนะ แก้ปวดเมื่อย แก้ไข้ปวดศีรษะ รักษาฟัน รักษาโรคริดสีดวงทวาร ช่วยให้เจริญอาหาร แก้ฝีมดลูก ฝีมุตกิต แก้ร้อนใน รักษาโรคเบาหวาน ลดความร้อน แก้ดีพิการ แก้เสมหะ เลือดลม แก้ไข้จับสั่น

วิธีการและปริมาณที่ใช้ : ใช้เป็นยารักษาอาการดังนี้

อาการไข้ ลดความร้อน

  •  ใช้เถาแก่สด หรือต้นสด ครั้งละ 2 คืบครึ่ง (30-40 กรัม) ตำคั้นเอาน้ำดื่ม หรือต้มกับน้ำโดยใช้ น้ำ 3 ส่วน ต้มเคี่ยวให้เหลือ 1 ส่วน ดื่มวันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหารเช้า-เย็น หรือเวลามีอาการ
  • หรือใช้เถาสด ดองเหล้า ความแรง 1 ใน 10 รับประทานครั้งละ 1 ช้อนชา ของยาที่เตรียมแล้ว

เป็นยาขมช่วยเจริญอาหาร เมื่อมีอาการเบื่ออาหาร

  • โดยใช้ขนาดและวิธีการเช่นเดียวกับใช้แก้ไข้

บอระเพ็ด บอระเพ็ด