ตองแตก

เปิดอ่าน 232 views

ตองแตก 

ชื่ออื่น :  ตองแต่(ประจวบคีรีขันธ์), ถ่อนดี, ทนดี(ภาคกลาง, ตรัง), โทะโคละ, พอบอเจ๊าะ(กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน), นองป้อง, ลองปอม(เลย)
ชื่อวิทยาศาสตร์ :  Baliospermum montanum  Muell.A 
ชื่อพ้อง :  Baliospermum solanifolium  (Burm.) Suresh
วงศ์ :   EUPHORBIACEAE

ตองแตก

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : 

  • ตองแตก เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูง 1-2 เมตร แตกแขนงจากโคนต้น ก้านใบเรียวยาว ยาว 2-6 ซม. ยอดอ่อนมีขน
  • ใบตองแตก เดี่ยวเรียงสลับ มีขนาดและรูปร่างต่างๆ กัน ใบที่อยู่ตามปลายยอดรูปใบหอกหรือรูปรี กว้างประมาณ 3.5 ซม. ยาวประมาณ 7 ซม. ใบที่ตามโคนต้นมักจักเป็นพู 3-5 พู รูปขอบขนานแกมรูปไข่ หรือเกือบกลม กว้างประมาณ 7.5 ซม. ยาว 15-18 ซม. โคนสอบหรือมน มีต่อม 2 ต่อม ปลายแหลม ขอบหยักแบบฟันเลื่อยห่างๆ ไม่สม่ำเสมอ มีเส้นใบออกจากโคนใบ 3-5 เส้น และออกสองข้างของเส้นกลางใบ ข้างละ 5-8 เส้น เส้นใบด้านล่างเห็นชัดกว่าด้านบน เนื้อบาง
  • ดอกตองแตก ออกเป็นช่อตามง่ามใบ ดอกเพศผู้และดอกเพศเมียอยู่บนต้นเดียวกัน หรือบนช่อเดียวกัน ช่อดอกเล็กเรียว ยาว 3.5-12 ซม. ดอกเพศผู้ มีจำนวนมาก อยู่ทางตอนบนของช่อ ดอกมีรูปร่างกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 1-2 มม. ก้านดอกย่อยเล็กเรียวคล้ายเส้นด้าย ยาว 3-5 มม. กลีบเลี้ยงมี 4-5 กลีบ รูปกลม ไม่มีกลีบดอก ฐานดอกมีต่อม 4-6 ต่อม เกสรเพศผู้มี 15-20 อัน อับเรณูคล้ายรูปถั่ว ดอกเพศเมียออกที่โคนช่อ กลีบเลี้ยงรูปไข่ปลายแหลม ขอบจักร ฐานดอกเป็นรูปถ้วยสั้นๆ รังไข่มี 3 พู ก้านเกสรเพศเมียแยกเป็น 2 แฉก ม้วนออก
  • ผลตองแตก เป็น 3 พู กว้างประมาณ 1 ซม. ยาว 0.8 ซม. ปลายบุ๋ม มีก้านเกสรเพศเมียติดอยู่ 2 อัน โคนผลกลม มีกลีบเลี้ยงติดอยู่ ผลแก่แตกตามยาวที่กลางพู แต่ละพูมี 1 เมล็ด เมล็ด รูปขอบขนาน

ส่วนที่ใช้เป็นยา : ราก, ใบ, เมล็ด

สรรพคุณตามตำรายาไทย :

  • ใบ ต้มน้ำดื่ม เป็นยาถ่าย หรือแช่น้ำดื่ม รักษาโรคหืด
  • เมล็ด เป็นยาถ่ายอย่างแรง
  • ราก ต้มน้ำดื่มหรือฝนน้ำกิน เป็นยาถ่ายที่ไม่รุนแรงนักเหมาะสำหรับคนไข้โรคริดสีดวงทวารที่ใช้ยาดำเป็นยาถ่ายไม่ได้ ถ่ายลมเป็นพิษ (มีอาการผื่นคัน หรือตุ่มหนองที่ผิวหนัง) ถ่ายพิษพรรดึก (อาการต่างๆ ที่เกิดจากท้องผูก ถ่ายเป็นก้อนแข็งคล้ายขี้แพะ) ถ่ายเสมหะเป็นพิษ (เช่น เสมหะเขียวเป็นก้อนหรือบิด)

วิธีใช้และปริมาณที่ใช้ :

  • ใช้ใบ 2-4 ใบ หรือ ราก 1 หยิบมือ ยาไทยนิยมใช้ราก 1 หยิบมือ ต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว เติมเกลือเล็กน้อยรับประทาน 

 

ตองแตก ตองแตก ตองแตก ตองแตก