ทองพันชั่ง

ชื่ออื่น :  ทองคันชั่ง, หญ้ามันไก่, ทองพันคูลาย์(ภาคกลาง), ผกาอ็อมบก และ ต้นดอกข้าวเม่า(สุรินทร์)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : 
Rhinacanthus nasutus (L.) Kurz
ชื่อสามัญ : 
White crane flower
วงศ์ :  
 ACANTHACEAE

ทองพันชั่ง

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :  

  • ต้นทองพันชั่ง เป็นไม้พุ่มขนาดเล็กมีความสูงประมาณ 1-2 เมตร โคนของลำต้นเป็นเรื้อไม้แกนแข็ง มีกิ่งอ่อนเป็นสีเหลี่ยม
  • ใบทองพันชั่ง ใบเป็นเป็นเดี่ยว ลักษณะใบเป็นรูปไข่ ปลายใบและโคนใบแหลม ยาวประมาณ 4-6 เซนติเมตร และกว้างประมาณ 2-3 เซนติเมตร ขอบใบเรียบหรือเป็นคลื่นเล็กน้อย ใบออกตรงข้ามกันเป็นคู่ๆ
  • ดอกทองพันชั่ง ออกดอกเป็นช่อตรงซอกมุมใบ กลีบดอกมีสีขาว กลับรองดอกมี 5 กลีบและมีขน กลีบดอกติดกัน โคนเป็นหลอด มีความยาวประมาณ 2 เซนติเมตร ปลายแยกเป็น 2 กลีบ กลีบมีขนยาวประมาณ 0.8 เซนติเมตรและกว้างประมาณ 0.1 เซนติเมตร ปลายแยกเป็น 2 แฉกแหลมสั้นๆ ส่วนกลีบล่างแผ่กว้างประมาณ 1.5 เซนติเมตร แยกเป็น 3 แฉก ส่วนก้านเกสรจะสั้นติดอยู่ที่ปากท่อดอก
  • ผลทองพันชั่ง ลักษณะผลเป็นฝักและมีขน ภายในฝักมีเมล็ด 4 เมล็ด

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ใบสด, รากสด, หรือตากแห้งเก็บเอาไว้ใช้

สรรพคุณตามตำรายาไทย :

  • ราก แก้กลากเกลื้อน รักษาโรคมะเร็ง รักษาโรคผิวหนัง ดับพิษไข้ แก้พิษงู แก้พยาธิวงแหวนตาผิวหนัง
  • ทั้งต้น รักษาโรคผิวหนัง แก้น้ำเหลืองเสีย แก้กลากเกลื้อน ผื่นคัน รักษามะเร็ง คุดทะราด ขับพยาธิตามผิวหนัง ตามบาดแผล แก้ไส้เลื่อน ไส้ลาม แก้ปัสสาวะผิดปกติ
  • ต้น บำรุงร่างกาย แก้โรค 108 ประการ รักษาโรคผมร่วง
  • ใบ ดับพิษไข้ แก้กลากเกลื้อน ผื่นคัน แก้โรคไขข้ออักเสบ รักษาโรคผิวหนัง รักษาโรคมะเร็ง รักษาโรคความดันโลหิตสูง แก้ผมร่วง บำรุงร่างกาย แก้โรค 108 ประการ แก้ปวดฝี แก้พิษงู ถอนพิษ แก้อักเสบ แก้โรคมุตกิต รักษาโรคพยาธิวงแหวนตามผิวหนัง 

ทองพันชั่ง ทองพันชั่ง ทองพันชั่ง ทองพันชั่ง

นอกจากนี้ยังใช้ผสมในตำรับยาร่วมกับสมุนไพรอื่นๆ รักษาโรคต่อไปนี้คือ

  • ราก รักษามะเร็งเนื้องอก รักษามะเร็งปอด กระเพาะลำไส้ มะเร็งตามร่างกาย ทำให้ผมดกดำ แก้ไอเป็นเลือด อาเจียนเป็นเลือด แก้ริดสีดวงทวาร ดับพิษไข้ รักษาโรคผิวหนัง แก้กระษัย แก้ผมหงอก ผมร่วง รักษาโรคตับพิการ รักษาโรครูมาติซึม รักษาโรคไขข้อพิการ แก้ลมเข้าข้อทำให้ปวดบวมต่างๆ ขับปัสสาวะ แก้แมงเคียนกินรากผม แก้เหา แก้รังแค
  • ทั้งต้น รักษาโรคผิวหนัง คุดทะราด แก้เม็ดผื่นคัน
  • ต้น รักษามะเร็งเนื้องอก รักษามะเร็งปอด มะเร็งกระเพาะ มะเร็งตามร่างกาย มะเร็งลำไส้ แก้แมงเคียนกินรากผม แก้เหา แก้รังแค รักษาโรคผิวหนัง
  • ใบ แก้แมงเคียนกินรากผม แก้เหา แก้รังแค รักษาโรคผิวหนัง แก้ไข้ แก้ปวดหัวตัวร้อน แก้มะเร็งไช แก้หิดมะตอย รักษาโรคมะเร็ง รักษาวัณโรค แก้ใจระส่ำระสาย แก้คลุ้มคลั่ง แก้สารพัดพิษ 

นอกจากนี้ในตำราบางเล่ม ยังได้กล่าวถึงสรรพคุณทองพันชั่ง โดยไม่ได้ระบุว่าใช้ส่วนใดของพืช หรือส่วนใดในตำรายาร่วมกับสมุนไพรอื่นๆ ในการบำบัดรักษาโรคต่างๆ ดังต่อไปนี้คือ

  • รักษาโรคความดันโลหิตสูง รักษาโรคมะเร็ง แก้มุตกิตระดูขาว เป็นยาอายุวัฒนะ แก้ผมร่วง รักษาโรคนิ่ว
  • แก้เคล็ดขัดยอกชายโครง มือเคล็ด คอเคล็ด แก้มะเร็งในกระเพาะ แก้ฝีประคำร้อย แก้มะเร็งในคอ แก้มะเร็งในปาก แก้ไข้เหนือ แก้จุกเสียด เป็นยาหยอดตา แก้ไอเป็นเลือด แก้ช้ำใน แก้นิ่ว แก้โรคผิวหนัง แก้ลมสาร แก้มะเร็งในปอด แก้มะเร็งภายในและภายนอก

วิธีและปริมาณที่ใช้ :

  1. รักษาโรคมะเร็ง และวัณโรคระยะเริ่มแรก ใช้ทั้งต้น สด จำนวน 30 กรัม ต้มกับน้ำ จำนวนท่วมใบยา ต้มดื่มต่างน้ำ 
  2. ใช้ก้านและใบสด 30 กรัม (แห้ง 10-15 กรัม) ผสมน้ำตาลกรวดต้มน้ำดื่ม รักษาโรคปอดระยะเริ่มแรก
  3. รักษาโรคเบาหวาน ใช้ใบทองพันชั่งตากแห้ง บดเป็นผงละเอียดรวมกับสมุนไพรอื่นๆ ได้แก่ ใบชุมเห็ดไทย เมล็ดพริก ไทยร่อน ต้นเหงือกปลาหมอ จากนั้นผสมกับน้ำผึ้งแล้วปั้นเป็นยาลูกกลอน รับประทานหลังอาหารครั้งละ 5 เม็ด ทุกวันเช้าและเย็น นานประมาณ 1 เดือน ระดับน้ำตาลในเลือดจะต่อยๆลดลง
  4. รักษาโรคมะเร็ง ใช้รากมาต้มน้ำ ดื่มรับประทาน
  5. รักษาโรคไต นำใบมาตากแดดจนแห้ง แล้วนำมาคั่วให้หอม ชงดื่มกับน้ำร้อนหรือน้ำชา
  6. ขับปัสสาวะ นำใบสดหรือใบที่ผ่านการคั่วจนแห้ง ชงน้ำดื่มรับประทาน
  7. ดับพิษไข้ รักษาโรคผิวหนัง รักษาโรคริดสีดวงทวารหนัก แก้ไข้ข้ออักเสบ แก้ไอเป็นเลือดฆ่าพยาธิและบำรุงร่างกาย ต้มใบหรือรากประมาณ 1 กำมือ ดื่มรับประทานทุกวัน เช้า-เย็น
  8. แก้โรคผิวหนัง กลากเกลื้อนและผื่นคันอื่นๆ  ใช้ใบสด 5-8 ใบ หรือ รากสด 2-3 ราก หรือ ใบสดตำให้ละเอียด เติมเหล้าโรงเล็กน้อย ทาบริเวณที่เป็นเกลื้อน หรือเอารากมาป่น แช่เหล้าไว้ 1 สัปดาห์ กรองเอาน้ำยาที่แช่มาทา ทาบ่อยๆ จนกว่าจะหาย หรือ ใช้ใบสดตำผสมน้ำมันดิบ หรือ แอลกอฮอล์ 75% ทาบริเวณที่เป็น
  9. ลดผมร่วง ทำให้ผมดกดำ ขจัดเชื้อราและแบคทีเรียที่รากผม ตำใบสดที่มีอายุไม่อ่อนหรือแก่จนเกินไปให้ละเอียด แล้วผสมกับน้ำสะอาด หมักไว้บริเวณศีรษะแล้วล้างออก ทำต่อเนื่องอย่างน้อย 15–30 วัน จะเห็นผล

 


แหล่งข้อมูล | Reference

  • โครงการสมุนไพรเพื่อการพึ่งตนเอง. 2531. ทองพันชั่ง : แก้กลาก เกลื้อน สังคัง. ข่าวสารสมุนไพร 32 : 32-35.
  • นันทวัน บุณยะประภัศร, บรรณาธิการ. 2530. ก้าวไปกับสุมนไพร เล่ม 3 พิมพ์ครั้งที่ 1.กรุงเทพมหานคร:ธรรกมลการพิมพ์.
  • นันทวัน บุณยะประภัศร, บรรณาธิการ. 2541. สมุนไพรไม้พื้นบ้าน เล่ม 2 พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร :โรงพิมพ์ประชาชน. 
  • มาโนช วามานนท์ และเพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ, บรรณาธิการ. 2530. ยาสมุนไพร สำหรับงานสาธารณสุขมูลฐาน


ร่วมแสดงความคิดเห็น

ความคิดเห็น
กติกาข้อตกลงก่อนการแสดงความคิดเห็น
1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย, ส่อเสียด
2. ทุกความเห็นต้องไม่มีการดูหมิ่น, กล่าวหาให้ร้าย, สร้างความแตกแยก หรือ "กระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ"
3. ทางเว็บไซท์จะขอลบความคิดเห็นโดยทันที เมื่อความเห็นไม่เป็นไปตามข้อตกลง